روایتی از فقدان صلح‌گرایی در نظام آموزشی افغانستان

سلطه دگرباره طالبان بر افغانستان بسیاری از ناظران را در حوزه‌های گوناگون به تامل و اندیشه فرو برده است که فراتر از مسائل نظامی - همچون انفعال ارتش افغانستان یا سیاست ترور طالبان - چه چیزی عامل بازگشت طالبان پس از ۲۰ سال بوده است.

البته باید این واقعیت را به‌ویژه به مخاطب ایرانی یادآوری کرد که اتفاقات چند ماه اخیر در افغانستان صرفا پرده آخر فتح افغانستان توسط طالبان بود و طالبان از چند سال پیش تا کنون در متن تحولات افغانستان به عنوان خطری جدی به شمار می‌آمدند و خطر حضور آنان شهروندان آزادی‌جو و صلح‌طلب افغانستان را نگران می‌کرد.

بر این اساس بود که از مدت‌ها پیش یادداشت‌های فراوانی در این حوزه منتشر شده است ولی شاید یکی از حوزه‌های کم‌تر مورد اشاره در این حوزه نگاهی باشد که به نقش سیاست آموزشی در دوره ۲۰ ساله حکمرانی نظام عرفی و سکولار در این کشور اشاره می‌کند.

از جمله مطلبی در نشریه «اطلاعات روز» منتشر شده بود که به صورت تفصیلی به این مسئله می‌پردازد و نکاتی قابل توجه را بازگو می‌کند. نویسنده مطلب «حسینعلی کریمی» - دبیر بخش صلح این نشریه - است که پیش از این نزدیک به پنج سال با مرکز مطالعات استراتژیک افغانستان به صورت پژوهشگر کار کرده بود و به نظر می‌رسد درباره نقش سیستم آموزشی کشور در تامین و گسترش سیاست مدارا و رواداری فرد صاحب نظری باشد.

آقای کریمی در بخشی از یادداشت خود که در سال ۱۳۹۹ منتشر شده است در همان آغاز این پرسش را به میان می‌کشد: «پرسش اساسی این نوشته این است که چقدر نظام‌های آموزشی ما در راستای صلح‌سازی عمل کرده‌اند؟ آیا آن‌ها در طول دو دهه گذشته توانسته‌اند، محتواهای صلح‌آمیز، مطابق با نیاز جامعه تولید کنند؟»

او در ادامه نظام آموزشی افغانستان را از «آلوده‌ترین و فاسدترین» نهادهای افغانستانی می‌داند که در عین‌حال بیش‌ترین بودجه را نیز داشته است. آقای کریمی به نقل از یونیسف می‌نویسد این وضعیت اسفبار در حالی بوده که حدود چهار میلیون کودک در افغانستان به آموزش دسترسی ندارند و ۶۰ درصد از چهار میلیون کودک نیز از دختران هستند. 

حسینعلی کریمی؛ پژوهشگر صلح در افغانستان

حسینعلی کریمی در ادامه به انتقاد تند از سیاست‌های آموزشی دانشگاه‌های افغانستان در حوزه صلح‌سازی می‌پردازد و با اشاره به رشد افراط‌گرایی در میان دانشجویان افغانستان می‌نویسد: «استادان و دانشکده شرعیات ما با محتوای ثقافت اسلامی بیش از آن‌که مدارا، همدیگر‌پذیری و صلح را آموزش دهند، افراط‌گرایی و خشونت را محور آموزش قرار داده‌اند. این موضوع را می‌شود از رشد افراط‌گرایی در میان دانشجویان دانشگاه‌های افغانستان، به‌خصوص دو دانشگاه کابل و ننگرهار به خوبی مشاهده کرد.»

کریمی روایت می‌کند که حدود شش سال پیش یعنی در سال ۲۰۱۵، در ننگرهار، برخی از دانشجویان پرچم گروه طالبان و داعش را بر افراشته بودند. او این را مصداقی از «ناکارآمدی آموزش عالی» در افغانستان ارزیابی می‌کند.

