تلاش برای حفظ تاریخ خاورمیانه و حفظ آینده آن

 

بینش و انگیزه 

ماه می سال 2015 میلادی بود و قوای داعش 1 در حال پیشروی به سوی شهر پالمیرا بودند. این شهر که در مرکز سوریه واقع است، در طی هزاران سال پیاپی چهارراه تمد نها بوده و به میراثی گران بها از هنر و معماری می نازد که آمیز های نادر از تاثیر یونان و روم و ایران است. در این هنگام بود که مامون عبدالکریم، مدیر آثار باستانی سوریه، هشدار داد که «اگر داعش وارد پالمیرا شود، ویرانی آن را رقم خواهد زد. اگر این شهر باستانی سقوط کند، فاجعه ای بی نالمللی خواهد بود. 2 » تنها دو ماه پیش از آن، داعش شهر 3000 ساله نمرود واقع در شمال عراق را با خاک یکسان کرده بود؛ الگویی که این افراطیون در هر شهری که تصرف م یکنند پی م یگیرند از خرد کردن آثار در موز های در موصل تا هجوم مسلحانه به پیکر ههای جایگزین ناپذیر واقع در هترا (یا الحضر) و به مسلسل بستن آن ها. 3

در حالی که داعش یها در سر راه خود به پالمیرا – ونیز شنزارها ) Venice of the Sands ( – به شهر السُخنة رسیده بودند، گروهی دیگر نیروهای خود را در مقابله با آ نها جمع م یکرد، آن ها نه سرباز که باستان شناسان و دانشجویان و شهروندان نگران بودند. در حالی که کارکنان موزه پالمیرا به بست هبندی آثار باستانی برای انتقال آ نها به بیرون از شهر مشغول شده بودند، شبکه ای از داوطلبان وارد مکان های تاریخی شدند تا به فهرست کردن آثار بپردازند و هر چه را م یتوانستند از دسترس نیروهای داعش پنهان کنند. 4 با ورود نیروهای داعشی به شهر، به رگبار بستن و پرتاب خمپاره به سوی کارکنان موزه که مشغول انتقال گنجینه آثار به کامیون بودند، آغاز شد. با این حال، کارکنان موزه پالمیرا هراسی از این بابت به دل راه ندادند، چرا که به گفته یکی از آن ها «ما به اهمیت آنچه م یکردیم واقف بودیم. » ده دقیق های پس از گریز آن ها از محل، نیروهای داعشی به موزه وارد شده و تنها چیزی که یافتند، قفس ههای خالی از اشیاء عتیقه و آثار باستانی بود و مجسمه های سنگینی که نقل و انتقال آ نها بدون جرثقیل ممکن نبود. 5

Palmyra

دو گرو ه داوطلب که جهت حفظ میراث باستانی کشور تلاش میکنند، از طرف باستان شناسان سوریه ای مقیم خارج رهبری و هدایت م یشوند: یکی از این دو گروه "میراث برای صلح" ( Peace for Heritage) نام دارد که اِسبر صبرين، باستان شناس سوری ساکن اسپانیا آن را پایه گذاری کرده است؛ و دیگری "مردان یادمان ها"  (Monuments Men) است که باستان شناس سوری، عَمرو العزم، در آمریکا بنا نهاده و نام گروه را با الهام از تلاش سربازان و دانشگاهیان در جنگ جهانی دوم برای نجات آثار باستانی اروپا از چنگ نیروهای آلمان نازی انتخاب کرده است. به موازات این تلا شها، گرو ههای دیگری با بهره جستن از فن آوری الگوسازی دیجیتال  (digital modeling)، در پی حفاظت از مناطق باستانی و میراث آن هستند: طرح معروف به پروژه موصل (Mosul Project)، با بهره گیری از اسکنر سه بعدی (شبیه سازی مجازی اشیاء)، در پی تهیه کاتالوگی دیجیتال از آثار موزه موصل است؛ طرح معروف به پروژه نوین پالمیرا (New Palmyra Project) در پی بازسازی دیجیتال این شهر باستانی است؛ طرح سای-آرک (CyArk مخفف سایبر آرشیو، بایگانی دیجیتالی) که بن قصیره بنیان گذاشته که خود زاده موصل است و با استفاده از اسکنر لیزری پیشرفته در پی نقشه برداری دیجیتالی از مناطق باستانی تا سطح میلیمتری است. 6 شاید برجست هترین مورد از ابتکارهایی از این دست فعالیت موسسسه باستان شناسی دیجیتال (Institute for Digital Archeology) باشد: پروژه مشترکی از دانشگاه های هاروارد و آکسفورد با همکاری با یونسکو، که دوربین های ارزا نقیمت تصویربرداری سه بعدی دیجیتال در اختیار شهروندان سوری، عراقی و دیگر کشورهای خاورمیانه قرار م یدهد. 7

آنچه این گروه های ناهمگون را به یکدیگر نزدیک می سازد، تلاش آنها برای پاسداری و نجات میراث باستانی خاورمیانه است. قصیره، به عنوان نمونه، هنگامی به شبیه سازی مجازی آثار باستانی روی آورد که طالبان در افغانستان در سال 2001 میلادی دست به تخریب بوداهای بامیان زدند. خود قصیره م یگوید: «این تخریب ابلهانه ای است که شالوده معرفت و تاریخ ما را از بین م یبرد. 8» عمرو العزم انگیزه مشابهی داشت چون شاهد خسارتی بود که غارت میراث سوریه به جای می گذاشت. می گوید: «وقتی دامنه تخریب را دیدیم، با خودم گفتم که اگر کاری نکنم، نمی توانم با فرزندانم روبرو شوم (و جوابی به آ نها بدهم).

