کلارا آبکار، نخستین زن مینیاتوریست ایران

فارسی

توانا - کلارا آبکار - آبکاریان- نگارگر، مینیاتوریست و تذهیب‌کار ایرانی، ارمنی در سال ۱۲۹۴ شمسی دیده به جهان گشود. او از تبار ارمنیان محله جلفا در اصفهان بود. آبکار در هنرستان دخترانه آن زمان به عنوان هنرجو به تحصیل پرداخت و پس از گذراندن دوره‌ی سه ساله‌ی هنرستان، وارد هنرستان عالی هنرهای زیبا شد. او در این دوره‌ی سه ساله‌ی هنرستان، شاگرد اساتیدی هم‌چون طاهر جوادزاده که استاد چیره‌دست مینیاتور بود و همین‌طور هادی تجویدی و حسین کاشی‌تراش به عنوان استاد گره چینی بوده است. هادی تجویدی نگارگر و نوازنده‌ای بود که مینیاتور ایرانی را پس از نزدیک به سه قرن وقفه و رکود به سبک و شیوه‌ی اصیل و سنتی برگرداند و پایه‌گذار مکتبی نو در مینیاتور معاصر با نام «مکتب مینیاتور تهران» شد. بسیاری او را حلقه‌ی اتصال هنر نگارگری سنتی به نسل امروز می‌دانند. آبکار به نگارگری ایرانی (مینیاتور)، تذهیب، تشعیرسازی، گره‌ی چینی و نقاشی زیرلاکی می‌پرداخت و در زندگی خود بیش از سی‌صد اثر هنری ماندگار به جا گذاشت. (پوران فرخ زاد، کارنمای زنان کارای ایران، تهران، نشر قطره، ۱۳۸۱ ص ۱۸) تشعیرسازی که به آن تشعیراندازی نیز گفته می‌شود شیوه‌ای در نگارگری کتاب و مرقع است. گره‌ی چینی نیز یکی از شاخه‌های معماری و کاشی‌کاری سنتی است. این هنر علاوه بر معماری در صنایع چوب نیز رواج دارد. آبکار در سال ۱۳۱۹ به هنرستان عالی مینیاتور که بعدها به آن نام‌های هنرستان عالی هنرهای ایرانی و هنرستان هنرهای زیبایی کشور داده شد رفت و در آن‌جا دوره‌ی عالی مینیاتور را سپری کرد. آبکار در سال ۱۳۲۰ از سوی وزارت پیشه و هنر، گواهی‌نامه‌ی درجه اول هنر کسب کرد.

در سال ۱۳۳۷ ارزش تحصیل در رشته‌های هنرهای زیبا معادل لیسانس شناخته شد و آبکار موفق به اخذ مدرک لیسانس شد. از معروف‌ترین آثار این هنرمند ِ بزرگ می‌توان به «انوشیروان و بزرگ‌مهر»، «شکار بهرام»، «یوسف و زلیخا»، «پیرزن و سلطان سنجر»، و «تاج پیمان» که نگین‌کاری روی نقره بود اشاره کرد. آبکار تابلوهای بسیاری در زمینه‌ی تذهیب دارد که تذهیب هشت‌ضلعی او با طرح بته جقه بسیار معروف است. کلارا آبکار در سال ۱۳۵۶ از خدمات دولتی بازنشسته شد. در سال ۱۳۶۸ این هنرمند از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درجه‌ی استادی در رشته‌ی مینیاتور که معادل دکترای هنری بود اعطا شد. 

آبکار منزل مسکونی خود را به عشق به فرهنگ و هنر برای کلاس آموزشی تقدیم کرد که آثارش نیز در این خانه عرض شد. آبکار در سال ۱۳۷۲ منزل و کلیه‌ی آثار هنری خود را به سازمان میراث فرهنگی اهدا کرد. در ۲۹ اردیبهشت سال ۱۳۷۳و هم‌زمان با روز جهانی موزه مجموعه‌ی آثار این بانوی هنرمند در کاخ موزه‌های سعدآباد افتتاح شد. آبکار برای طراحی سیمرغ خود توانست جایزه‌ی کارل کروپ را از آن خود کند.بنای موزه‌ی مینیاتور آبکار یکی از ساختمان‌های نه چندان قدیمی مجموعه‌ی کاخ سعدآباد است. این بنا در سال ۱۳۷۳ موزه‌ی مینیاتور آبکار نام نهاده شد.