به گفته حسینعلی کریمی، فرهنگ و روابط اجتماعی و زبان روزمره در افغانستان سرشار از مفاهیم خشونت‌آمیز بوده است و نظام آموزشی کشور در سطوح ابتدایی و عالی باید این ضعف را هدف می‌گرفت و با تدوین و تامین فرهنگ مدارا و صلح، زمینه‌های اجتماعی تولید خشونت را از بین می‌برد. هدفی  که به تعبیر نویسنده نه تنها محقق نشد بلکه حتی نهادهای مرتبط آموزشی همانند دانشکده شرعیات کاملا برعکس عمل کردند.

کریمی در این نوشته نسبتا بلند منظور خود را از «آموزش صلح» کاملا باز می‌کند. او تاکید می‌کند که صلح لزوما به معنای نبود جنگ نیست بله معطوف به مفاهیم محترمی همچون «چگونگی همزیستی مسالمت‌آمیز» نیز است. او در بخشی از نوشته خود می‌نویسد: «آموزش صلح، معطوف به پرورش است. پرورش جنبه‌هایی از شخصیت و وجود فرد که در آن ارزش‌ها و نگرش‌های افراد جامعه موجب تغییر رفتار می‌شوند. در این نوع از آموزش افراد یاد می‌گیرند که چطور از خشونت پرهیز کنند، چگونه از ارزش‌های صلح‌آمیز پاسداری کنند. چگونه به حقوق بشر، عدالت اجتماعی و حقوق شهروندی احترام بگذارند.»

این مقاله ارزشمند پیش از روی‌کارآمدن طالبان در افغانستان منتشر شده بود ولی بسیار دوراندیشانه پیش‌بینی کرده بود که فقدان سیستم سالم آموزشی چگونه می‌تواند بر روند صلح‌خواهی در افغانستان تاثیر منفی بگذارد، چنان‌که اکنون و در تابستان ۱۴۰۰ می‌بینیم که تاثیر گذاشت و گروه‌ ضدزن، ضدصلح، تروریستی و ضدآزادی طالبان زمام قدرت را در افغانستان در اختیار گرفته است.

 

در اَپ توانا ببینید!

 

Twitter

زندان در ایران؛ یادی از چند زندانی گمنام سیاسی و عقیدتی با حضور آرش صادقی دوشنبه ۳ آبان ساعت ۲۱:۳۰ به وقت ایران… https://t.co/Nj6DG140F9
Tavaana (9 minutes ago)
برف‌پاک‌کن‌ها را روشن کنید، از آسمان آبان خون می‌بارد طرح از رضا عقیلی @Rezacartoon https://t.co/vmPGLNub86… https://t.co/wPOEZv24pW
Tavaana (20 minutes ago)
لازم به ذکر است این خواهر دادخواه اخیرا از پرونده‌سازی علیه خود با اتهامات «توهینی به رهبری، تبلیغ علیه نظام، اجتما… https://t.co/LsOa3yP6eU
Tavaana (29 minutes ago)
فرزانه انصاری‌فر، خواهر جاویدنام فرزاد انصاری‌فر از جان‌باختگان آبان ۹۸ در بهبهان، با انتشار این ویدئو و در استوری… https://t.co/zHpFpX1kQG
Tavaana (29 minutes ago)
نوشته اینستاگرام #ارسلان_یزدانی، شهروند #بهائی که تازه با وثیقه آزاد شده را بخوانید. او شرحی از جریان بازداشت خود ن… https://t.co/7nAWa6llH8
Tavaana (52 minutes ago)
تعدادی از اسکی‌بازان به دلیل مشکل مالی امکان حضور در کمپ اتریش را از دست دادند و فدراسیون به آنها اعلام کرده برای ح… https://t.co/l2rVofk9dH
Tavaana (2 hours ago)
«از معروف‌ترین نمایشگاه‌های کتاب،نمایشگاه کتاب فرانکفورته که هر سال ماه اکتبر برگزار می‌شه.این عکس از غرفه خالی… https://t.co/DAe9hn9DQy
Tavaana (2 hours ago)
روز گذشته تصویر یک کوه که در ده سال تمام شد! در فضای مجازی مورد توجه کاربران قرار گرفت. با کمک چه کسانی افراد رانت‌… https://t.co/1K9Tg6ynQv
Tavaana (3 hours ago)