زندگینامه
سیدصادق حسینی شیرازی هجدهم دیماه سال ۱۳۲۰ هجری شمسی در شهر کربلا زاده شد. او از ده سالگی زیر نظر پدرش سیدمهدی حسینی شیرازی، که از مراجع تقلید وقت بود، به فراگیری مقدمات علوم دینی پرداخت و پس از اتمام تحصیلات دینی اولیه، وارد حوزه علمیه قم شد. سیدصادق شیرازی از نوادگان میرزای شیرازی است که در دوران ناصرالدین شاه قاجار فتوای تحریم تنباکو را صادر کرد.
فعالیتها، موسسات و حوزه نفوذ میان شیعیان
حوزه نفوذ سیدصادق شیرازی به هیچ روی کم نیست. او پایهگذار تعداد زیادی حوزه علمیه، حسینیه، مسجد، مدرسه، کتابخانه، موسسات انتشاراتی، درمانگاه، موسسات قرضالحسنه و شبکههای ماهوارهای و رادیویی با محوریت موضوعات مربوط به تشیع بوده است. او در بسیاری از شهرهای شیعهنشین همچون قم، کابل، بیروت و نجف، بیت یا همان شعبههای مرجعیت دارد. همچنین در کشورهای بحرین و عربستان سعودی (بهویژه شهرهای مکه و مدینه) دارای بعثه مخصوص به خود است. تنها نمونههایی از این نفوذ را میتوان در کانال اینستاگرام بیت صادق شیرازی در دیدارهای نمایندگان سیاسی کشور عراق با او یا برنامههای بیت او در لبنان و دیگر کشورها مشاهده کرد. از جهت نفوذ در میان شیعیان عراق چهبسا بتوان سیدصادق شیرازی را در مرتبه دوم پس از علی سیستانی قرار داد.
هجوم هواداران سید صادق شیرازی به سفارت ایران در لندن
در هجدهم اسفندماه ۱۳۹۶، هواداران بیت شیرازی در مقابل کنسولگری ایران در شهر کربلا تجمع کردند و ضد آیتالله خامنهای شعارهایی همچون «مرگ بر دیکتاتور» و «نه به تو ای فرعون» (به زبان عربی) سر دادند. همزمان گروه دیگری از مریدان این مرجع به سفارت ایران در لندن حمله کردند و پرچم جمهوری اسلامی را از سردر سفارت پایین کشیدند. پیش از این دو رخداد و در آذرماه همان سال حسین شیرازی، فرزند صادق شیرازی، در شهر قم طی اظهارات بیسابقهای مقام فعلی ولایت فقیه در جمهوری اسلامی را با جایگاه فراعنه در مصر باستان مقایسه کرده بود و به طور ضمنی جایگاه سیاسی ولیفقیه را همارز شرک به خدا دانسته بود. اظهارات صریح حسین شیرازی در تخطئه ولایت فقیه و شخص بنیانگذار انقلاب اسلامی چنین است:
«به خداوند عظیم قسم که ولایت فقیه همان انا ربکم الاعلی است و نه چیز دیگر. به خدا قسم که همان است، قدمبهقدم و موبهمو. تمام امور این کشور را هم بر همین مفهوم بنا کردهاند. مسائل کوچک و بزرگ را. کسی اجازه ندارد که درباره این مفهوم [ولایت فقیه] حرف بزند و حتی یک سوال مطرح کند. ولایت فقیه یعنی اینکه تو بنده هستی! او [ظاهرا آیتالله خمینی] این را ننوشته که حدود ولایت فقیه در حد ولایت خداوند است؟ مگر همین را نگفت؟ همه روزنامهها هم نقل کردند که مرز اختیارات ولایت فقیه در حد رسولالله است، این یعنی بقیه بنده هستند. اگر در دنیای امروز، فرعون همچنین حرفی میزد، عجیب بود.»