 

اهداف کوتا همدت و بلندمدت

«مردان یادمان ها »ی سوریه در 2012 میلادی دست به دست هم دادند تا فهرستی غیررسمی تهیه کنند از آسیبی که به مناطق و آثار باستانی این کشور در استان های ادلب و حلب تا آن تاریخ وارد شده بود. 10 عمرو العزم م یگوید: «ما بر آن شدیم که ببینیم چه کاری می توان هر جا که لازم است برای کاهش آسی بها کرد و مهم تر از آن میزان آسیب های اتفاق افتاده را مستند کنیم. 11» دوستان و همکاران ما از دانشگا هها و موزه ها و وزارتخانه های سوریه به هم پیوستند و بدین ترتیب شبک های فراگیر و ملی به وجود آمد که اکنون تعداد اعضایش بالغ بر 200 نفر است. یکی از اعضا می گوید: «خیلی از ماها قبل از جنگ با هم آشنا بوده ایم چون در یک حوزه کار می کردیم. این کار را هم آغاز کردیم چون جدا به اهمیت آن واقف بودیم.12

بخش بزرگی از کار داوطلبان این شبکه مستندسازی خسارت های واردشده به میراث است. آن ها در بازدید از مناطق آسیب دیده عکس برداری م یکنند یا با گوش یهای همراه و دوربین های دیجیتال فیلم م یگیرند. در برخی موارد آثاری را که در خطر غارت باشند دفن م یکنند و مختصات جی.پی.اس محل را ضبط م یکنند تا بعدا برای بازیابی آثار استفاده شود. گاه اتفاق می افتد که در قالب دلال آثار عتیقه در می آیند تا بتوانند با قاچاقچیان میراث ملاقات کنند و از اشیائی که برای فروش عرضه شده عکس بگیرند. سپس این عکس ها را برای همکاران دانشگاهی خود در اروپا و آمریکا ارسال م یکنند تا اطلاعات جمع آوری شده، از طریق ایشان در اختیار نیروی پلیس قرار داده شود. 13 شورای بی نالمللی موز هها (International Council of Museums) یک فهرست اعلام وضعیت قرمز (Emergency Red List of Syrian cultural artifacts) از میراث باستانی سوریه که در خطر قاچاق است تهیه کرده و آن را در اختیار دستگاه های پلیس کشورهای همسایه قرار داده است تا بتوانند اشیای غارت شده را شناسایی کنند. 14

UNESCO World Heritage Sites Map

هر گاه امکان داشته باشد، اعضای این شبکه ها در حفاظت از اشیاء باارزش تلاش م یکنند. مثلا در ماه مارس 2015 بود که برای پاسداری از موزائیک های باستانی موزه شهر مَعَرَّة )النُّعْمَان( در سوریه در برابر بمباران دست به کار شدند. برای این کار، داوطلبان به قاچاق پوشش های حفاظتی اقدام کردند، به این بهانه که از آن برای دفن و کفن استفاده خواهد شد تا هدف واقعی شان مخفی بماند و اطمینان پیدا کنند که موزه شهر مورد حمله قرار نمی گیرد. بدین ترتیب موفق شدند 149 متر مربع ) 1600 فوت مربع( از موزائیک های باستانی را بپوشانند. گام بعدی حفاظت از خود موزه با چیدن کیس ههای شن در مقابل دیوارهای داخلی آن بود تا موزائی کها از حمله در امان بمانند. 15 همانند مواردی دیگر، داوطلبان در تماس با مقامات سوری از آ نها خواستند تا موزه هدف قرار نگیرد – با این حال، سه ماه بعد هلی کوپترهای ارتش سوریه با بمب های بشکه ای به محوطه موزه حمله کردند و چندین موزائیک و مجموعه ساختمان موزه بشدت آسیب دید.16

شبکه داوطلبان همچنین آثاری را از محوطه های باستانی که در خطر حمله قرار داشتند جاب هجا کرده اند. اوایل سال 2015 ، باستا نشناسان در حلب 600 نسخه خطی و ابزار ستاره شناسی را از کتابخانه مسجد حلب بیرون بردند تا از گزند حملات هوایی رژیم در امان باشد. 17 با این وجود، نجات دادن همه چیز از تخریب نیروهای داعشی، قوای طرفدار رژیم، نیروهای مخالفان و چپاول غارتگران فرصت طلب غیر ممکن است. عمرو العزم می گوید: «دامنه تخریب به حدی است که ما نمی توانیم (در حفظ همه آثار) موفق شویم.18

با این حال، این افراد به تلاش خود ادامه م یدهند. پروژه «میراث برای صلح » تمرکز خود را روی برگزاری کارگاه هایی در ترکیه قرار داده و همزمان ارتباط خود را با فعالان داخل سوریه از طریق اسکایپ حفظ م یکند. صبرین می گوید: «ما مربی تربیت م یکنیم و آن ها را به داخل سوریه می فرستیم تا به نوبه خود دیگران را آموزش دهند. زنجیره ای )آموزشی( است. 19» برنامه آموزشی شیوه کاتالوگ کردن آسیب ها را به صورتی استاندارد میآموزد و اینکه بهترین روش های حفاظت از اماکن در خطر چیست. این برنامه وسایل کار را هم در اختیار مشارکت کنندگان قرار م یدهد. 20

