تغییر و همگرایی؛ ساز جدیدی که ولیعهد کوک کرده است

08.04.2018

ولیعهد ۳۲ ساله عربستان سعودی شاید این روزها یکی از خبرسازترین چهره خاورمیانه است؛ اصلاحاتی که به رهبری او در عربستان سعودی در جریان است و مواضعی که او در ارتباط با مسائل خاورمیانه اتخاذ می کند او را به چهره ای رسانه ای تبدیل کرده است. محمد بن سلمان، که علاوه بر ولایتعهدی، وزیر دفاع عربستان سعودی نیز هست، در یکی از آخرین مواضع خبرساز خود در مصاحبه با نشریه آمریکایی «آتلانتیک» گفت: «به اعتقاد من تمام مردم، در هر کجا که باشند، حق دارند در کشور خود با صلح زندگی کنند، به نظر من فلسطینیان و اسرائیلیان حق داشتن کشورهای خود را دارند... یهودیان حق برخورداری از کشوری مستقل برای خود را دارند».

او همچنین با اشاره به همزیستی مسالمت آمیز مسلمانان عربستان سعودی با یهودیان و مسیحیانی که به این کشور می آیند، ادامه داد: «کشور ما هیچ مشکلی با یهودیان ندارد. پیامبر ما محمد با یک زن یهودی ازدواج کرد. با او دوست نبود بلکه ازدواج کرد. پیامبر ما با یهودیان همسایه بود». بن سلمان از اقتصاد اسراییل نیز تمجید کرد و گفت: «اسرائیل نسبت به اندازه سرزمین خود اقتصادی بسیار بزرگ و رو به رشد دارد و اگر بین اسراییل و فلسطین صلح برقرار شود، بین اسرائیل و شورای همکاری خلیج فارس نیز زمینه‌های متعددی برای همکاری مشترک وجود خواهد داشت».

محمد بن سلمان مواضع همگرایانه جالب توجه و کم سابقه در قبال اسراییل بیان کرد

حکومت عربستان سعودی به عنوان یک حکومت محافظه کار اسلامی پیش از این نیز مواضع آتشین مانند جمهوری اسلامی ایران در برابر اسراییل اتخاذ نمی کرد؛ چنانچه «اشکان صفایی» - روزنامه نگار ساکن اسراییل – پس از بازنشر این موضع محمد بن سلمان، در گفتگو با «توانا» گفت: «همه کارشناسان و رسانه‌هایی که از سخنان اخیر شاهزاده محمد بن سلمان درباره حق حیات اسرائیل ابراز شگفتی کرده و آن را جدید می‌دانند، عمداً یا سهواً خطا می‌کنند. ملک عبدالله هم شانزده سال پیش در طرح صلح معروف خود چنین حقی را به رسمیت شناخته بود».

اما با این حال عربستان سعودی به عنوان یک کشور مهم عربی و زادگاه دین اسلام شناخته می شود و از این رو شنیدن چنین مواضعی درباره یهودیان و اسراییل از زبان ولیعهد این کشور – علی رغم سابقه چنین مواضعی – باز هم می تواند به عنوان رخدادی جالب توجه قلمداد شود؛ خصوصا اگر این نکته را نیز لحاظ کنیم که بعضی گشایش های عملی نیز در این ارتباط صورت گرفته است، چنانکه عربستان سعودی در اسفند سال ۱۳۹۶ برای نخستین بار مرزهای هوایی‌ خود را در اختیار هواپیماهای مسافربری اسراییل قرار داد. اتفاقی که مقامات اسراییلی از آن به عنوان یک «دستاورد تاریخی» نام بردند.

محمد بن سلمان همان اندازه که مواضع مسالمت جویانه ای مقابل اسراییل می گیرد، در برابر جمهوری اسلامی ایران آشتی ناپذیر است. او تا جایی در این راه پیش رفته است که جمهوری اسلامی را «دشمن مشترک» عربستان و اسراییل می نامد.او با وجود اینکه از احتمال رابطه ای «عادی و خوب» با اسراییل سخن گفته است، درباره کیفیت رابطه عربستان سعودی با جمهوری اسلامی می گوید: «چه طور با آنها گفت‌وگو کنید؟ منطق آنها این است که مهدی منتظَرخواهد آمد و آنان باید زمینه را برای ظهور او فراهم کنند و باید جهان اسلام را تحت سلطه در بیاورند».

