آموزش و پرورش یا ابزار بسط ایدئولوژی حکومتی؟

پس از انقلاب ۵۷، آموزش و پرورش از اولین نهادهایی بود که انقلابیون به سراغ آن رفتند. اکنون که چهار دهه از حیات جمهوری اسلامی می‌گذرد بسیاری از کارشناسان آموزش و معلمان و فرهنگیان، از مشکلات ساختاری در این نهاد و ناکارآمد بودن آن می‌گویند.

ناکارآمدی دانشگاه فرهنگیان در تربیت معلمایی نوآور و دلسوز، موثرنبودن آموزش‌های مدرسه در تربیت شهروندانی مسئول و کنشگر و فاصله طبقاتی-اجتماعی که در مدارس وجود دارد، از جمله مواردی هستند که متخصصان تعلیم و تربیت در ایران به آن انتقاد دارند.

با این حال حکومت، نه تنها هیچ پاسخ و توجهی به این انتقادها نشان نمی‌دهد، بلکه به ویرانگری‌هایش ادامه می‌دهد. مانند تصمیم‌اش برای استخدام ۲۵هزار طلبه در آموزش‌و‌پرورش.

حرکت بر پایه ایدئولوژی دینی

در طول چهل و اندی سال حاکمیت جمهوری اسلامی، نظام آموزش‌و‌پرورش در ایران بارها دستخوش تغییراتی در ساختار آموزشی شده است؛ تغییراتی که هیچ کدام نتوانسته تحولی مثبت، باثبات و کارآمد در امر آموزش‌و‌پرورش ایجاد کند. به این دلیل که اصلا عزمی برای چنین تغییراتی در کار نبوده است.

از اوایل سال ۱۳۵۸، دست‌اندرکاران نظام آموزشی جمهوری اسلامی، در راستای تحقق آنچه «ارزش‌ها و آرمان‌های متعالی انقلاب اسلامی» نامیده می‌شود، برای تغییراتی در این نهاد قدم برداشته‌اند.

اما به دلیل مشکلاتی چون جنگ و تغییرات ساختاری که در برنامه‌ها و وظایف نهادهای فرهنگی کشور به‌وجود آمده است، این موضوع تا سال ۱۳۶۴ به طول انجامید. تا این که یک سری تغییرات که تنها در راستای اهداف حکومت بود، صورت گرفت.

همزمان هم دستور تدوین «سند تحول بنیادی» را به شورای عالی انقلاب فرهنگی می‌دهد؛ سندی که در سال ۱۳۹۰ به دولت ابلاغ شده است. این سند کاملا بر پایه مفاهیم مذهب شیعه در جمهوری اسلامی تدوین شده است.  از مواردی که در این سند به آن اشاره شده، ارتباط و همکاری نزدیک نظام آموزش‌و‌پرورش با حوزه علمیه، تفکیک و تدوین کتب بر مبنای جنسیت و تلاش برای تنظیم کتب درسی در بازشناساندن جایگاه زنان در خانه و خانواده است.

چشم‌اندازی خالی از امید

جمهوری اسلامی به هزینه‌‌های نهاد آموزش‌و‌پرورش به چشم یک هزینه اضافی نگاه می‌کند و هر سال کم‌ترین میزان بودجه را به این امر اختصاص می‌دهد. حتی مسئولان برای تامین نیاز مالی این نهاد، قسمتی از بار مالی آموزش دانش‌آموزان را به دوش خانواد‌ها انداخته‌اند.

در حالی که در اصل سی‌ام قانون اساسی این‌چنین آمده: «دولت موظف است وسایل آموزش‌و‌پرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد و وسایل تحصیلات عالی را تا سرحد خودکفایی کشور به صورت رایگان گسترش دهد

مسئولان نظام جمهوری اسلامی آموزش‌و‌پرورش را ابزاری برای بسط ایدئولوژی خود می‌دانند. به همین دلیل هم هیچ توجهی به مشکلات آموزشی ندارند. مشکلاتی از قبیل مطلوب‌نبودن آموزش معلمان، پایین‌بودن کیفیت آموزش‌ها و ترک تحصیل زودرس کودکان که عواقب آن آسیب‌هایی چون افزایش کودکان کار، کودک‌همسری دختران و اعتیاد نوجوانان را به همراه دارد. اساسا همه دغدغه آن‌ها، کنترل ایدئولوژیک مدرسه و دینی‌کردن کتاب‌های درسی است.

