جلسه چهارم: حکومت قانون

در ابتدایی‌ترین تعریف خود، حکومت قانون مستلزم یک چیز است و آن اینکه همه، در هر سطحی که باشند، باید مطیع قانون باشند. نظامی از این دست در تضاد آشکار با خیل بزرگ نظامی‌هایی قرار دارد که در طول تاریخ وجود داشته و در آنها تقریباً هیچ محدودیتی برای آن عده معدودی که در رأس حکومت بودند، وجود نداشته و ندارد. در اینجا ما مروری خواهیم داشت تاریخی بر تکامل حکومت قانون و فکرت آن در مغرب‌زمین و نیز بر گسترش چشمگیر خواست حکومت قانون امروزه در چهار گوشه جهان. سپس تعریفی از حکومت قانون به عنوان قانونیت صوری (formal legality) به دست داده و عواملی را که برای موجودیت بخشیدن به آن ضروری هستند، برخواهیم‌شمرد. نظریه‌های صوری قانون بر این اساس‌اند که اگر شاخص‌های صوری قانون و نظام‌های حقوقی رعایت شده باشند، شاخص‌های حکومت قانون نیز در تمامیت خود رعایت شده‌اند. هیچ چیز دیگری (مثلاً محتوای عادلانه قانون) در این نظریه‌ها مورد توجه قرار نمی‌گیرد. پس از آن مشکلاتی را بررسی خواهیم کرد که از چنین تعریفی از حکومت قانون ریشه گرفته، مانند تهی بودن یا پوچی اخلاقی آن (moral emptiness)، و به راهکارهایی که می‌توان برای برطرف کردن این مشکلات در نظر گرفت، خواهیم پرداخت. نظریه‌های محتوایی "غلیظ" و "رقیق" حکومت قانون. رایج‌ترین شاخصی که نظریه محتوایی به حکومت قانون اضافه کرده است، آزادی‌های فردی است. نظریه‌های محتوایی را به نسبت الزامات آنها، "غلیظ" یا "رقیق" نامیده‌اند. برای نتیجه‌گیری از این بخش از مبحث در باب حکومت قانون، نگاهی خواهیم داشت کوتاه به برخی از مشکلات معاصر حکومت قانون٬ اهمیت آن در دموکراسی لیبرال و مبتنی بر قانون اساسی و اینکه شهروندان چه نقشی در حمایت و بهبود حکومت قانون دارند؟

 

 

 

در اَپ توانا ببینید!

 

Twitter

RT @hamid_jafari: روند کاهشی کرونا یک روز قبل از انتخابات ریاست جمهوری نگرانی از خطر بروز موج جدید کرونا یک روز بعد از انتخابات ریاست جمهو…
Tavaana (1 hour ago)
در پی جهانی‌شدن خبر کشته‌شدن ندا آقاسلطان در تظاهرات آرام مردمی به دست نیروهای امنیتی، جمهوری اسلامی برای انکار این… https://t.co/CKLKeFY1Nz
Tavaana (4 hours ago)
نامه سرگشاده به موبوتو سسه سوکو در سال ۱۹۶۵، چند سال پس از استقلال زئیر، دولت وقت این کشور با کودتایی نظامی به رهب… https://t.co/gevpIOiHkc
Tavaana (5 hours ago)
اسباب‌کشی طرح از ساناز باقری @sanazcartoon #نه_به_جمهورى_اسلامى #No2IR #ابراهیم_رئیسی #انتخابات_نمایشی… https://t.co/3Qwni2SaAb
Tavaana (6 hours ago)
فیلتر خودکار پیام‌های توهین‌آمیز در #اینستاگرام در این ویدیو ببینیم که چگونه میتوانیم به راحتی جلوی انتشار نظرهای… https://t.co/Gg5fFnPMSe
Tavaana (7 hours ago)
انتخابات ۱۴۰۰ طرح از اسد بیناخواهی @AssadBinakhahi #نه_به_جمهورى_اسلامى #رای_بی_رای #No2IR https://t.co/zhkmdVFPvy
Tavaana (7 hours ago)
RT @1500tasvir: مادران آبان در گورستانی بر مزار یکی از کشته‌شدگان جمع شده بودند که خانمی به آنها پیوست و فریاد زد که نیروهای حکومتی پسر من…
Tavaana (12 hours ago)
RT @hafezeh_tarikhi: جواد ظریف، ۲۸ خرداد ۱۴۰۰: میزان مشارکت در انتخابات کاملا بالای ۵۰ درصد خواهد بود آقای رئیسی مرد معقولی است. من ۳۰ سال…
Tavaana (13 hours ago)