سعیدی سیرجانی، کشته‌ی راه قلم

فارسی

 توانا- «سعیدی سیرجانی را هم کشتند، شاه‌کار تازه‌ی جمهوری اسلامی. حتا اگر این‌طور که ادعا می‌کنند به «مرگ طبیعی» مرده باشد، این‌که پیرمردی ضعیف ده ماه تمام زیر دست این بزرگواران دوام آورده عجیب است. از برکات الطاف(آنان) باید خیلی پیش از این‌ها می‌مُرد؛ البته «به مرگ طبیعی».» (روزها در راه، روزنوشت‌های شاه‌رخ مسکوب، نشر خاوران، جلد دوم، ص۶۳۱)

«سعیدی سیرجانی را سکته کردند»، این جمله‌ای بود که بسیاری پس از مرگ سعیدی سیرجانی که توسط جمهوری اسلامی علت آن سکته اعلام شد، بر زبان آوردند. این جمله حاکی از آن بود که علی‌اکبر سعیدی سیرجانی که هنگام مرگ دست جمهوری اسلامی اسیر بود به مرگ طبیعی از نمرده، بل‌که به قتل رسیده است. پرونده‌ی قتل‌های ناراضیان سیاسی و روشن‌فکران توسط جمهوری اسلامی چیزی نبود که از چشم فعالان سیاسی و حتا مردم عادی مخفی بوده باشد. سعیدی سیرجانی تنها به جرم! نوشتن نامه به ره‌بری ِ جمهوری اسلامی که در آن به سانسور کتاب‌هایش اشاره کرده بود بازداشت شد و تحت شکنجه قرار گرفت و مجبور شد مقابل دوربین بنشیند و علیه خود اعتراف کند. نامه‌های سیرجانی حاوی نکات طنز و جدی بسیاری است که همه درس شجاعت است. شجاعت روشن‌فکری که نقادانه نفر اول مملکت را مورد خطاب قرار می‌دهد. سعیدی سیرجانی در ابتدای نامه‌ی اولش به خامنه‌ای چنین می‌نویسد: «محضر مبارک حضرت آیت‌اله خامنه‌ای رهبرمعظم جمهوری اسلامی با عرص سلام وتقدیم احترام، سه ماه پیش عریضه ای به حضورتان فرستادم در شرح اختناق تحمل‌ناذیر نا معقولی که ماموران وزرات ارشاد در کارنشر کتاب اعمال می‌فرمایند. چون تا امروز ماموران دفتر آن جناب نه وصول عریضه‌ام را اعلام فرموده‌اند و نه اثری از توجه به مساله مشهود افتاده است و از طرفی یقین دارم اخلاق اسلامی و طبع هنرپرور جناب‌عالی والاتر از آن است که دادخواهی متظلمی بی‌جواب مانده با این احتمال که شاید در رساندن نامه‌ام غفلت یا تغافلی رفته باشد مجداد زحمت‌افزا می‌شوم...»

 

سعیدی سیرجانی به خطر این کار خود واقف است و می‌داند نوشتن نامه ممکن است به قیمت جانش تمام شود اما قلم به دست می‌گیرد و نامه می‌نویسد. حتا خطرات این کار را با زبانی شیوا در نامه‌اش به خامنه‌ای یادآور می‌شود و در پایان نامه آن را می‌نویسد: «در ماه‌های اخیر شایعه‌سازان البته متدین جوانمرد خروارها کاغذ موسسه کیهان و خبرنامه ها را تلف کردند که مرا سرسپرده‌ی امپریالیسم و از فعالان حزب توده و از مداحان رژیم آریامهری و از نوکران پهلبدی که شوهر اشرف است و بالاخره عضو رسمی ساواک معرفی کنند تا اگر روزی صفیر گلوله‌ای سینه‌ام را شکافت یا جسد بی‌جانم فرش خیابانی شد حتی یک نفر بر جنازه‌ی ملحد آلوده بدنامی چون بنده نماز نخواند… این شاید آخرین نامه من باشد که گوش جانم مشتاق طنین رهایی‌بخش الرحمن است و مزه‌ای در جهان نمی‌بینم. یا بفرمایید مرا بگیرند و به پاداش جرایم که به سائقه طبع بزرگوار پرهیزکارشان برایم تراشیده‌اند بکشند یا به دادخواهیم رسیدگی کنند و علت توقیف کتابم را اعلام راه پیشوای آزادگان جهان حسین بی علی که در انحصار قشر وط بقه خاصی نیست. به نزدیک من در ستم سوختن / گواراتر از با ستم ساختن.» آن‌گونه که از نامه‌ی دوم سیرجانی به خامنه‌ای برمی‌آید خامنه‌ای به این نامه پاسخی عتاب‌آمیز می‌دهد. سیرجانی در ابتدای نامه‌ی دوم به واکنش خامنه‌ای اشاره می‌کند: پيام عتاب‌‏آميز جناب عالی را آقای صابری برايم خواند، و متاسف شدم، نه به علت اين که مورد قهر ‏آن مقام معظم قرار گرفته‌‏ام و به زودی امت هميشه در صحنه حزب‏‌الله حسابم را خواهند رسيد که مرگ در راه دفاع از ‏حق شهادت است و ما مرگ شهادت از خدا خواسته‌‏ايم. تاسف و تاثرم از پندارهای باطل خويش بود و اميدهای برباد ‏رفته ‏ام درباره‌ی سعه صدر جناب عالی و سرنوشتی که ملت ايران در دوران رهبری شما خواهند داشت.‏ بگذريم از لحن توهين ‏آميز پيام که حتی قاصد را شرمنده کرده بود و از هر مسلمان با تقوايی بعيد مي‏نمود تا چه رسد ‏به رهبر مسلمانان جهان. حيرتم از اين است که جناب‌عالی به استناد کدامين سند و قرينه و امارت مرا مرتد قلمداد ‏کرديد و نامعتقد به اسلام. اگر مستند به نوشته‏ های من است ای کاش موردش را مشخص می‌فرموديد، و اگر مبتنی بر ‏واردات غيبی است و اشراف بر ضماير که انالله و انااليه راجعون.»‏ سرنوشت سعیدی سیرجانی همان شد که در نامه‌اش به علی خامنه‌ای، ره‌بری جهموری اسلامی آورده است.

