کلارا آبکار، نخستین زن مینیاتوریست ایران

فارسی

توانا - کلارا آبکار - آبکاریان- نگارگر، مینیاتوریست و تذهیب‌کار ایرانی، ارمنی در سال ۱۲۹۴ شمسی دیده به جهان گشود. او از تبار ارمنیان محله جلفا در اصفهان بود. آبکار در هنرستان دخترانه آن زمان به عنوان هنرجو به تحصیل پرداخت و پس از گذراندن دوره‌ی سه ساله‌ی هنرستان، وارد هنرستان عالی هنرهای زیبا شد. او در این دوره‌ی سه ساله‌ی هنرستان، شاگرد اساتیدی هم‌چون طاهر جوادزاده که استاد چیره‌دست مینیاتور بود و همین‌طور هادی تجویدی و حسین کاشی‌تراش به عنوان استاد گره چینی بوده است. هادی تجویدی نگارگر و نوازنده‌ای بود که مینیاتور ایرانی را پس از نزدیک به سه قرن وقفه و رکود به سبک و شیوه‌ی اصیل و سنتی برگرداند و پایه‌گذار مکتبی نو در مینیاتور معاصر با نام «مکتب مینیاتور تهران» شد. بسیاری او را حلقه‌ی اتصال هنر نگارگری سنتی به نسل امروز می‌دانند. آبکار به نگارگری ایرانی (مینیاتور)، تذهیب، تشعیرسازی، گره‌ی چینی و نقاشی زیرلاکی می‌پرداخت و در زندگی خود بیش از سی‌صد اثر هنری ماندگار به جا گذاشت. (پوران فرخ زاد، کارنمای زنان کارای ایران، تهران، نشر قطره، ۱۳۸۱ ص ۱۸) تشعیرسازی که به آن تشعیراندازی نیز گفته می‌شود شیوه‌ای در نگارگری کتاب و مرقع است. گره‌ی چینی نیز یکی از شاخه‌های معماری و کاشی‌کاری سنتی است. این هنر علاوه بر معماری در صنایع چوب نیز رواج دارد. آبکار در سال ۱۳۱۹ به هنرستان عالی مینیاتور که بعدها به آن نام‌های هنرستان عالی هنرهای ایرانی و هنرستان هنرهای زیبایی کشور داده شد رفت و در آن‌جا دوره‌ی عالی مینیاتور را سپری کرد. آبکار در سال ۱۳۲۰ از سوی وزارت پیشه و هنر، گواهی‌نامه‌ی درجه اول هنر کسب کرد.

در سال ۱۳۳۷ ارزش تحصیل در رشته‌های هنرهای زیبا معادل لیسانس شناخته شد و آبکار موفق به اخذ مدرک لیسانس شد. از معروف‌ترین آثار این هنرمند ِ بزرگ می‌توان به «انوشیروان و بزرگ‌مهر»، «شکار بهرام»، «یوسف و زلیخا»، «پیرزن و سلطان سنجر»، و «تاج پیمان» که نگین‌کاری روی نقره بود اشاره کرد. آبکار تابلوهای بسیاری در زمینه‌ی تذهیب دارد که تذهیب هشت‌ضلعی او با طرح بته جقه بسیار معروف است. کلارا آبکار در سال ۱۳۵۶ از خدمات دولتی بازنشسته شد. در سال ۱۳۶۸ این هنرمند از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درجه‌ی استادی در رشته‌ی مینیاتور که معادل دکترای هنری بود اعطا شد. 

آبکار منزل مسکونی خود را به عشق به فرهنگ و هنر برای کلاس آموزشی تقدیم کرد که آثارش نیز در این خانه عرض شد. آبکار در سال ۱۳۷۲ منزل و کلیه‌ی آثار هنری خود را به سازمان میراث فرهنگی اهدا کرد. در ۲۹ اردیبهشت سال ۱۳۷۳و هم‌زمان با روز جهانی موزه مجموعه‌ی آثار این بانوی هنرمند در کاخ موزه‌های سعدآباد افتتاح شد. آبکار برای طراحی سیمرغ خود توانست جایزه‌ی کارل کروپ را از آن خود کند.بنای موزه‌ی مینیاتور آبکار یکی از ساختمان‌های نه چندان قدیمی مجموعه‌ی کاخ سعدآباد است. این بنا در سال ۱۳۷۳ موزه‌ی مینیاتور آبکار نام نهاده شد.