موزه‌ی مینیاتور این هنرمند در دوره‌ی محمدرضاشاه ساخته شد. کلارا آبکار هم‌واره از معلم نقاشی دوره‌ی متوسطه‌اش «مارکار قرابگیان» به عنوان کسی یاد می‌کرد که بر او تاثیر بسیار گذاشته است. مارکار قرابگیان نقاش و شاعر ارمنی‌تبار بود که به دِوْ (DEV) تخلص داشت. آبکار در سال ۱۳۶۷ در حالی‌که ۷۳ سال سن داشت اولین نمایش‌گاه خود را در موزه‌ی هنرهای ملی ایران برگزار کرد که مورد توجه بسیاری قرار گرفت و تحسین بسیاری‌ها را برانگیخت.

 آبکار در کارهای خود از چهره‌ی زنان که به شیوه‌ی قلم‌زنی کار می‌شدند استفاده‌ی فراوان می‌کرد. او در تابلو‌های خود از رنگ‌هایی با طیف‌های متنوع و اغلب سفید، سبز، زرد، قهوه‌ای و ارغوانی با زمینه‌ی سیاه استفاده می‌کرد. کلارا آب‌کار با وجود نیاز مالی هیچ‌گاه آثارش را به معرض فروش قرار نداد و پاسخش در برابر کسانی که به اصرار خواهان خرید آثارش بودند این بود که مگر شما می‌توانید فرزندانتان را بفروشید. کلاره آبکار در اول فروردین سال ۱۳۷۵ پس از یک دوره  بیماری و در سن ۸۱ سالگی درگذشت و در قبرستان ارامنه به خاک سپرده شد.

 

 

در اَپ توانا ببینید!

 

Twitter

مهدی كودك سيل‌زده كه ترجيح مي‌دهد در بيابان بماند تا از کمک‌های بشردوستانه‌ بهره‌مند شود! خانواده‌های سیل‌زده‌ای ک… https://t.co/7yEEb1Tvfg
Tavaana توانا (22 minutes ago)
Arash Sadeghi, political prisoner & human rights activist, has written an open letter on cruel oppression imposed o… https://t.co/J3EbU3bwRq
Tavaana توانا (4 hours ago)
Few commemorations of Saadi rival his splendid tomb, designed byMohsen Foroughi (1907-1983). A pioneering architect… https://t.co/dicXSWr1Aq
Tavaana توانا (5 hours ago)
Today, 1st of Ordibehesht, is day of commemoration for Saadi Shirazi, one of the most renowned classical Persian po… https://t.co/aBnS6KJirW
Tavaana توانا (5 hours ago)
Narges Mohammadi, Iranian human rights activist, turns 47 today. A death penalty abolition advocate, she has been i… https://t.co/Pwwz9vc8EO
Tavaana توانا (6 hours ago)
In her first tweet since being released from prison, human rights defender #GolrokhIraee expresses her immediate jo… https://t.co/z0hzWK6F04
Tavaana توانا (7 hours ago)
این هم سیستان و بلوچستان....! طرح از بهنام محمدی @Behtoons https://t.co/dV24JN82Ew #کارتون #سیل #سیستان_بلوچستان… https://t.co/JVhPeSfL11
Tavaana توانا (8 hours ago)
فرمانده نیروی دریایی #سپاه_پاسداران معترضان به حضور #حشدالشعبی عراق را «ناآگاه» یا «وابسته به بیگانگان» خواند! 👈خو… https://t.co/FDgRErdp9Z
Tavaana توانا (9 hours ago)