در همین حال، گروه های دیگری هم سرگرم شبیه سازی مجازی از محوطه های باستان یاند، تا در صورت آسیب یا تخریب بتوان در آینده بازسازی آ نها را تسهیل کرد. اسکنرهای پیشرفته سای-آرک میلیون ها نقطه نوری را به سطح آثار می تاباند تا از هر انحنایی الگوبرداری شود، این نقاط اسکن شده با عکس های دیجیتال با کیفیت بالا ترکیب می شود تا مدل شبیه سازی شده دیجیتال ساخته شود. فرآیند شبی هسازی )در هر پروژه( یک هفته طول م یکشد و 50 هزار دلار هزینه دارد. این مجموعه "واقعیت مجازی" را م یتوان به عنوان نقشه ای با دقت مهندسی برای بازسازی قلمداد کرد. چنین روشی در مورد بازسازی مقبره های سلطنتی کاسوبی در اوگاندا (Royal Tombs at Kasubi in Uganda) که در 2010 سوخته بود، استفاده شد زیرا یک سال پیش از آن پروژه آرشیو سایبری از آن ها نقش هبرداری کرده بود و داد هها در دسترس عموم قرار داشت. در اواخر سال 2012 ، دولت اوگاندا طرحی را برای بازسازی این مقابر تاریخی با استفاده از نقشه های دیجیتال سای-آرک را هاندازی کرد. 21

دست اندرکاران حفاظت دیجیتالی همچنین امیدوارند بتوانند پایگاه داده بزرگی از آثار به تاراج رفته تهیه کنند تا خرید و فروش آن ها را غیرممکن سازند. همانطور که راجر میچل، از موسسه باستان شناسی دیجیتال، می گوید: «هرچه را که )داعش یها( بتوانند بدزدند و منتقل کنند به دلا لهایی در ترکیه و جاهای دیگر م یفروشند و ای نها هم داستانی سر هم می کنند تا تظاهر کنند که مثلا این آثار عتیقه را باستان شناسی محترم در قرن نوزده میلادی هنگامی که در سوریه سرگرم حفاری بوده به سال 1870 از زیر خاک بیرون کشیده است. بنابراین، اگر برای نمونه از این اشیاء در نمرود در 2015 عک سهایی داشته باشیم که مختصات جی.پی.اس محل هم رویش درج شده باشد، دیگر برای همیشه این اشیاء غیرقابل فروش خواهند شد. »22 در حالی که داوطلبان سوری و عراقی برای حفظ این میراث از غارت تلاش و خسارت ها را ثبت می کنند، فن آوری دیجیتال می تواند امکانات تازه ای ارائه کند. همان گونه که ماتیو وینسنت از پروژه موصل یادآور می شود: «فن آوری جدید حفظ این اشیاء را حتی در صورت از میان رفتن واقعیت عینی شان، ممکن ساخته است.  » 23

Ruins in the desert

 

رهبری

کسانی که برای حفاظت از میراث فرهنگی خاورمیانه تلاش م یکنند، در تمام منطقه پراکند هاند و در گروه های کوچک کار می کنند نه زیر یک چتر واحد. عمرو العزم می گوید: «ای نها در یک شبکه واحد و با رهبری واحد کار نم یکنند که همه با هم مشغول کار باشند و سازمان یافته باشند. عمده کار در بر پایه کارهای موردی و فردی پیش م یرود.»24 هر گونه هماهنگی هم در این زمینه محدود است. مثلا، صبرین گاه تا روزی دوازده ساعت پای اسکایپ با داوطلبان شبکه خود در تماس است و اغلب در انتهای روز صدایش کاملا م یگیرد. 25 

در حال حاضر، ده ها سازمان از این دست سرگرم فعالیت برای پاسداری از میراث سوریه هستند و برخی از آ نها تحت رهبری دانشگاه ها و نهادهای بزرگ قرار دارند. 62 در این زمینه، علاوه بر موسسه باستان شناسی دیجیتال که دانشگاه های هاروارد و آکسفورد اداره م یکنند، می توان به "پروژه حفظ میراث سوریه و عراق" (Safeguarding the Heritage of Syria and Iraq Project) اشاره کرد که کنسرسیومی است متشکل از دانشگاه پنسیلوانیا، موسسه اسمیتسونیان (Smithsonian Institution)، انجمن آمریکایی برای پیشرفت علم (AAAS)، موسسه آمریکایی صلح (US Institute of Peace)، دانشگاه ایالتی شاونی (Shawnee State University)، و سازمان سوری روز بعد (The Day After).27 با این حال، داوطلبانی که تلاش های میدانی را بر عهده دارند تا حدود زیادی از رهبری متمرکز ب یبهره اند.

 

محیط مدنی

در سوریه، غارت فرصت طلبانه میراث که بعد از آغاز جنگ داخلی در سال 2011 میلادی شروع شد، هم به دست نیروهای طرفدار رژیم و هم نیروهای مخالفان در ارتش آزاد سوریه و همچنین شهروندان عادی که به دنبال نانی برای خانواده های خویش بودند، راه را برای ایجاد تجارت سازمان یافته فراملی هموار کرده که به تامین مالی تروریسم م یپردازد. 28 با پیشروی در خاک عراق و سوریه، داعش فرصت سود بردن از بازار سیاه عتیقه را نیز به دست آورده است. داعش پس از آنکه نخست دست محلی ها را برای حفاری های شخصی باز گذاشت تا در عوض «مالیات »، جنس زیر خاکی ارائه کنند، به تدریج کنترل خود را بر این تجارت افزایش داد و اول به حفاران نیم هحرفه ای مجوز داد و سپس نمایندگانی از جانب خویش برای نظارت بر کار آن ها گمارد و نهایتا به طور مستقیم وارد میدان غارتگری میراث شد. 29 در پاییز 2014 ، این گروه تشکیلاتی رسمی در شهر منبج در نزدیکی مرز سوریه با ترکیه به راه انداخت تحت عنوان «اداره باستان شناسی » تا فروش و انتقال آثار باستانی را سازمان دهد. 30 غارت میراث امروزه پس از نفت دومین منبع اصلی درآمد داعش است. 31