سعیدی سیرجانی در ۲۳ اسفندماه ۱۳۷۲، خارج از منزل مسکونی‌اش به وسیله‌ی ماموران وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی بازداشت شد و پس از نُه ماه بازداشت در چهارم آذرماه ۱۳۷۳ درگذشت. در زمان بازداشت سیرجانی او هیچ ملاقاتی‌ای نداشت و کسی از محل بازداشت او مطلع نبود. وزارت اطلاعات با صدور اطلاعیه‌ای سیرجانی را متهم به «نگه‌داری و استعمال مواد مخدر و نیز هم‌جنس‌بازی و لواط» کردند. البته اتهاماتی مانند جاسوسی و اقدام علیه امنیت ملی را به اتهامات او اضافه کردند. ( بخشی از تاریخ روشن‌فکری ایران، مسعود نقره‌کار، جلد سوم، نشر باران) فرج سرکوهی در مورد قتل سعیدی سیرجانی و اعلام آن در زندان و دلایل قتل ایشان چنین می‌نویسد: «به عنوان مثال وزارت اطلاعات مرا به قصد کشتن در فرودگاه مهرآباد ربود و دولت رسما اعلام کرد که سرکوهی در اروپا است. می‌توانستند مرا در تصادف ساختگی اما باورپذیر در خیابان نیز بکشند اما چنین نکردند تا همگان بدانند که دست قوی آنان در کار است و بترسند.همان روزی که خبر مرگ سعیدی سیرجانی در زندان اعلام شد چهارتن از ما را به وزارت اطلاعات احضار کردند و به ما گفتند که با قتل سیرجانی به شما پیام می‌دهیم که دست از فعالیت در کانون نویسندگان بردارید. در قتل احمد میرعلائی و قتل‌های دیگر نیز رد بسیار از خود برجای گذاشتند.این همه بدین هدف که پیام قتل به تولید فضای رعب و وحشت منجر شده و به گفته آقای سعید امامی با کشتن یکی دو نفر، دیگر مجبور نباشند که شمار بیشتری را کشته یا زندانی کنند.»

علی‌اکبر سعیدی سیرجانی که بود؟

علی‌اکبر سعیدی سیرجانی ادیب، پژوهش‌گر، نویسنده و فعال سیاسی در بیستم‌ آذرماه سال ۱۳۱۰ در سیرجان به دنیا آمد. او دوره‌ی ابتدایی را در زادگاهش گذراند و در سال ۱۳۲۷ برای ادامه‌ی تحصیل وارد دانش‌سرای مقدماتی کرمان شد. سیرجانی در سال ۱۳۳۰ برای تحصیل در رشته‌ی فلسفه به دانشگاه تهران رفت. او پس از آن‌که مدتی را به تدریس در سیرجان و بم گذراند به تهران رفت و هم‌کاری‌اش را با دکتر محمد معین برای لغت‌نامه‌ی دهخدا آغاز کرد. سیرجانی از سال ۱۳۴۴ تا ۱۳۵۷ با بنیاد فرهنگ ایران هم‌کاری کرد. بنیاد فرهنگ ایران نهادی پژوهشی بود که برای گسترش و پیش‌برد زبان فارسی تلاش می‌کرد و در سال ۱۳۴۳ تاسیس شده بود. دبیر کل بنیاد فرهنگ پرویز ناتل خانلری بود. واژگان حرف «میم» از لغت‌نامه بر عهده‌ی سعیدی سیرجانی بود. پس از انقلاب اسلامی سیرجانی مانند بسیاری دیگر از روشن‌فکران با تگنا مواجه شد. بسیاری از کتاب‌ها و مقالات او اجازه‌ی انتشار نیافت.