موزه‌ی مینیاتور این هنرمند در دوره‌ی محمدرضاشاه ساخته شد. کلارا آبکار هم‌واره از معلم نقاشی دوره‌ی متوسطه‌اش «مارکار قرابگیان» به عنوان کسی یاد می‌کرد که بر او تاثیر بسیار گذاشته است. مارکار قرابگیان نقاش و شاعر ارمنی‌تبار بود که به دِوْ (DEV) تخلص داشت. آبکار در سال ۱۳۶۷ در حالی‌که ۷۳ سال سن داشت اولین نمایش‌گاه خود را در موزه‌ی هنرهای ملی ایران برگزار کرد که مورد توجه بسیاری قرار گرفت و تحسین بسیاری‌ها را برانگیخت.

 آبکار در کارهای خود از چهره‌ی زنان که به شیوه‌ی قلم‌زنی کار می‌شدند استفاده‌ی فراوان می‌کرد. او در تابلو‌های خود از رنگ‌هایی با طیف‌های متنوع و اغلب سفید، سبز، زرد، قهوه‌ای و ارغوانی با زمینه‌ی سیاه استفاده می‌کرد. کلارا آب‌کار با وجود نیاز مالی هیچ‌گاه آثارش را به معرض فروش قرار نداد و پاسخش در برابر کسانی که به اصرار خواهان خرید آثارش بودند این بود که مگر شما می‌توانید فرزندانتان را بفروشید. کلاره آبکار در اول فروردین سال ۱۳۷۵ پس از یک دوره  بیماری و در سن ۸۱ سالگی درگذشت و در قبرستان ارامنه به خاک سپرده شد.

 

 

در اَپ توانا ببینید!

 

Twitter

RT @IvanCNN: Protesters form a human chain Friday night called “Hong Kong Way.” Organizers commemorate the 30 year anniversary of the Balt…
Tavaana توانا (Just now)
Security Forces In Iran Arrest 12 of 14 Activists Demanding Khamenei's Resignation https://t.co/TiJriv9WEf
Tavaana توانا (9 minutes ago)
RT @hafezeh_tarikhi: پرسش روزنامه‌نگار کرد ایرانی در جلسه جواد #ظریف در سوئد: من در ایران زندانی شدم ومرا جاسوس خواندند.گفتند روزنامه‌نگار…
Tavaana توانا (46 minutes ago)
RT @TavaanaTech: هک حکومتی و انواع رایج آن #هک حکومتی چیست؟ هکرهای حکومتی چگونه و از چه روش‌هایی به دستگاه کاربران نفوذ پیدا می‌کنند؟ وب‌سا…
Tavaana توانا (1 hour ago)
وقتی یک زندانی "خودی" باشد، هنوز ده روز نشده، مرخصی می‌آید و در مرخصی سخنرانی هم می‌کند، مثل حسن عباسی ولی اگر مثل… https://t.co/lpwLK4rK8i
Tavaana توانا (1 hour ago)
در روز بزرگداشت ابوعلی سینا و روز پزشک یادی می‌کنیم از رامین پوراندرجانی و عبدالرضا سودبخش پزشکان فاجعه کهریزک را… https://t.co/8Ir2haWc4X
Tavaana توانا (5 hours ago)
آموزش و پرورش آذربایجان شرقی : همزمان با بازگشایی مدارس در مهر ماه سال 98 ، آموزش زبان ترکی در برخی مدارس آذربای… https://t.co/hci21eafRx
Tavaana توانا (5 hours ago)
RT @MJ_Akbarin: ۶تن از ۱۴زنی که نامه مخالفت با رهبری را امضا کردند بازداشت شدند؛ همان رهبری که در نخستین سخنرانی سال ۹۷ در حرم امام رضا گفت…
Tavaana توانا (7 hours ago)