در همین حال، داعش به تخریب آثار باستانی باارزش و محوط ههای تاریخی دست می زند که هم متکی به ایدئولوژی افراطی این گروه است و هم اهدافی عملی تر دارد. داعش شیعیان، مسیحیان، ایزدی ها، صوفی ها، علوی ها و دیگر اقلیت های دینی را ملحد و مرتد تلقی کرده و نابودی اماکن مذهبی برایش از تهاجم وحشیانه به مردان و زنان و کودکان آن ها جدا نیست. به گفته یکی از کنش گران آشوری، این گروه «نه تنها با باورهای ما سر ستیز دارد، که با تاریخ و هنر و ادبیات ما هم م یستیزد که چیزهایی غیرقابل جانشین اند. اگر این روند تخریبی پایان داده نشود، ما مردم تماما همراه با کلیساهایمان، بناهایمان و تاریخمان از بین می رویم. 32 » ولی تخریب داعش یک ملاحظه عملی هم دارد: ارزش تبلیغاتی و پروپاگاندا. به قول عمرو العزم: «این جنایت ها با دقت محاسبه شده و این پیام مشخص را با خود دارد که داعش اینجا است و هر کاری بخواهد بدون نگرانی از مجازات انجام م یدهد و ...جامعه بی نالمللی هم در جلوگیری از آن ها ناتوان است. 33» یکی دیگر از سوری ها م یگوید: «عملیات مداوم آن ها برای آن است که ما را به ماقب ل تاریخ برگردانند؛ ولی موفق نخواهند شد. 34»

در یک منطقه جنگی که در آن صدها نفر کشته شد هاند، شکنجه شده اند یا مورد تجاوز قرار گرفت هاند و ربوده شد هاند، کسانی که برای حفظ میراث فرهنگی خود تلاش م یکنند با موانع و خطرات جدی بسیار روب هرو هستند. 35 یکی از داوطلبان شرایطی را که در آن کار م یکنند اینطور توصیف می کند: «ما مردمی را م یبینیم که به طور متوالی برق ندارند یا بیش از یک ماه است آب نداشته اند. ما مردمی را م یبینیم که مرتبا زیر بمباران بشکه ای بود هاند، کسانی که در موز هها و دیگر نهادهای فرهنگی کار می کنند که بنای آنها صدمات زیادی از این بمب ها یا از حمله های مستقیم خمپاره ای دیده است. 36»

این داوطلبان شجاع از هر سو مورد تهدید هستند. یکی از کن شگران پروژه «مردان یادمان ها » می گوید که مامورین رژیم از فعالیت های آن ها اطلاع دارند و م یخواهند ردشان را بگیرند چرا که فعالیت های این داوطلبان افشاگرغارتگری حامیان رژیم است. 37 به علاوه، می گوید که «نیروهای دیگر نیز » از جمله داعش و شاخه های سوری القاعده و جبهه النصره «اگر از کار ما اطلاع کسب کنند، ممکن است جانمان را بگیرند. بنابرین در سایه حرکت م یکنیم. 38» شاید برجسته ترین نمونه این پیامدهای مرگبار، خالد الاسعد باستان شناس سوری باشد که در اوت 2015 ، به دلیل سرباز زدن از دادن نشانی محل دفن برخی از آثار مخفی شده پالمیرا، سر بریده شد. 39

Bombing of Palmyra

از آنجا که فیلم گرفتن و عکسبرداری در سوریه بلافاصله سوءظن مامورین رژیم و همچنین مخالفان را برم یانگیزد، شهروندان محل باید در مستندسازی محوطه های تاریخی احتیاط را رعایت کنند. از آنجا که «استفاده از دوربین های عادی خطرآفرین است »، برخی از کن شگران از دوربین های مینیاتوری و مخف یشده در قلم استفاده م یکنند. 40 موسسه باستان شناسی دیجیتال هم با همکاری یونسکو، دوربین های فیلم برداری سه بعدی و ارزانی را در اختیار داوطلبان در منطقه می گذارد و در عین حال از آن ها م یخواهد تا از کار کردن در مناطق تحت کنترل داعش و یا هوادارانش خودداری کنند. 41 برای رعایت تدابیر حفاظتی بیشتر، بین زمان عکاسی و انتشار تصاویر آن ها روی وب سه ماه فاصله می گذارند تا بدین ترتیب مشخص کردن اینکه چه کسی تصاویر را تهیه کرده مشکل تر شود. نهایتا، برای دور زدن شبکه غیرقابل اعتماد اینترنت و نیز دوری از اتصال کند شبکه محلی، به همراه دوربین ها پاکت های پستی توزیع می شود که هزینه پست آن از قبل پرداخت شده و بنابرین داوطلبان می توانند کارت حافظه دوربین را به سادگی ارسال کنند.42 به هر حال، در تمام مراحل «رازداری سلاح مهمی است ». این پروژه ها فهرست محوطه های تاریخی را که باید حفاظت شود کاملا مخفی نگه می دارند تا به دست داعش نیافتد و به "اهداف تخریب" آ نها تبدیل نشود. 43

داشتن هدف است که این کنش گران را در عین مخاطرات منطقه پیش می برد. یکی از کن شگران سوری می گوید: «بعضی وقت ها، مثلا وقتی که دارم با یک کیسه شن روی پشتم از وسط میدانی باز م یدوم و همه جا هم پر است از تک تیرانداز، از خودم می پرسم خُل ام یا نه؟! » با این حال، هم او و هم همکاران او به کار خود ادامه م یدهند. «واگرنه دیگر چیزی در سوریه باقی نخواهد ماند. و بعد ما کجا خواهیم بود؟ 44» 