حسین شیرازی؛ فرزند سیدصادق شیرازی
چنانکه انتظار میرفت، نظام اسلامی این سخنان را تحریکآمیز و مخالف مصالح خود قلمداد کرد و اندکی پیش از ناآرامیهای مذکور در پنجم اسفندماه، نیروهای امنیتی در شهر قم اقدام به بازداشت حسین شیرازی در حضور پدرش کردند. آن زمان گفته شد که این دستگیری با خشونت، توهین و ضربوشتم همراه بوده است. حامیان بیت شیرازی این رفتار را توهین به ساحت مرجعیت شیعه دانستند. تارنمای خبری العربیه صورت کاملتری از اظهارات حسین شیرازی را منتشر کرده است که در آن به نحوی بیسابقه به سیاست نظام در بهدرازاکشاندن جنگ با عراق و نیز پسرفت کشور در قیاس با دوران شاه اشاره شده و پرسیده شده است که نیست و نابود شدن کشور کجایش مقدس است.
قابل ذکر است که بسیاری از موسسات و فعالیتهای مرتبط با بیت صادق شیرازی تحت مدیریت «بنیاد جهانی آیتاللهالعظمی شیرازی» انجام میگیرد. این بنیاد به عنوان نمونه اقدام به تاسیس سازمانی حقوق بشری کرده است با نام سازمان جهانی نفی خشونت (مسلمان آزاد)، که درباره رخدادهای جزایر کومور در آفریقا، بحران یمن (با تمرکز انحصاری بر محکومیت دخالت عربستان سعودی بدون ذکر دخالت جمهوری اسلامی)، نقض حقوق بشر در مصر، دادخواهی از فلسطینیان، مسائل عراق و دیگر کشورهای جهان به صدور بیانیه و اظهار موضع میپردازد. مقر سازمان «مسلمان آزاد» در شهر واشنگتن است. جالب آنکه سازمانی که درباره کوچکترین رخدادهای جهان در دورترین نقاط بیانیه صادر میکند، درباره فاجعه انسانی سوریه و دخالت ائتلاف روسیه و جمهوری اسلامی در پشتیبانی از بشار اسد حتی یک اعلامیه هم ندارد. در عوض بیانیهای در محکومیت حمله ائتلاف اروپا و آمریکا به تاسیسات نظامی دولت سوریه صادر کرده است و در آن تاکید کرده که این حمله واکنشی غیرمنطقی به ادعای استفاده اسد از سلاح شیمیایی است که اثبات نشده است. این مورد تاییدی است بر مقاله تحلیلی حامد هاشمی در بیان علل سکوت جامعه ایران در برابر دخالت کشورشان در سوریه، که در فصل شیعیان ارتدوکس به همآوازی آنان با پروپاگاندای جمهوری اسلامی اشاره شده؛ مبنی بر اینکه دخالت در سوریه برای دفاع از حرم اهل بیت شیعه و نیز سرکوب وهابیها و تروریستهای تکفیری سنی است. در واقع، شیعیگری کلاسیک و شیعیگری خمینیمحور در توجیه دخالت خونبار در بحران سوریه به یک نقطه میرسند و همسنگر و همآواز میشوند.
نمونهاز از عکسها و پوسترهایی که هواداران جمهوری اسلامی برای تخریب سیدصادق شیرازی منتشر میکنند
جالب آن است که با وجود این همآوازی تاسفبار، رسانههای وابسته به ولایت فقیه حتی در همین فقره هم سیدصادق شیرازی را متهم به سکوت در محکومکردن داعش کردهاند و به طور ضمنی او را همپیمان با افراطیهای اهل سنت جلوه دادهاند. به نظر میرسد این ادعا حداقل درباره رخدادهای عراق نادرست باشد؛ چرا که طبق تارنمای این مرجع تقلید، تاسیس دو واحد نظامی برای جهاد شیعی ضد داعش در لبیک به دعوت او برای دفاع از شهرها و اماکن مقدسه عراق (نزد شیعیان) صورت گرفته است و همچنین آنچه این وبسایت «رژه باشکوه نظامی در کاظمین در لبیک به دعوت مرجعیت شیعه» نامیده در همین رابطه بوده است.
