کلارا آبکار، نخستین زن مینیاتوریست ایران

فارسی

توانا - کلارا آبکار - آبکاریان- نگارگر، مینیاتوریست و تذهیب‌کار ایرانی، ارمنی در سال ۱۲۹۴ شمسی دیده به جهان گشود. او از تبار ارمنیان محله جلفا در اصفهان بود. آبکار در هنرستان دخترانه آن زمان به عنوان هنرجو به تحصیل پرداخت و پس از گذراندن دوره‌ی سه ساله‌ی هنرستان، وارد هنرستان عالی هنرهای زیبا شد. او در این دوره‌ی سه ساله‌ی هنرستان، شاگرد اساتیدی هم‌چون طاهر جوادزاده که استاد چیره‌دست مینیاتور بود و همین‌طور هادی تجویدی و حسین کاشی‌تراش به عنوان استاد گره چینی بوده است. هادی تجویدی نگارگر و نوازنده‌ای بود که مینیاتور ایرانی را پس از نزدیک به سه قرن وقفه و رکود به سبک و شیوه‌ی اصیل و سنتی برگرداند و پایه‌گذار مکتبی نو در مینیاتور معاصر با نام «مکتب مینیاتور تهران» شد. بسیاری او را حلقه‌ی اتصال هنر نگارگری سنتی به نسل امروز می‌دانند. آبکار به نگارگری ایرانی (مینیاتور)، تذهیب، تشعیرسازی، گره‌ی چینی و نقاشی زیرلاکی می‌پرداخت و در زندگی خود بیش از سی‌صد اثر هنری ماندگار به جا گذاشت. (پوران فرخ زاد، کارنمای زنان کارای ایران، تهران، نشر قطره، ۱۳۸۱ ص ۱۸) تشعیرسازی که به آن تشعیراندازی نیز گفته می‌شود شیوه‌ای در نگارگری کتاب و مرقع است. گره‌ی چینی نیز یکی از شاخه‌های معماری و کاشی‌کاری سنتی است. این هنر علاوه بر معماری در صنایع چوب نیز رواج دارد. آبکار در سال ۱۳۱۹ به هنرستان عالی مینیاتور که بعدها به آن نام‌های هنرستان عالی هنرهای ایرانی و هنرستان هنرهای زیبایی کشور داده شد رفت و در آن‌جا دوره‌ی عالی مینیاتور را سپری کرد. آبکار در سال ۱۳۲۰ از سوی وزارت پیشه و هنر، گواهی‌نامه‌ی درجه اول هنر کسب کرد.

در سال ۱۳۳۷ ارزش تحصیل در رشته‌های هنرهای زیبا معادل لیسانس شناخته شد و آبکار موفق به اخذ مدرک لیسانس شد. از معروف‌ترین آثار این هنرمند ِ بزرگ می‌توان به «انوشیروان و بزرگ‌مهر»، «شکار بهرام»، «یوسف و زلیخا»، «پیرزن و سلطان سنجر»، و «تاج پیمان» که نگین‌کاری روی نقره بود اشاره کرد. آبکار تابلوهای بسیاری در زمینه‌ی تذهیب دارد که تذهیب هشت‌ضلعی او با طرح بته جقه بسیار معروف است. کلارا آبکار در سال ۱۳۵۶ از خدمات دولتی بازنشسته شد. در سال ۱۳۶۸ این هنرمند از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درجه‌ی استادی در رشته‌ی مینیاتور که معادل دکترای هنری بود اعطا شد. 

آبکار منزل مسکونی خود را به عشق به فرهنگ و هنر برای کلاس آموزشی تقدیم کرد که آثارش نیز در این خانه عرض شد. آبکار در سال ۱۳۷۲ منزل و کلیه‌ی آثار هنری خود را به سازمان میراث فرهنگی اهدا کرد. در ۲۹ اردیبهشت سال ۱۳۷۳و هم‌زمان با روز جهانی موزه مجموعه‌ی آثار این بانوی هنرمند در کاخ موزه‌های سعدآباد افتتاح شد. آبکار برای طراحی سیمرغ خود توانست جایزه‌ی کارل کروپ را از آن خود کند.بنای موزه‌ی مینیاتور آبکار یکی از ساختمان‌های نه چندان قدیمی مجموعه‌ی کاخ سعدآباد است. این بنا در سال ۱۳۷۳ موزه‌ی مینیاتور آبکار نام نهاده شد.