 

پیام و مخاطب

آن هایی که برای نجات میراث فرهنگی خاورمیانه تلاش م یکنند، بر اهمیت این تاریخ تاکید دارند و همتشان مصروف این نیاز است که آن را برای نسل های آینده حفظ کنند. به گفته قصیره، «میراث ما نه تنها حافظه جمعی ما است که ثروت مشترک ما نیز به شمار م یرود. ما در قبال فرزندان و نوادگانمان و نسل های پس از خود وظیفه داریم که هرگز از حفظ و انتقال این میراث به آن ها غافل نشویم.45 »

مدیران عراقی و سوری این ابتکارها نیز درک عمیقی از اهمیت این میراث دارند و آن را راهی برای ترویج رواداری نسبت به دیگر فرهن گها و عاملی برای وحدت بخشیدن به گروه های متنوع قومی و مذهبی حول تاریخی مشترک می شناسند. صبرین م یگوید: «میراث فرهنگی وسیله ای برای تامین صلح است. مردمی که از فرهنگ و میراث دیگری آگاه باشند، قابلیت بیشتری برای احترام به مذاهب و قومیت های مختلف خواهند داشت. 46» یکی دیگر از رهبران نجات میراث فرهنگی سوریه با وی ه معقیده است: «این فعالی تها تنها درباره گذشته تاریخی نیست. درباره آینده نیز هست. نجات میراثمان تنها چیزی است که به ما کمک م یکند آینده سوریه ای فراگیر (از همه مذاهب و اقوامش) را پس از جنگ بسازیم. 47 »

کن شگران بخصوص وقتی می خواهند سیاستمداران را تحت فشار بگذارند تا درباره این مساله دست به اقدام بزنند، بر این نکته تاکید م یکنند که چطور بازار سیاه عتیقه نقش تامین حمایت مالی از تروریسم داعش را بر عهده دارد. یکی از کن شگران می گوید: «این فقط بحث حفاظت از میراث جهانی نیست، بحث حفاظت از حیات است – ما می دانیم که درآمد فروش این آثار عتیقه برای تامین سلاح هزینه می شود که آتش خشونت را در سوریه دامن می زند. 48 » دیگران بر ارزش اقتصادی میراث تاریخی سوریه تاکید دارند چرا که این میراث در قالب توریسم فرهنگی تا پیش از آغاز جنگ داخلی در سال 2011 میلادی یکی از منابع مهم اقتصاد این کشور به شمار م یرفت و اگر این اماکن تاریخی حفظ شوند م یتوانند در آینده نیز یکی از «دارایی های مهم اقتصادی سوریه » باشند. 49

با این حال، رساندن این پیام و فهماندن آن به مردم منطقه دشوار است چرا که جنگ و بی ثباتی بسیاری را به تاراج میراث سوق م یدهد تا پولی به دست آورند. یکی از دلالانی که در مرز ترکیه و سوریه کار م یکند می گوید: «ما چهار سال تمام است در جنگ زندگی م یکنیم و مردم به هر کاری دست م یزنند تا شکم بچ ههاشان را سیر کنند. من هم کاری به این ندارم که این آثار از طرف شورشیان می آید یا از داعش؛ من فقط م یخواهم ای نها را بفروشم. 50 »

کنش گران هم با وزارت فرهنگ سوریه همکاری دارند و هم با مخالفان تا بر این نکته تاکید کنند که «میراث فرهنگی از آن همگان است » و ضرورت محافظت از آن را به همه یادآور شوند. دس تاندرکاران پروژه “میراث برای صلح” می گویند تلاش داریم تا «به تمامی گروه های درگیر نشان دهیم که بی طرف هستیم و بخصوص از همه بالاتر در موضوع جن گهای داخلی مثل سوریه (طرف کسی را نم یگیریم). 51» برای پیش بردن این تلاش ها، یکی از کن شگران می گوید: «در تلاش هستیم تا از مراجع دینی فتوایی در نهی غارت میراث بگیریم و (در مذاکره) داریم جلو می رویم. » با این وجود اضافه م یکند که همه آ نها از تماس با داعش پرهیز م یکنند، چرا که چنین تماسی نه تنها نتیج های دربرنخواهد داشت که خطرناک هم خواهد بود. 52 

 

اقدامات خارج از کشور (Outreach Activities)

کنش گران به ماورای خاورمیانه توجه م یکنند تا دنیا را برای کمک به حفاظت از میراث فرهنگی منطقه برانگیزانند. به گفته یکی از باستا نشناسان، این موضوع «در دستور کار (جهانی) نیست و از توجهی که شایسته است برخوردار نشده و ما تلاش م یکنیم که به این وضعیت خاتمه دهیم. 53» یکی از فواید تهیه گزارش های مردمی از آثار به غارت رفته این است که می توان با آ نها "حساسیت جامعه جهانی" را نسبت به حجم این تخری بها و جدی بودن تراژدی که در جریان است برانگیخت. 54»