در سال ۱۳۷۵ مجموعه‌ی برنامه‌ای با عنوان «هویت» از شبکه‌ی یک جمهوری اسلامی پخش شد که در این برنامه بسیاری از روشن‌فکران ایرانی مورد حمله‌ی حکومت قرار گرفتند و به آن‌ها نسبت‌هایی مانند جاسوسی و فساد اخلاقی و … داده شد. سعیدی سیرجانی یکی از آن نویسندگان بود. سیرجانی نیز در این برنامه علیه خود اعترافاتی کرد. سیرجانی پیش از این در نامه به خامنه‌ای آورده بود:«آدمی‌زاده‌ام، آزاده‌ام و دلیلش همین نامه، که در حکم فرمان آتش است و نوشیدن جام شوکران. بگذارید آیندگان بدانند که در سرزمین بلاخیز ایران هم بودند مردمی که دلیرانه از جان خود گذشتند و مردانه به استقبال مرگ رفتند.»در سال ۱۳۷۳، جمع مشورتی کانون نویسندگان ایران در نامه‌ای با بیش از ۶۰ امضا به بازداشت علی‌اکبر سعیدی سیرجانی اعتراض کردند.سعید امامی در مورد مرگ سعیدی سیرجانی توضیح داده بود که به او به جای شیاف ملین، شیافی ساخته‌شده از پتاسیم دادند تا به عنوان توصیه پزشک استفاده کند. شیاف پتاسیم به راحتی می‌تواند قلب انسان را از کار بیاندازد. قلب سیرجانی از کار افتاد و علت مرگ او را حمله‌ی قلبی اعلام کردند.

 

سعیدی سیرجانی در بهشت‌زهرا به خاک سپرده شد.از آثار سعیدی سیرجانی می‌توان به افسانه‌ها، خاکستر، زیر خاکستر، در آستین مرقع، سیمای دو زن، ضحاک ماردوش و بیچاره اسفندیار اشاره کرد. او هم‌چنین صاحب چندین ترجمه و تصحیح نیز بود.

 

در اَپ توانا ببینید!

 

Twitter

RT @IvanCNN: Protesters form a human chain Friday night called “Hong Kong Way.” Organizers commemorate the 30 year anniversary of the Balt…
Tavaana توانا (Just now)
Security Forces In Iran Arrest 12 of 14 Activists Demanding Khamenei's Resignation https://t.co/TiJriv9WEf
Tavaana توانا (9 minutes ago)
RT @hafezeh_tarikhi: پرسش روزنامه‌نگار کرد ایرانی در جلسه جواد #ظریف در سوئد: من در ایران زندانی شدم ومرا جاسوس خواندند.گفتند روزنامه‌نگار…
Tavaana توانا (46 minutes ago)
RT @TavaanaTech: هک حکومتی و انواع رایج آن #هک حکومتی چیست؟ هکرهای حکومتی چگونه و از چه روش‌هایی به دستگاه کاربران نفوذ پیدا می‌کنند؟ وب‌سا…
Tavaana توانا (1 hour ago)
وقتی یک زندانی "خودی" باشد، هنوز ده روز نشده، مرخصی می‌آید و در مرخصی سخنرانی هم می‌کند، مثل حسن عباسی ولی اگر مثل… https://t.co/lpwLK4rK8i
Tavaana توانا (1 hour ago)
در روز بزرگداشت ابوعلی سینا و روز پزشک یادی می‌کنیم از رامین پوراندرجانی و عبدالرضا سودبخش پزشکان فاجعه کهریزک را… https://t.co/8Ir2haWc4X
Tavaana توانا (5 hours ago)
آموزش و پرورش آذربایجان شرقی : همزمان با بازگشایی مدارس در مهر ماه سال 98 ، آموزش زبان ترکی در برخی مدارس آذربای… https://t.co/hci21eafRx
Tavaana توانا (5 hours ago)
RT @MJ_Akbarin: ۶تن از ۱۴زنی که نامه مخالفت با رهبری را امضا کردند بازداشت شدند؛ همان رهبری که در نخستین سخنرانی سال ۹۷ در حرم امام رضا گفت…
Tavaana توانا (7 hours ago)