پرویز یاحقی نابغه‌ی کم‌نظیر موسیقی ایران

فارسی

 تواناپرویز صدیقی پارسی که با نام پرویز یاحقی شناخته می‌شود در سال سی‌ویکم شهریور ۱۳۱۴ در منزل پدری در خیابان خانقاه تهران زاده شد. او تحصیلات ابتدایی را در دبستان پروانه که در کنار مجلس شورای ملی واقع شده بود آغاز کرد.او از کودکی شیفته‌ی موسیقی بود و در آن زمان شاید راحت‌ترین سازی که می‌توانست به دست بگیرد نی‌لبک کوچکی بود. او تلاش می‌کرد که در خانه‌ مدام با این نی‌لبک نغمه‌های خوشی بنوازد. حسین یاحقی این استعداد شگرف را کشف می‌کند.پرویز از کودکی نزد دایی خود حسین یاحقی زندگی آغاز می‌کند و موسیقی را نیز از دایی‌اش می‌آموزد .حسین یاحقی نوازنده‌ی ویولون و کمانچه و رهبر ارکستر و آهنگ‌ساز بود و بیش از پانصد آهنگ و ترانه ساخته است که از به‌ترین‌های موسیقی کلاسیک ایران محسوب می‌شود. حسین یاحقی تلاش کرد تا خانواده‌ی پرویز را قانع کند که او برای موسیقی ایران افتخار خواهد بود اگر به این آموختن رو بیاورد.بهزاد فرزند حسین یاحقی پس از خروج از ایران چندان رابطه‌ای با پرویز نداشته است اما خاطرات کودکی شان را به یاد می‌آورد.و این‌که پدر با پرویز مانند فرزند اولش رفتار می‌کرد و او را بسیار دوست داشت. بهزاد یاحقی از خاطرات کودکی‌اش چنین می‌گوید«در سال ۱۳۲۷ براي اولين‌بار با توافق پدرم اولين تكنوازی خود را به عنوان نوازنده‌ی خردسال در برنامه روز جمعه راديو اجرا كرد. جالب اين‌كه قدش به ميكروفن نمی‌رسيد و مسئولان استوديو مجبور شدند زير پايش ميزی قرار دهند. در اين اجرا كه خيلی خوب از عهده‌اش برآمد، او را با نام پرويز ياحقي براي اولين‌بار معرفی كردند. پرويز صديقی‌پارسی در ابتداي ورود به عرصه هنری – حرفه‌ای به پيشنهاد پدرم، نام فاميل دايی خود «ياحقی» را انتخاب كرد و اين به علت مخالفت جدی پدرش، غلام‌رضا صديق‌ی‌پارسی در مورد اشتغال او در حرفه‌ی موسيقی بود. وقتی تصنيف «ای اميد دل من كجايی» در سال ۱۳۳۶ در برنامه‌ی گل‌ها ضبط می‌شد، پرويز ۲۲ سال بيشتر نداشت. در ضبط اين برنامه، استاد صبا كه رهبری و مسئولیت ويولون اول و پدر من ويولون دوم را بر عهده داشتند، صبا به پرويز توصيه كرد كه خود رهبری و ويولون اول را بر عهده بگيرد و اين برای او تشويق بسيار بزرگی بود و بسيار خوب در ۲۲ سالگی از عهده‌ی كار برآمد. در ضبط گل‌های ۱۷۲، اعضای اركستر عبارت بودند از: ابوالحسن صبا، مرتضی محجوبی، حسين ياحقی، حسين تهرانی، ورزنده و علی تجويدی با خوانندگی غلامحسين بنان و اشعار نواب صفا.» 