موزه‌ی مینیاتور این هنرمند در دوره‌ی محمدرضاشاه ساخته شد. کلارا آبکار هم‌واره از معلم نقاشی دوره‌ی متوسطه‌اش «مارکار قرابگیان» به عنوان کسی یاد می‌کرد که بر او تاثیر بسیار گذاشته است. مارکار قرابگیان نقاش و شاعر ارمنی‌تبار بود که به دِوْ (DEV) تخلص داشت. آبکار در سال ۱۳۶۷ در حالی‌که ۷۳ سال سن داشت اولین نمایش‌گاه خود را در موزه‌ی هنرهای ملی ایران برگزار کرد که مورد توجه بسیاری قرار گرفت و تحسین بسیاری‌ها را برانگیخت.

 آبکار در کارهای خود از چهره‌ی زنان که به شیوه‌ی قلم‌زنی کار می‌شدند استفاده‌ی فراوان می‌کرد. او در تابلو‌های خود از رنگ‌هایی با طیف‌های متنوع و اغلب سفید، سبز، زرد، قهوه‌ای و ارغوانی با زمینه‌ی سیاه استفاده می‌کرد. کلارا آب‌کار با وجود نیاز مالی هیچ‌گاه آثارش را به معرض فروش قرار نداد و پاسخش در برابر کسانی که به اصرار خواهان خرید آثارش بودند این بود که مگر شما می‌توانید فرزندانتان را بفروشید. کلاره آبکار در اول فروردین سال ۱۳۷۵ پس از یک دوره  بیماری و در سن ۸۱ سالگی درگذشت و در قبرستان ارامنه به خاک سپرده شد.

 

 

در اَپ توانا ببینید!

 

Twitter

هولوکاست نمایش تکان‌دهنده عواقب و نتایج ترسناک از دست دادن صفات انسانی است، حتی در قبال کودکان. اینجا شما با سرگذشت… https://t.co/Dn7aopS0b6
Tavaana توانا (Just now)
هفته گذشته حسن روحانی از قول یک پزشک آلمانی گفت که مراکز درمانی ایران از نظر کیفیت و بهداشت از اروپا بهتر است. حال… https://t.co/tLCRFOsNjQ
Tavaana توانا (22 minutes ago)
بازداشت ۱۳رکارگر معترض در روزهای گذشته #کارگران شهرداری کوت‌عبدالله مرکز #شهرستان_کارون در استان خوزستان برای دست‌… https://t.co/DSUMuqCK1h
Tavaana توانا (41 minutes ago)
اعتراف مجدد رهبر حزب‌الله لبنان به عامل جمهوری اسلامی ایران بودن سيدحسن نصرالله: [در جریان ناآرامی‌های لبنان] به خ… https://t.co/oKOq38gGKD
Tavaana توانا (11 hours ago)
چند همسری کارتون از سیدمیثم آقاسیدحسینی اخیرا تبلیغات چندهمسری در برخی رسانه‌های ایران باب شده است. مرتبط:… https://t.co/Fuyb6YHqEO
Tavaana توانا (12 hours ago)
آزادراه قزوین - رشت؛ حوالی توتکابن رودبار مسافرانی که عازم گیلان هستند برای استراحت در حاشیه این جاده توقف کوتاهی… https://t.co/mhbKSRZvgY
Tavaana توانا (15 hours ago)
مگسک: اربعین و چهل دزد بغداد بازنشر طنز زنده‌یاد علیرضا رضایی درباره حاشیه‌های راهپیمایی اربعین مرگ و میر مسیر و… https://t.co/uWAs0vBfgA
Tavaana توانا (15 hours ago)
RT @TavaanaTech: آرشیوکردن پیام‌ها در #تلگرام در این ویدیو کوتاه به آرشیوکردن پیام‌ها در تلگرام و بعضی تنظیمات و قابلیت‌های آن می‌پردازیم..…
Tavaana توانا (17 hours ago)