محمد حسین سپهری، معلم و فعال صنفی و سیاسی، در سال ۱۳۹۸ در تجمع معلمان مشهد در حالی که می‌گوید: «کارد به استخونم رسیده و می‌زنم فریاد هر چه باداباد» و  این‌گونه  دادخواهی‌اش را بیان می‌کند.

در بهمن ماه ۱۳۹۹ محسن حاجی میرزایی، وزیر وقت آموزش‌و‌پرورش، اعلام کرد امکان که بهره‌گیری از ظرفیت حوزه‌های علمیه خواهران و برادران برای شرکت در ۸ رشته آزمون استخدامی به‌وجود آمده که پس از شرکت در دوره یک‌ساله به کار گرفته شوند. این نشان می‌دهد که  فلسفه آموزش در جمهوری اسلامی بر پایه مفهوم دگم و خشک مذهبی استوار است که سدی محکم بر سر راه تراوش فکری، علمی، فرهنگی و نوآوری ایجاد می‌کند.

نهاد آموزش‌و‌پرورش در ایران، که می‌بایست بیش از هر نهاد دیگری وجهه مردمی داشته باشد، خط‌مشی دور از استانداردهای جهانی دارد که در طول این سال‌ها، دودش به چشم دانش‌آموزان و معلمان دلسوز این مرز و بوم رفته است. اتصال این نهاد به حکومت و سازمان‌های مذهبی مثل حوزه علمیه، نیز اعتبار آن را بیش‌از پیش کم کرده است.

شرایط نامطلوبی که گریبان کودکان و آیندگان این سرزمین را گرفته و آینده تاریکی را برای آن‌ها رقم خواهد زد. آینده‌ای که هیچ همخوانی‌ با اندیشه‌های بالای تربیتی و آموزشی نخواهد داشت.

 

در اَپ توانا ببینید!

 

Twitter

علیرضا ادیانی، رییس سازمان عقیدتی سیاسی نیروی انتظامی می‌گوید که «سه ویژگی مهم سفره‌آرایی، خانه‌آرایی و خودآرایی بر… https://t.co/QH2vtGWedR
Tavaana (2 hours ago)
#شکیلا_منفرد، زندانی سیاسی که به اتهام‌های «فعالیت تبلیغی علیه نظام و توهین به مقدسات اسلام» در حال گذراندن ۴ سال و… https://t.co/hWAL8Id0aU
Tavaana (2 hours ago)
فرمانده بسیج: اقلیم کرمان خشک و کم بارش است اما بدین معنا نیست که ظرفیت حل این مشکل را نداریم. انتقال آب از دریای ع… https://t.co/cAyXMCBGA1
Tavaana (4 hours ago)
پاسخ پرسش‌ها و اعتراضات شهروندان در جمهوری اسلامی با بهترین رسم شکل ممکن! حکومتی که‌خود را حامی مستضعفین معرفی می‌… https://t.co/aIAeHjoQRS
Tavaana (4 hours ago)
خرداد گفتیم نزن، آبان گفتیم نزن، آذر است؛ می‌گوییم نزن رضا فیاضی،هنرمند مشهور و بازیگر تلویزیون و سینما در این وید… https://t.co/bFH187KFIH
Tavaana (4 hours ago)
RT @TavaanaTech: استوری اینستاگرام #مادران_آبان در حمایت از مردم معترض #اصفهان #پژمان_قلی_پور #پویا_بختیاری #نوید_بهبودی #وحید_دامور h…
Tavaana (5 hours ago)
خبرگزاری فارس برای توجیه سفر هیئت چهل نفره ایران به وین خبری درج کرده با این عنوان: هراس صهیونیست‌ها از حضور مقامات… https://t.co/X1EYLsrN5l
Tavaana (6 hours ago)
RT @RoyaBoroumand: Families of the victims of the flight #PS752 downing protest as some low level members of the armed forces are being tri…
Tavaana (14 hours ago)