پرویز با چنین دایی ِ هنردوست و هنرشناس و هنرمندی زندگی می‌کرد که در شکل‌گیری ِ شخصیت هنری ِ پرویز نقش مهمی ایفا کرد.این زندگی و مراوده با دایی و هم‌چنین شاگردی او موجب شد که پرویز از کودکی با هنرمندان بزرگی هم‌چون ابوالحسن صبا، علی‌اکبر شهنازی و مرتضی محجوبی آشنا شود. صبا برای مدتی استاد ِ پرویز بود. پرویز یاحقی در مورد کلاس‌های صبا چنین می‌گوید«ايشان در آن دوره قبل از اينكه رديف‌‌نوازی را شروع كنند يك دوره كامل روی انواع آرشه‌ها، تكيه‌ها و تحريرها تاكيد می‌كردند و معتقد بودند آرشه‌كشی‌ها بايد قوی و پرقدرت باشد.» حسین یاحقی در مورد استعداد و علاقه‌ی پرویز به موسیقی چنین می‌گوید:« پرویز در هشت‌سالگی با این‌که دستش به سر ویولون نمی رسید و به زحمت آن را به دست می‌گرفت، چنان پشت‌کار و علاقه‌ای داشت که کمتر از چهار سال ردیف موسیقی ایرانی را فرا گرفت و یک نوازنده و موسیقی‌دان قابل شد.»  پرویز ۹ ساله بود که شد پرویز یاحقی و به رادیو رفت و نوازندگی کرد. نخستین آهنگ او برای غلام‌حسین بنان در برنامه‌ی گل‌های رنگارنگ بود و نام آن «ای امید دل من کجایی» بود. پرویز یاحقی در برنامه‌ی «گل‌ها» تکنوازی بسیار کرد. سبک نوازندگی پرویز یاحقی بر بسیاری از نوازندگان بعد از او تاثیر گذاشت. پدر با نوازندگی پرویز مخالف است و او را به قصد ادامه‌ی تحصیل با خود به بیروت می‌برد تا پس از آن راهی آمریکا شوند. پرویز اما از عشق موسیقی بیمار می‌شود. پزشکان توصیه می‌کنند که به ایران برگردد و به کلاس موسیقی برود که او به ایران بازمی‌گردد. پرویز یاحقی در ارکسترهای بسیاری ساز نواخت از جمله در ارکستر مجید وفادار، ویولونیست صاحب‌سبک که او را آهنگ‌سازی نابغه می‌دانستند. می‌گویند در همین ارکستر بود که یاحقی با «داریوش رفیعی» دوست می‌شود.

پرویز یاحقی هم‌کاری رسمی و جدی خود را برای آهنگ‌سازی ِ رادیو از سال ۱۳۳۵ شروع می‌کند و در یک زمان هشت ساله آهنگ‌‌های بسیار زیبایی را با هم‌کاری دوست شاعرش بیٓن ترقی خلق می‌کند؛ البته او با ترانه‌سرایان دیگری نیز هم‌کاری می‌کند. یاحقی از آهنگ‌ترانه‌های به یاد ماندنی که در گذر زمان هم‌واره درخشیده‌اند بسیار دارد که می‌توان به بیداد زمان، می زده شب، من اسیر دام توام، نسیم فروردین و … اشاره کرد. در سال ۱۳۴۲ دختری جوان را به جامعه‌ی موسیقی ایران معرفی کرد. همان که بعدها «مهستی» نام گرفت. او افراد بسیاری را به جامعه‌ی هنری شناساند اما هیچ‌گاه معلمی نکرد و شاگردی را به درس‌آموزی نپذیرفت اما نوازندگانی چون جهان‌شاه برومند و شهرام خسروی بسیار از سبک او آموختند.

یاحقی چند سالی با خواننده‌ی سرشناس ایرانی، خانم پروانه امیرافشاری (حمیرا) زندگی مشترک داشت. در این مدت برای او آهنگ‌هایی نیز ساخت.آهنگ «هدیه‌ی عشق» نخستین هم‌کاری حمیرا و و پرویز یاحقی بود که مدت هفت سال ادامه یافت که می‌توان از محصولات این هم‌کاری به «بهار نورسیده»، «مرا نفریبی تو»، «به خاطر تو»، «می عاشقانه» و … اشاره کرد.