از اتهامات قابل توجه پروپاگاندای جمهوری اسلامی به سیدصادق شیرازی، آن است که بیت او را پس از تکفیریهای سنی، تنها جریان مسلمانی محسوب کردهاند که در لبنان ضد حزبالله و حسن نصرالله فعالیت میکند. همچنین از قول مصطفی چمران نقل شده است که پیش از انقلاب شبکه وابسته به برادر دیگر او (سیدحسن شیرازی) با فعالیتهای چریکی آنان در لبنان مخالف بوده است و با اقداماتاش به تضعیف روحیه تیم چمران اقدام کرده و دولت لبنان هم کوشیده او را با لقب امام معرفی کند. خبرگزاری تسنیم – ذیل مطلبی که در آن بیت آیتالله شیرازی را «فرقه انحرافی شیرازی» نامیده است، افزون بر آنکه از قول علیاکبر محشتمیپور، عضو مجمع روحانیون مبارز، گفته است که بیت شیرازیها پیش از انقلاب پاتوق ماموران ساواک بوده است – به هزینههای هنگفت شبکههای تلویزیونی و ماهوارهای وابسته به سیدصادق شیرازی اشاره میکند و مدعی میشود که در مجموع سیزده شبکه زیر نظر بیت این مرجع مخالف حکومت اداره میشود که هزینه هر شبکه ماهیانه حداقل ۹۵ هزار دلار است. با اینکه حکومت جمهوری اسلامی خود بیشترین نقش را در برافروختن جنگهای فرقهای میان شیعه و سنی در خاورمیانه داشته است، همواره بیت شیرازیها را متهم کرده است که با تعصبات شیعی خود، مانع وحدت اسلامی میشوند.
سیدمحمد شیرازی (برادر بزرگتر سیدصادق شیرازی) در دیدار با روحالله خمینی، کربلا، ۱۳۴۴ خورشیدی
ربط و نسبت با جمهوری اسلامی
سیدصادق شیرازی از پرآوازهترین مخالفان جمهوری اسلامی در میان مراجع صاحبنفوذ شیعه است. برادر بزرگتر ایشان، سیدمحمد شیرازی، در دوران پهلوی با روحالله خمینی رابطه خوبی داشت و حتی پس از تبعید او به عراق، در اقدامی گشادهدستانه امامت جماعت حرم حسینبنعلی را به خمینی سپرد که در آن روزگار از سوی حوزه علمیه نجف چندان مورد توجه قرار نمیگرفت و در انزوا روزگار میگذراند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی میان محمد شیرازی و رهبر انقلاب اختلافنظرهای جدی پدید آمد. روایت جمهوری اسلامی آن است که شیرازیها بر سر سهم قدرت به مخالفت با جمهوری اسلامی پرداختند، ولی روایت بیت محمد شیرازی آن است که او با آیتالله خمینی بر سر اعدام سران حکومت شاه، همچنین نحوه مدیریت و ادامه جنگ با عراق به اختلاف نظر، کدورت و مخالفت رسیده بود.
سیدصادق شیرازی (سمت چپ) به همراه برادر بزرگترش سید محمد شیرازی (۱۳۰۷ – ۱۳۸۰)
صادق شیرازی در سخنرانی سیزدهم بهمن ۱۳۸۹ و در انتقاد از جمهوری اسلامی و بیان ضمنی اینکه رفتارهای حکومت فعلی با سیره پیامبر اسلام ناسازگاری دارد، به پیام برادرش محمد شیرازی به روحالله خمینی اشاره میکند که درخواست عفو و جلوگیری از اعدام سران حکومت پهلوی را صادر کرده بود. صادق شیرازی سپس با استناد به قرآن و زندگی محمدبنعبدالله نتیجه میگیرد که خون را با خون نباید شست و انتقامگیریهای کور انقلابیان پس از بهمن ۱۳۵۷ را مخالف اسلام ارزیابی میکند. او در همین سخنرانی انقلابهای سیاسی در کشورهای اسلامی را ناشی از سادگی مردم مسلمان دانست که فریب شعارهایی چون برابری و مساوات را میخورند و گمان میکنند با زیر و رو کردن نظم پیشین میتوانند ظلم را براندازند، حال آنکه نظام انقلابی بدتر از پیش و با نام اسلام ظلم روا میدارد. او در این سخنرانی که در ایام ناآرامیهای جنبش سبز ایراد شد، زدن مردم به وسیله باتوم و به خاک و خون کشیدن معترضان را مخالف اسلام دانست.