Relics for sale

در سال 2014 ، گروهی از دانشگاهیان و کنشگران سوری به همراه سازمان های بین المللی از جمله «کمپین سوریه » برای لابی کردن در شورای امنیت سازمان ملل اقدام کردند تا این سازمان تجارت آثار عتیقه بدون سند از سوریه را ممنوع کند، چنانکه در 2003 میلادی در قبال آثار فرهنگی عراق کرده بود. آن ها این اقدام را «اولین گام » برای کاستن از ارزش آثار غارت شده برای فروش م یدانستند و اقدامی برای «ابراز همبستگی بی نالمللی با کن شگران و باستان شناسانی که جانشان را برای حفظ این آثار به خطر م یانداختند. 55» کمپین آن ها شامل تهیه طوماری هم بود که آن را چهره های سرشناسی امضا کرده بودند از قبیل بازیگر معروف سینما ایان مک کلن (Ian McKellen) و نامه سرگشاده ای هم نوشته بودند که به امضای صدها تن از شخصیت های دانشگاهی از گوشه و کنار دنیا رسیده بود. رهبران این کمپین اطلاعات باارزشی به تیم ناظران تحریم های شورای امنیت ارائه کردند که نشان م یداد چگونه آثار غارت شده برای تامین مالی داعش و جبهه النصره استفاده شده است. آن ها در کنفرانس یونسکو هم شرکت کردند و توجه سیاستمداران بلندمرتبه را به موضوع جلب کردند. تلاش های آن ها نهایتا در فوریه 2015 میلادی به موفقیت انجامید و شورای امنیت سازمان ملل متحد تجارت اشیاء عتیقه سوریه را ممنوع ساخت. 56

با این حال، آن ها می دانند که تلاش های بیشتری هنوز باید انجام است. در ماه جولای 2015 ، لایحه ای در کنگره آمریکا به تصویب رسید و به سنا فرستاده شد که به دولت آمریکا اجازه م یداد ورود آثار عتیقه از سوریه را مشمول محدودیت سازد. 57 چنین قوانینی بالقوه می تواند کمک باشد، اما عمرو العزم به این نکته اشاره م یکند که: «شما هم به قانون نیاز دارید و هم به ابزار اجرایی کردن آن. اگر )از میان انبوه آثار قاچاق شده( تنها ی ک مورد از 100 مورد بازرسی شود، هنوز برای قاچاقچیان در سراسر دنیا م یارزد که به کار خود ادامه دهند. 58 »

در حالی که این تلاش ها ادامه دارد، برخی کن شگران بر این باورند که نابودی میراث فرهنگی سوریه را نم یتوان از بحران فراگیر این کشور جدا کرد و راه حل نهایی برای هر دو بحران «یک راه حل جامع و عادلانه سیاسی برای جنگ » است. همانطور که دو تن از دانشگاهیان نوشته اند: «اگر ما واقعا دلمان برای آثار باستانی سوریه و عراق و زجری که مردم این دو کشور م یکشند سوخته است، پس باید با جدیت هرچه تمام تر در پی برآوردن صلحی پایدار به عنوان هدف غایی خود باشیم. 59 »

نجات تاریخ باستانی منطقه چراغ امیدی خواهد بود برای آینده آن؛ در حقیقت برخی از مناطق باستانی تخریب شده نمونه تاریخ بلند سنت رواداری در خاورمیانه بوده است. دورا اروپوس، قلعه شهر رومی در شرق سوریه، تا پیش از تخریب آن در 2015 ، نشانگر میراثی بود از همزیستی چندفرهنگی و چندمذهبی. «مسیحیان، یهودیان و آنچه ما ب تپرستان ) pagans ( می خوانیم در این شهر در کنار یکدیگر زندگی م یکردند. سربازان رومی از برج نگهبانی خود روی دیوار قلعه هم کلیسایی در مقابل چشم داشتند و هم کنیسه ای. 60 » با نجات دادن این مکا نهای تاریخی برای نسل های آینده، مردم سوریه و عراق م یتوانند خاطره ای قوی از پیشینه غنی و متکثر خود ارائه دهند، و راه را برای آیند های باز کنند که چنین میراثی را محترم دارد.

 

پانوشت ها:

1 دولت اسلامی عراق و شام )که در منابع انگلیسی ISIS خوانده می شود(. این نیروی نظامی از ژوئن 2014 به صورت خودخوانده اعلام حکومت کرد و نام «دولت اسلامی » را (در مقابل «داعش » که بیشتر در منابع مخالف گروه استفاده می شود) برگزید.

2 “Isis reaches gates of ancient Syrian city Palmyra, stoking fears of destruction,” The Guardian, May 14, 2015, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.theguardian.com/world/2015/may/14/isis-syria-palmyra-iraq>.

3 Henry Austin, “Palmyra is captured by ISIS; what now for its ancient relics?” NBC News, May 21, 2015, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.nbcnews.com/storyline/isisterror/palmyra-captured-isis-what-now-its-ancient-relics-n361996>.

4 Christina Lamb, “Islamic State crisis: Monuments men of Syria guard Palmyra ruins,” The Australian, May 18, 2015, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.theaustralian.com.au/news/world/the-times/islamic-state-crisis-monuments-men-of-syria-guard-palmyra-ruins/news-story/e9c21b98a5f59c54182927d49ed96101>.

5 Jeremy Bowen, “The men saving Syria’s treasures from Isis,” New Statesman, Sept. 22, 2015, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.newstatesman.com/culture/art-design/2015/09/men-saving-syria-s-treasures-isis>.

6 Heather Kelly, “The man trying to save ancient sites from ISIS,” CNN Money, Oct. 24, 2015, accessed Oct. 11, 2016, at <http://money.cnn.com/2015/10/24/technology/digitalpreservation-cyark/index.html>.

7 Mairi Mackay, “Indiana Jones with a 3-D camera? Hi-tech fight to save antiquities from ISIS,” CNN, Aug. 31, 2015, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.cnn.com/2015/08/28/middleeast/3d-mapping-ancient-monuments/index.html>.