 این دو کنسرت‌هایی نیز در سراسر کشور اجرا کردند. یاحقی و حمیرا در سال ۱۳۵۳ جدا شدند.

پرویز یاحقی و حمیرا

از هنرمندانی که با یاحقی بیش‌ترین هم‌کاری را داشتند می‌توان به فضل‌الله توکل، جلیل شهناز، فرهنگ شریف، جواد معروفی، دلکش و مرضیه و … اشاره کرد.

با این‌که بسیاری از عالمان فن ویولون‌نوازی پرویز یاحقی را دوست دارند اما این ابراهیم گلستان است که می‌گوید علاوه بر این‌که موسیقی غربی را دوست دارد موسیقی سنتی ایرانی را هم دوست دارد اما به شرطی که پرویز یاحقی ویولون آن را نزده باشد. گلستان  معتقد است تصنیف‌هایی که یاحقی ساخته است خوب است اما ویولون‌زدنش خیلی بد است.

پرویز یاحقی در ده سال پایانی عمرش انزوا گزید و برای همه‌گان دور از دست‌رس شد و تنها تعداد معدودی بودند که می‌توانستند با او دیدار داشته باشند. در این سال‌ها تمام هم‌دم او موسیقی بود و نواختن که تصادفی منجر به این شد که بر اثر آسیب‌دیدگی توانایی سابق خود در نوازندگی را از دست داد. یا حقی در ۱۳ بهمن‌ماه ۱۳۸۵ در آپارتمانش در خیابان آفریقای تهران درگذشت. سی ساعت پس از مرگ دو دوست که نگرانش شده بودند به در خانه‌اش آمدند. همسایه‌ها گفتند که دو روز است صدای ساز یاحقی به گوش نمی‌رسد. یاحقی به دلیل سکته‌ی قلبی درگذشت. 

 

در اَپ توانا ببینید!

 

Twitter

RT @TavaanaTech: بازجو - خبرنگار جمهوری اسلامی (آمنه سادات ذبیح‌پور) و توئیت‌هایی که آشکارا ترویج #ترور و #تروریسم است. بهترین شیوه مقابله؛…
Tavaana (4 minutes ago)
دوباره اوین - نرگس محمدی، فعال حقوق بشر زندانی، در متنی درباره بازگشت به زندان اوین و زیستن در آن نوشته است که متن… https://t.co/O3B1dgIVai
Tavaana (40 minutes ago)
زرتشت احمدی راغب، زندانی سیاسی، در پیامی از زندان جایی‌شهر اعلام کرد، از شنبه ۲۱ مرداد در اعتراض به تداوم بازداشت ن… https://t.co/vcoYSN78Cd
Tavaana (2 hours ago)
دانش‌آموزان و عوارض نظام آموزشی ایدئولوژیک - در این برنامه صبا آلاله، روان‌شناس بالینی، به گوشه‌هایی از عوارض این… https://t.co/YULzrbzC8D
Tavaana (3 hours ago)
RT @TavaanaTech: صفحه فیسبوک ضارب #سلمان_رشدی که قصد ترور او را داشت و در صفحه‌اش از تصاویر خامنه ای و خمینی استفاده کرده است. صفحه او در ح…
Tavaana (9 hours ago)
کارگاه ادبی چهارشنبه‌ها - ۱۰ - کارگاه ادبی چهارشنبه‌ها هر هفته با حضور مهدی موسوی، شاعر و نویسنده برگزار می‌شود. د… https://t.co/SWlnrJgEnw
Tavaana (13 hours ago)
RT @AtenaDaemi: هزار روز گذشته و من حتی اسامی بسیاری از کشته شدگان آن آبان خونین را نمیدانم،زندانی هایش را نمیشناسم اما یک چیز را خوب میدان…
Tavaana (14 hours ago)
در هزارمین روزی که از آبان خونین ۹۸ گذشت، کاربران توییتر با هشتگ #من_صدای_آبانم، یاد جانباختگان آن قیام خونین را گر… https://t.co/9Vqc78wBHf
Tavaana (14 hours ago)