سفره پردرد آموزگاران و رویای عدالت آموزشی در ایران

تجمع سراسری معلمان، فروردین ۱۳۹۴

دغدغه‌های اقتصادی گویی دست از سر معلمان بر نمی‌دارد. حجم این دغدغه‌های اقتصادی و صعب و سختی آن به گونه‌ای است که نشریات وابسته به جمهوری اسلامی نیز عملا ناچار از بازتاب رنج معلمان هستند. چنان‌که در گزارشی که در وبسایت «ایلنا» منتشر شده است، معلمی از سمنان می‌گوید: «از این مدرسه به آن مدرسه می‌دویم اما حداقل حقوق ساعتی وزارت کار را با ماه‌ها تاخیر می‌گیریم؛ شما هزینه یک وعده غذای گرم روزانه را در ماه حساب کنید که چقدر می‌شود؛ معلمی که "نان" ندارد چطور درس بدهد؟!»

درواقع نکته این است که اساسا وقتی بحث عدالت آموزشی مطرح می‌شود بیش‌تر سویه دانش‌آموزی آن در نظر می‌آید. این در حالی است که عدالت آموزشی به گفته متخصصان همه‌جانبه است و طبعا به آموزگاران نیز نظر دارد و میزان کیفیت آنان را یکی از شروط تحقق عدالت آموزشی می‌داند. به عبارت دیگر از منظر استانداردی اگر معلمی از کیفیت‌های لازم برای تدریس برخوردار نباشد عملا عدالت آموزشی برآورده نشده است. کیفیت یک معلم بدون گفتگو به وضعیت زندگی او نیز مرتبط است. چنانکه دکتر «حسین راغفر» - استاد اقتصاد دانشگاه در ایران - در مقاله‌ای می‌نویسد: «هدف عدالت آموزشی تصحیح کژکاری‌‏های ساختاری و سیاسی به‌منظور فراهم‌آوردن فرصت‌های برابر برای همه آحاد یک جامعه است. ازاین‌رو، عدالت آموزشی دربردارنده همه اقداماتی است که امکان فرصت‌های برابر را فراهم آورد. دسترسی به آموزش و کیفیت مناسب آموزشی همراه با حصول اطمینان از تغذیه کافی و نیز دسترسی به خدمات سلامت، یک بسته مناسب آموزشی را فراهم می‌‏کنند.»

نکته جالب و البته غم‌انگیز این‌جاست که متولیان آموزش‌وپرورش در ایران خود نسبت به این مسئله به خوبی آگاه هستند اگرچه کوچک‌ترین قدم‌ها را در این زمینه برنمی‌دارند. چنان‌که «محسن حاجی‌میرزایی» - وزیر آموزش و پرورش - در تابستان ۱۴۰۰ گفته بود: «بر اساس جمع‌بندی‌های نظری، کارآمدی و اثربخشی نهادهای یک جامعه به نظام یادگیری بستگی دارد، لذا کشور برای پیوستن به قافله پیشرفت و تمدن، به معلمانی باکیفیت نیاز دارد.» بدیهی‌ترین پرسش از حاجی‌میرزایی می‌تواند این باشد که او برای میزان حقوق دریافتی بسیار پایین معلمان چه کرده است؟

نگاهی به وضعیت اسف‌انگیز اقتصادی معلمان نشان می‌دهد که یکی از بدیهی‌ترین شروط تحقق عدالت آموزشی - یعنی آسودگی اقتصادی معلمان - در ایران وجود ندارد. پرسش آن آموزگار سمنانی را بایستی دگرباره این‌جا بازگفت که: «معلمی که نان ندارد، چطور درس بدهد؟» سال‌هاست معلمان از پی طرح‌های قانونی در پی عدالت اقتصادی در دریافتی حقوق در مقایسه با دیگر کارمندان دولت هستند ولی دولت به دولت این طرح دست‌به‌دست می‌شود و به نتیجه نمی‌رسد. چنان‌که در دوره هشت ساله دولت حسن روحانی نیز به نتیجه‌ای نرسید.

دسته‌بندی معلمان به شقوق مختلف نیز درد دیگری است که موجب تبعیض بین معلمان می‌شود که در بسیاری از اوقات ناخواسته است و ریشه در همین تقسیم‌بندی عجیب دارد. چنانکه گزارشگر ایلنا می‌نویسد که به جز معلمان رسمی، معلمان آزاد و معلمان حق التدریس هم وجود دارند و چند سالی است که نوع جدید دیگری نیز اضافه شده است به نام «معلمان خرید خدمات آموزشی». این دسته از معلمان خرید خدمت نه حقوق ثابت دارند و نه بیمه ثابت. همان حقوق اندک را نیز چند ماه به چند ماه دریافت می‌کنند و بعضا یک سال طول می‌کشد.