8 Kelly, “The man trying to save ancient sites from ISIS.”

9 Lamb, “Islamic State crisis: Monuments men of Syria guard Palmyra ruins.”

10 Joe Parkinson, Ayla Albayrak and Duncan Mavin, “Syrian ‘Monuments Men’ Race to Protect Antiquities as Looting Bankrolls Terror,” The Wall Street Journal, Feb. 10, 2015, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.wsj.com/articles/syrian-monuments-men-race-toprotect-antiquities-as-looting-bankrolls-terror-1423615241>.

11 Kane Farabaugh, “Activists race to save Syria’s cultural history,” Voice of AmericaNov. 7, 2015, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.voanews.com/content/activists-racesave-syria-cultural-historyo/3048635.html>.

12 Parkinson, Albayrak and Mavin, “Syrian ‘Monuments Men’ Race to Protect Antiquities as Looting Bankrolls Terror.”

13 Ibid.

14 Katrin Elger, “Monuments Men: The Quest to Save Syria’s History,” Spiegel Online International, Aug. 4, 2014, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.spiegel.de/international/world/how-archaelogists-are-trying-to-save-syrian-artifacts-a-983818.html>.

15 Deborah Amos and Alison Meuse, “In Syria, Archaeologists Risk Their Lives To Protect Ancient Heritage,” NPR Morning Edition, March 9, 2015, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.npr.org/sections/parallels/2015/03/09/390691518/in-syria-archaeologistsrisk-their-lives-to-protect-ancient-heritage>.

16 Fiona Keating, “Ma’arra Mosaic Museum suffers massive destruction in barrel bomb attack by ‘Syrian army helicopters,” International Business Times, June 20, 2015, accessed at <http://www.ibtimes.co.uk/maarra-mosaic-museum-suffers-massive-destruction-barrel-bomb-attack-by-syrian-army-1507171>.

17 Parkinson, Albayrak and Mavin. “Syrian ‘Monuments Men’ Race to Protect Antiquities as Looting Bankrolls Terror.”

18 Tim Macfarlan, “Palmyra’s ‘Monuments Men’ stash ancient relics before Daesh can destroy them,” Albawaba, May 18, 2015, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.albawaba.com/editorchoice/palmyra%E2%80%99s-%E2%80%98monuments-men%E2%80%99-stash-ancient-relics-daesh-can-destroy-them-695850>.

19 Ibid.

20 Parkinson, Albayrak and Mavin, “Syrian ‘Monuments Men’ Race to Protect Antiquities as Looting Bankrolls Terror.”

21 Kelly, “The man trying to save ancient sites from ISIS.”

22 Mackay, “Indiana Jones with a 3-D camera? Hi-tech fight to save antiquities from ISIS.”

23 Ibid.

24 Carol Guensburg, “In Iraq, Syria, Battling to Preserve Cultural Heritage Under Siege,” Voice of America, March 1, 2015, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.voanews.com/content/in-iraq-syria-battling-to-preserve-cultural-heritage/2663070.html>.

25 Lamb, “Islamic State crisis: Monuments men of Syria guard Palmyra ruins.”

26 Silvia Perini and Emma Cunliffe, “Towards a protection of the Syrian cultural heritage: A summary of the international response, Volume II (March 2014 – September 2014),” Heritage for Peace, October 2015, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.heritageforpeace.org/wp-content/uploads/2014/10/Towards-a-protection-of-the-Syriancultural-heritage_Oct-2014.pdf>.

27 “Emergency preservation activities completed at Syria’s Ma’arra Mosaic Museum,” Penn Museum, March 5, 2015, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.penn.museum/information/press-room/press-releases-research/670-syria-emergency-preservation>.

28 Parkinson, Albayrak and Mavin, “Syrian ‘Monuments Men’ Race to Protect Antiquities as Looting Bankrolls Terror.”

29 Mike Giglio and Munzer al-Awad, “Inside the Underground Trade to Sell Off Syria’s History,” BuzzFeed News, July 30, 2015, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.buzzfeed.com/mikegiglio/the-trade-in-stolen-syrian-artifacts#.vpGGMm6JG>. Amr Al-Azm, Salam Al-Kuntar and Brian I. Daniels, “ISIS’ Antiquities Sideline,” The New York Times, Sept. 2, 2014, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.nytimes.com/2014/09/03/opinion/isis-antiquities-sideline.html>.

30 Amr Al-Azm, “The Pillaging of Syria’s Cultural Heritage,” The Middle East InstituteMay 22, 2015, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.mei.edu/content/at/pillagingsyrias-cultural-heritage>.

31 Parkinson, Albayrak and Mavin, “Syrian ‘Monuments Men’ Race to Protect Antiquities as Looting Bankrolls Terror.”

32 Kareem Shaheen, “Isis destroys historic Christian and Muslim shrines in northern Iraq,” The Guardian, March 20, 2015, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.theguardian.com/world/2015/mar/20/isis-destroys-historic-christian-muslim-shrines-iraq>.

33 Farabaugh, “Activists race to save Syria’s cultural history.”

34 Kareem Shaheen and Ian Black, “Beheaded Syrian scholar refused to lead Isis to hidden Palmyra antiquities,” The Guardian, Aug. 19, 2015, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.theguardian.com/world/2015/aug/18/isis-beheads-archaeologist-syria>.

35 As of early December 2015, the Syrian Observatory for Human Rights estimated the Syrian civil war’s death toll at 330,000, while tens of thousands more had vanished. In addition, the Institute for Economics and Peace found that ISIS killed at least 6,073 people in 2014.

Bryan Schatz, “Inside the difficult, dangerous work of tallying the ISIS death toll,” Mother Jones, Dec. 9, 2015, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.motherjones.com/politics/2015/12/isis-syria-death-casualty-count>.