فشارهای امنیتی و ترور شخصیتی
در سیزدهم آبان ۱۳۹۵ روزنامه کویتی الجریده از یورش نیروهای امنیتی به بیت آیتالله صادق شیرازی در قم خبر داد که طی آن حمله تمامی مجلات و کتب موجود در خانه را مصادره کردند. این روزنامه صادق شیرازی را بزرگترین مرجع مخالف ولایت فقیه دانسته و نوشته است که با وجود ممانعت پیروان شیرازی، سرانجام نیروها وارد خانه شدهاند و در پایان نیز نسبت به برگزاری مراسم اربعین در بیت این مرجع مخالف حکومت هشدار دادهاند. رسانههای وابسته به مراکز امنیتی جمهوری اسلامی بدون تایید یا تکذیب این خبر، انتشار این موارد را بخشی از تبلیغات شبکه شیرازیها ضد حکومت معرفی کردند.
نمونهاز از عکسها و پوسترهایی که هواداران جمهوری اسلامی برای تخریب سیدصادق شیرازی منتشر میکنند
حجم تخریب علیه سیدصادق شیرازی را با جستجویی کوتاه در میان رسانههای وابسته به حکومت فعلی میتوان دریافت. این تنها یک نمونه است که هم او را به طور ضمنی متهم به فساد میکند، هم سواد علمیاش را زیر سوال میبرد و هم فرزندانش را در میان خوارجی دستهبندی میکند که ضد آقا (یا همان ولیفقیه در زبان هواداران آیتالله خامنهای) سخن میگوید. همچنین در این ویدیو تصویر سیدصادق شیرازی با پیشزمینهای از پرچم انگلستان نمایش داده میشود و صراحتا مرجع شیعه انگلیسی، مرجع جعلی و کذاب شیطانی نام میگیرد. رسانههای حکومتی اغلب او را مروج اسلام انگلیسی و مجموعه اقداماتش را در راستای اهداف دشمنان تشیع معرفی میکنند. در تارنمای حکومتی آپارات به طور ویژه هشتگ و برچسبی با نام «فتنه صادق شیرازی» قرار داده شده که انبوهی تولیدات تصویری در ترور شخصیتی او را گردآوری کرده است.
جالب آن است که در امثال این تخریبها همواره به وجه ارتدوکس یا رادیکال روحانیان شیعه مخالف ولایت فقیه اشاره میشود. به عنوان نمونه، در همین ویدیو اشاره شده است که آیتالله شیرازی طرفدار عزاداریهای نامعمول و غیرمعقول است و در مقابل کوشش میشود که ولیفقیه و علی خامنهای در برابر این طیف از مخالفان، مظهر تشیع اعتدالی و روایت عقلانی از عزاداریها و مراسم مذهبی شیعه معرفی شوند. گرچه استراتژی هواداران نظام ولایی در برابر مراجع مخالف سویههایی از واقعیت دارد، اما نادیدهگرفتن دو نکته در این بین رهزن خواهد بود و مخاطب اینگونه تبلیغات را به مسیر ذهنی طراحیشده هدایت خواهد کرد:
۱. مراجع سنتی شیعه هر چقدر در باورهای مذهبی خود رادیکال باشند، تا زمانی که بهصراحت (و نه دوپهلو یا از سر رقابت سیاسی با آیتالله فعلی بر سر تصاحب جایگاه ولایت فقیهی) به جدایی دین از عرصه سیاست اذعان کنند، قطعا یک گام مهم از قاطبه روحانیان پیروِ روحالله خمینی پیشتر و جلوترند. در واقع تا زمانی که جناح سنتگرای روحانیت شیعه در مخالفت با ولایت فقیه نمیخواهد تا خود جایگزین دستگاه اسلامی کنونی شود، مجموع مخالفت با نظام میتواند در تحلیل نهایی به زیان استبداد سیاسی شیعی در ایران تمام شود. البته درباره نظر صریح و روشن صادق شیرازی نسبت به رابطه دین و سیاست شک و تردید وجود دارد. بخش فارسی خبرگزاری دویچهوله آلمان نوشته است که آيتالله شیرازی به جدایی دین از سیاست باور ندارد و در عوض معتقد است که ولایت فقیه را باید به شورایی از فقها سپرد. خود این مرجع تقلید در پاسخ به سوالی گفته است که دین و سیاست ارتباط محکم و پیوند ناگسستنی دارند، ولی نه سیاستی که در جهان امروز معمول است و به ادعای این مرجع با اسلام یکسره بیگانه است. این مرجع تقلید سیاست منهای دین را مکر و حقهبازی دانسته و دین منهای سیاست را نیز ناقص ارزیابی کرده است و معنای سیاست را برپایی عدل و قسط و همان سیره محمدبنعبدالله و امامان شیعه میداند.