وضعیت معلمان خرید خدمات آموزشی در ایران اسفبار است

در گزارشی که در مهر ۱۳۹۸ در رسانه‌های داخل کشور منتشر شد وضعیت اسف‌انگیز معلمان خرید خدمت این‌گونه شرح داده شد: «معلمان خرید خدمات آموزشی یکی از انواع گروه‌های مختلفی هستند که این روزها در مدارس کشور مشغول به کارند، معلمانی که می‌گویند از حقوق ماهانه خبری نیست و برخی در نقطه صفر مرزی با ۵ روز بیمه و ماهانه ۵۰۰ هزار تومان در حال تدریس هستند. آموزش‌وپرورش برای جبران کمبود معلم روش‌های مختلفی را در پیش گرفته است از ساعات اضافه کار معلمان رسمی "حق‌التدریس شاغلان" تا طرح‌هایی همچون خرید خدمات آموزشی و استفاده از نیروهای حق‌‌التدریس آزاد. هر کدام از اشکال مختلف معلمان از خرید خدمات آموزشی تا قراردادی و حق‌التدریس نیز با مشکلات خاص خود مواجهند اما نقطه مشترک این مشکلات، حقوق پایین و نداشتن پوشش بیمه‌ای مناسب است به گونه‌ای که معلمان خرید خدمات آموزشی و حق‌التدریس در ایام تعطیلات تابستان و نوروز و تعطیلاتی که در طول سال تحصیلی پیش می‌آید،‌ حقوق ندارند.»

در چنین وضعیتی و در سامان بی‌سامانی که دانش‌آموزان ایرانی از بدیهی‌ترین لوازم مجازی برای حضور موثر در کلاس‌های راه دور - در زمانه‌ همه‌گیری ویروس کرونا - محروم هستند و بخش بزرگی از معلمان عملا حقوق ثابت و بیمه نیز ندارند، چه جای امیدواری برای تحقق عدالت آموزشی؟! درواقع در این‌جا باید صرفا روی بدیهیات زندگی برای معلم و دانش‌آموز تاکید کرد. مفاهیمی چون عدالت آموزشی در این میان و در چنین وضعیتی، کمی شیک به نظر می‌رسند!

 

در اَپ توانا ببینید!

 

Twitter

زندان در ایران؛ یادی از چند زندانی گمنام سیاسی و عقیدتی با حضور آرش صادقی دوشنبه ۳ آبان ساعت ۲۱:۳۰ به وقت ایران… https://t.co/Nj6DG140F9
Tavaana (9 minutes ago)
برف‌پاک‌کن‌ها را روشن کنید، از آسمان آبان خون می‌بارد طرح از رضا عقیلی @Rezacartoon https://t.co/vmPGLNub86… https://t.co/wPOEZv24pW
Tavaana (20 minutes ago)
لازم به ذکر است این خواهر دادخواه اخیرا از پرونده‌سازی علیه خود با اتهامات «توهینی به رهبری، تبلیغ علیه نظام، اجتما… https://t.co/LsOa3yP6eU
Tavaana (29 minutes ago)
فرزانه انصاری‌فر، خواهر جاویدنام فرزاد انصاری‌فر از جان‌باختگان آبان ۹۸ در بهبهان، با انتشار این ویدئو و در استوری… https://t.co/zHpFpX1kQG
Tavaana (29 minutes ago)
نوشته اینستاگرام #ارسلان_یزدانی، شهروند #بهائی که تازه با وثیقه آزاد شده را بخوانید. او شرحی از جریان بازداشت خود ن… https://t.co/7nAWa6llH8
Tavaana (52 minutes ago)
تعدادی از اسکی‌بازان به دلیل مشکل مالی امکان حضور در کمپ اتریش را از دست دادند و فدراسیون به آنها اعلام کرده برای ح… https://t.co/l2rVofk9dH
Tavaana (2 hours ago)
«از معروف‌ترین نمایشگاه‌های کتاب،نمایشگاه کتاب فرانکفورته که هر سال ماه اکتبر برگزار می‌شه.این عکس از غرفه خالی… https://t.co/DAe9hn9DQy
Tavaana (2 hours ago)
روز گذشته تصویر یک کوه که در ده سال تمام شد! در فضای مجازی مورد توجه کاربران قرار گرفت. با کمک چه کسانی افراد رانت‌… https://t.co/1K9Tg6ynQv
Tavaana (3 hours ago)