36 Jane O’Brien, “The international team trying to save Syrian antiquities,” BBC NewsJuly 21, 2014, accessed Oct. 11, 2016, at <http://www.bbc.com/news/magazine-28380674>.

37 Parkinson, Albayrak and Mavin, “Syrian ‘Monuments Men’ Race to Protect Antiquities as Looting Bankrolls Terror.”

38 Ibid.

39 Shaheen and Black, “Beheaded Syrian scholar refused to lead Isis to hidden Palmyra antiquities.”

40 Ursula Lindsey, “Academics and Archaeologists Fight to Save Syria’s Artifacts,” The New York Times, August 24, 2014, accessed Oct. 12, 2016, at <http://www.nytimes.com/2014/08/25/world/middleeast/academics-and-archaeologists-fight-to-save-syrias-artifacts.html?_r=0>.

41 Jack Martinez, “Culture Under Threat: the Fight to Save the Middle East’s Antiquities from Terrorism,” Newsweek, Sept. 24, 2015, accessed Oct. 12, 2016, at <http://www.newsweek.com/syria-antiquities-trafficking-threat-isis-376338>.

42 Ibid.

43 Mackay, “Indiana Jones with a 3-D camera? Hi-tech fight to save antiquities from ISIS.”

44 Elger, “Monuments Men: The Quest to Save Syria’s History.”

45 Ben Kacyra, “Ancient wonders captured in 3D,” TED.com, July 2011, accessed Oct. 12, 2016, at <https://www.ted.com/talks/ben_kacyra_ancient_wonders_captured_in_3d/transcript?language=en>.

46 Guida Fullana, “The lack of security in Syria during the war has enabled a tremendous amount of trafficking in antiquities: Interview with Isber Sabrine,” Universitat Oberta de Catalunya, March 2014, accessed Oct. 12, 2016, at <http://www.joy-of-elearning.com/portal/en/campus_pau/entrevistes/entrevistes/Isber_Sabrine.html>.

47 Parkinson, Albayrak and Mavin, “Syrian ‘Monuments Men’ Race to Protect Antiquities as Looting Bankrolls Terror.”

48 Justine Drennan, “The Black-Market Battleground,” Foreign Policy, Oct. 17, 2014, accessed Oct. 12, 2016, at <http://foreignpolicy.com/2014/10/17/the-black-market-battleground/>.

49 Andrew Curry, “Archaeologists train ‘Monuments Men’ to save Syria’s past,” National Geographic, Sept. 3, 2014, accessed Oct. 12, 2016, at <http://news.nationalgeographic.com/news/2014/09/140903-syria-antiquities-looting-culture-heritage-archaeology/>.

50 Giglio and al-Awad, “Inside the Underground Trade to Sell Off Syria’s History.”

51 Fullana, “The lack of security in Syria during the war has enabled a tremendous amount of trafficking in antiquities: Interview with Isber Sabrine.”

52 Parkinson, Albayrak and Mavin. “Syrian ‘Monuments Men’ Race to Protect Antiquities as Looting Bankrolls Terror.”

53 Lindsey, “Academics and Archaeologists Fight to Save Syria’s Artifacts.”

54 Ibid.

55 Amr al-Azm,“Open Letter Calling on UN to Ban Trade in Syrian Artifacts,” The Syria Campaign, Sept. 25, 2014, accessed Oct. 12, 2016, at <https://diary.thesyriacampaign.org/un-ban-the-trade-in-syrian-antiquities/>.

56 Amr al-Azm, Facebook post, The Syria Campaign, Feb. 18, 2015, accessed Oct. 12, 2016, at <https://www.facebook.com/TheSyriaCampaign/photos/a.608812989210718.1073741828.607756062649744/798873320204683/>.

57 “Bill to Restrict ISIS’ Ability to Profit from Sales of Antiquities,” Chuck Grassley, United States Senator for Iowa, July 29, 2015, accessed Oct. 12, 2016, at <http://www.grassley.senate.gov/news/news-releases/bill-restrict-isis%E2%80%99-ability-profitsales-antiquities>.

58 Kathryn Tully, “How to buy antiquities,” Financial Times, Sept. 4, 2015, accessed Oct. 12, 2016, at <http://www.ft.com/intl/cms/s/0/d0784c78-50b0-11e5-b029-b9d50a74fd14.html#axzz3wDq7rNRr>.

59 Abdalrazzaq Moaz and Jesse Casana, “Only an End to the Civil War in Syria Will Solve the Problem,” The New York Times, Oct. 9, 2014, accessed Oct. 12, 2016 at <http://www.nytimes.com/roomfordebate/2014/10/08/protecting-syrias-heritage/only-an-end-tothe-civil-war-in-syria-will-solve-the-problem>.

60 Andrew Curry, “Archaeologists train ‘Monuments Men’ to save Syria’s past.”

دانش‌آموختگان توانا می‌گویند

بهترین جنبه این کلاس این است که تازه، بعد از ۵۰ سال عمر، فهمیدم چه حق و حقوقی داشتم و خودم هم نمی دانستم. فوق العاده دیدم را به زندگی عوض کرد، و به همه زنان و دختران تا می توانم اطلاعات می دهم.
- ژيلا، فارغ التحصیل دوره حمایت از حقوق زنان در ایران

پیوند با توانا

RSS
از اخبار جدید بر روی سایت توانا مطلع شوید
Facebook
ما را در فیس بوک دنبال کنید
Twitter
به توانا در توییتر بپیوندید
کانال توانا در یوتوب را مشاهده کنید
Google+
به توانا در گوگل پلاس بپیوندید