۲. خود خمینی و شاگردان و هواداران روحانی او، از جمله ولی فقیه فعلی، هیچ یک در مقولهای همچون اعتدال یا میانهروی جایی ندارند. بنیانگذار نظام کسی بود که فتوای قتل یک نویسنده را صرفا به خاطر نوشتن رمانی تخیلی درباره باورهای دینی صادر و برای جنازه سلمان رشدی جایزه مالی تعیین کرد. اصحاب او همچون خلخالی و محمدیگیلانی در جنایت علیه بشریت شهره آفاقند. در مجموع کارنامه جناح خمینی در میان روحانیت شیعه از جهت نقض حقوق بشر و شیعیگری خونبار با احدی از مراجع و روحانیان مخالف او قابل مقایسه نیست.
همچنین رائفیپور، از خطیبان دست دوم در انتشار پروپاگاندای نظام، مدعی شده که در یک موسسه آمریکایی سندی وجود دارد که گفته شیعیان به امامان خود حساسند و باید کاری کرد تا مرگ سیدمحمد شیرازی همچون مسمومشدن حسنبنعلی قلمداد شود. سپس مدعی شده زمانی که این مرجع از بیت شیرازیها بمیرد، بلافاصله شایعات مبنی بر کوشش جمهوری اسلامی برای مسمومکردن او بر سر زبانها خواهد افتاد. از آنجا که یهودستیزی از پایههای نخستین و بنیادی نظام جمهوری اسلامی است، این نظام در تخریب شخصیت روحانیان مخالف خود نیز از این سرچشمه ایدئولوژیک آلوده خودش گاه و بیگاه بهره میبرد و در همین نمونه به سیدصادق شیرازی لقب یهودیزاده میدهد.
آرای فقهی
سیدصادق شیرازی همچون دیگر قاطبه روحانیان شیعه معتقد است که موسیقی مطلقا حرام است و کلاسهای آیروبیک تنها در صورتی بلااشکال است که عرف جامعه اسلامی آن را رقص تلقی نکند. همچنین در صورت موجودبودن پزشک زن، «بانوان» تنها زمانی میتوانند به پزشک مرد رجوع کنند که تخصص او و کار پزشکیاش برتر باشد؛ ولی این مرجع تقلید تاکید کرده است که رجوع زن به پزشک مرد فقط در حد ضرورت باشد و نه بیشتر!
یکی از فتاوای جنجالی او، که در مخالفت با رویههای جاری قضایی در جمهوری اسلامی است، حکم به حرمت شرعی مصادره وثیقه زندانیان سیاسی است. او خرید، فروش و هر گونه تصرف در این اموال را از سوی حکومت غیرشرعی دانسته است. این مرجع تقلید همچنین طی پاسخ به یک استفتا، اهدای خون را با وجود مطلوببودن، جایگزین قمهزنی ندانسته و گفته است که مومنین باید بکوشند در روز عاشورا قمه بزنند و در روز میلاد حسینبنعلی خون اهدا کنند.
در نهایت، سیدصادق شیرازی با فلسفه و عرفان نیز بر سر مهر نیست. علی صافی اصفهانی، سردبیر فصلنامه نورالصادق، در تارنمای خود نوشته است که در دیداری با این مرجع تقلید، به او توصیه اکید شده که در راه خود – مبارزه با افکار فلسفی و عارفان نو و آنچه روحانیت به عنوان مکاتب رقیب امامان خود میشناسد – تردید به دل راه ندهد. این مرجع در تایید مدعای خود گفته است که فقها و بزرگان شیعه همگی با فلاسفه و عرفا (صوفیه) مبارزه داشتهاند و علیه ایشان فتوا دادهاند.