جمهوری اسلامی و عربستان سعودی سال هاست که درگیر جنگی سرد در منطقه خاورمیانه هستند. حمله نیروهای حزب اللهی و لباس شخصی به سفارت عربستان سعودی در تهران و کنسولگری این کشور در مشهد در زمستان سال ۱۳۹۴ اوج این درگیری بود و منجر به قطع رابطه دیپلماتیک این کشور با ایران شد. این حمله به بهانه اعدام «شیخ نمر» - روحانی شیعی تبعه عربستان – صورت گرفت. این دو حکومت در عراق و سوریه نیز مواضع کاملا متفاوتی دارند و از نیروهای مخالف همدیگر حمایت می کنند.

حمله به سفارت عربستان سعودی در تهران منجر به قطع رابطه دیپلماتیک عربستان و جمهوری اسلامی شد

شاید با توجه به چنین وضعیتی ست که ولیعهد جوان عربستان سعودی، جمهوری اسلامی ایران را «مسئول بی ثباتی و افراط گرایی در خاورمیانه» قلمداد می کند. او در اظهارنظری کم سابقه، خامنه ای را «هیتلر خاورمیانه» توصیف کرده بود. او گفته بود: «ما از اروپا یاد گرفته‌ایم که دلجویی و تلاش برای آشتی [با هیتلر] عمل نمی‌کند. ما نمی‌خواهیم که هیتلر جدید ایران دست به همان کارهایی در خاورمیانه بزند که در اروپا انجام شدند». او در اظهارنظری دیگر از این نیز فراتر رفت و گفت: «آیت الله خامنه ای شخصیتی است که هیتلر در قیاس با او خوب به نظر می رسد». محمد بن سلمان البته تاکید می کند: «ما مشکلی با شیعیان نداریم، مشکل ما با ایدئولوژی رژیم ایران است».

سیاستمدار جوان سعودی، انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ را عامل گرایش کشورهایی چون عربستان سعودی به افراط گرایی مذهبی ارزیابی می کند. او که در تلاش است از عربستان سعودی چهره ای جدید به دنیا عرضه کند و دست به اصلاحات قابل توجه در حوزه اجتماعی و فرهنگی زده است بر این باور است که سختگیری های مذهبی قبل از انقلاب اسلامی ایران در عربستان وجود نداشت. او در توضیح بیشتر در این باره با ذکر یک مثال گفته بود: « در دهه ١٩٦٠ میلادی، زنان عربستان مجبور نبودند با همراهی مرد خانواده سفر کنند اما حالا این وضعیت وجود دارد و ما می‌خواهیم آن را کنار بگذاریم و راهی را برای حل این مشکل پیدا کنیم که به شرایط خانوادگی و فرهنگی کنونی هم خسارت نزند...».

ولیعهد عربستان سعودی به دنبال ترسیم چهره ای نوین و امروزی از عربستان است

با توجه به چنین پیش زمینه فکری و سیاسی است که شاهزاده ۳۲ ساله سعودی از وقت روی کارآمدن دست به اصلاحات گسترده ای در حوزه اجتماع و فرهنگ زده است. براساس این اصلاحات زنان و خانواده ها اجازه پیدا کردند در ورزشگاه ها حضور پیدا کنند. همچنین زنان اجازه صدور فتوا نیز پیدا کردند. ممنوعیت رانندگی زنان نیز در این کشور برداشته شد. همچنین به زنان این کشور اجازه داده شد تا وارد فعالیت های نظامی شوند. پخش صدای آواز زنان از تلویزیون این کشور، برگزاری کنسرت های موسیقی غربی از دیگر جنبه های اصلاحات اجتماعی – فرهنگی در این کشور هستند. اصلاحاتی دیگر نیز در این حوزه ها انجام شده است که تبلور اراده عربستان سعودی برای شناسایی به عنوان یک کشور «عادی» در دنیای امروز است.

 

مطالب مرتبط در آموزشکده توانا

«فرهنگ سیاسی و سیاست خارجی؛ اصلاح یا انقلاب؟»

«شریعت، حکومت اسلامی و حقوق بشر»

«درس هایی از هولوکاست»

 

 

 

دانش‌آموختگان توانا می‌گویند

 خودم را مدیون آموزشکده توانا می‌دانم زیرا نکات و مطالب زیادی به من آموخت و از همه مهمتر به من جسارت داد که مسیر زندگی‌ام را عوض کنم.
- امین

پیوند با توانا

RSS
از اخبار جدید بر روی سایت توانا مطلع شوید
Facebook
ما را در فیس بوک دنبال کنید
Twitter
به توانا در توییتر بپیوندید
کانال توانا در یوتوب را مشاهده کنید
Google+
به توانا در گوگل پلاس بپیوندید