در ۲۶ اسفندماه ۱۳۵۳ بنایی در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد که نام «شهیاد» بر خود داشت. پس از پیروزی انقلاب اسلامی نام این برج از شهیاد به آزادی تبدیل شد. داستان طرح این بنا که همه‌ی جهان ایران را به آن می‌شناسند داستان جالب توجهی است. ماجرا برمی‌گردد به سال ۱۳۴۵ شمسی. در این سال نماد شناسایی ایران میان معماران ایرانی به مسابقه گذاشته می‌شود و در نهایت برنده‌ی طرح یک جوان ۲۴ ساله است؛ جوان دانش‌آموخته دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران؛ حسین امانت.
حسین امانت ۲۴ساله، ماموریت می‌یابد که به مناسبت یادبود جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی این بنا را در پایتخت طراحی کند. حسین امانت متولد ۱۳۲۱ تهران است و معمار بهایی – کانادایی-ایرانی. خانواده پدرش اهل کاشان بودند و از طرف مادر همدانی-کاشانی.
امانت علاوه بر ساخت برج آزادی-شهیاد طراحی ساختمان دانشگاه صنعتی شریف، همان آریامهر سابق (۱۳۵۴)، ساختمان مرکز صنایع دستی سابق و سازمان میراث فرهنگی کنونی (کامل‌شده در سال ۱۳۶۲)، ساختمان سفارت ایران در کن (کامل‌شده در سال ۱۳۶۲)، ساختمان مقر بیت‌العدل، از ساختمان‌های حول مقام اعلی در شهر حیفا از مراکز بهائیان و …را نیز انجام داده است.
ساخت برج آزادی (شهیاد) در یازدهم آبان‌ماه ۱۳۴۸ آغاز شد و پس از بیست‌وهشت‌ماه کار، در ۲۴ دی‌ماه ۱۳۵۰ با نام «برج شهیاد» به بهره‌برداری رسید. در جشن گشایش این برج، محمدرضا شاه و همسرش فرح پهلوی حضور داشتند و «منشور حقوق بشر کورش» برای نخستین بار در این محل پرده‌برداری شد.معماری برج آزادی تلفیقی از معماری دوره‌ی هخامنشیان، ساسانی و دوره‌ی اسلامی است. حسین امانت معماری این بنا را هم تحت تاثیر معماری ایران باستان و هم ایران ِ پس از اسلام می‌داند و آن را متعلق به گذشته‌ی درخشان تاریخ ایران می‌‌شناسد.
معماری، صنایع دستی، علوم مختلف و خیلی چیزهای د گر سرآمد بود .من می‌خواستم جمعبندی خودم از آن‌ها را در شهیاد ارائه کنم تا اگر کسی از خارج می آمد را حتی مردم ایران بدانند که این اثر به کجا و به کدام فرهنگ مربوط می‌شود .این بنا شامل ۳ طبقه و دارای ۴ آسانسور و دو راه‌پله و ۲۸۶ پلکان است. در محوطه زیر این بنا چندین سالن نمایش ،نگارخانه، موزه، کتاب خانه و … قرار دارد. طول این بنا ۶۳ متر، ارتفاع آن از سطح زمین ۴۵ متر است.
«در این بنا، قوس اصلی وسط برج، نمادی از طاق کسری مربوط به پیش از اسلام (دوره‌ی ساسانی) است و قوس بالایی که یک قوس شکسته است از دوران بعد از اسلام و نفوذ اسلام در ایران حرف می‌زند.رسمی سازی هایی که بین این دو قوس را پر می کند، خیلی ایرانی است و من آن را از گنبد مساجد ایران الهام گرفته ام. اساسا تکنیک گنبدسازی در ایران خیلی جالب است و شما در هر مسجدی که می‌روید، یک چیز تازه‌ای می‌بینید. در این گنبدها که نشانه‌ی نبوغ ایرانی است، معماران قدیم از قاعده مربع بنا وارد دایره گنبد شده‌اند و این کار را با کمک رسمی بندی‌ها و مقرنس‌کاری‌های بسیار زیبا انجام داده‌اند. در برج شهیاد هم همین کار انجام شده. هندسه بنا یک هندسه مربع مستطیل است که از روی چهار پایه خود می‌چرخد و ۱۶ ضلعی می‌شود و بالاخره به صورت یک گنبد شکل می‌گیرد. البته شما این گنبد را از بیرون نمی‌بینید، اما از داخل برج قابل مشاهده است.
دو طبقه داخل برج، یکی بالای قوس طاق اصلی و دیگری زیر گنبد است که با آسانسور به آن می‌رسید. این طبقه که به عنوان نمایشگاه طراحی‌شده با گنبدی از بتن سفید پوشیده شده. این گنبد مقرنس ایرانی را به نوع تازه‌ای اجرا می‌کند و ارتفاع آن از بام شهیاد بیرون می‌زند و از بام دیده می‌شود که با کاشی‌های فیروزه‌ای معرق ایرانی پوشیده شده است. بر اساس نظرسنجی‌های انجام‌گرفته از شهروندان تهرانی بیشتر تهرانی‌ها برج آزادی-شهیاد) را نمادشهر تهران می‌شناسند .این نظرسنجی از تاریخ ۳ تا ۷ آذرماه ۱۳۸۶ توسط گروه نظرسنجی مرکزمطالعات و تحقیقات رسانه‌ای روزنامه همشهری انجام گرفته است .در این تحقیق نمونه آماری ۱۱۷۷ نفر از مردم تهران است که ۳۵ درصد آن ها مرد و ۶۵ درصد زن بوده‌اند.
هیچ کس بهتر از خود حسین امانت نمی‌تواند طرح معماری این بنای ماندگار را شرح دهد. نقوشی که در میدان هست و باغچه‌ها و گل‌کاری‌ها را شکل می‌دهد، از طرح داخلی گنبد مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان الهام گرفته شده؛ منتها هندسه دایره گنبد تبدیل به بیضی شده است. روابط لوگاریتمی جالبی در هندسه و ابعاد گنبد مسجد شیخ لطف‌الله هست که دانش عمیق راضی معماران ایران در دوره‌های گذشته را نشان می‌دهد. اگر این طرح که در میدان استفاده شده به هم بخورد، ایده اصلی کار از بین خواهد رفت .طرح آب‌نما فواره‌ها هم ملی هم از باغ‌های ایرانی است. همین طور شیب میدان با دقت و به منظور خاصی طراحی شده، حد ارتفاع برج شهیاد ۴۵ متر است؛ چون نزدیک فرودگاه مهرآباد قرار گرفته و نمی‌شود بلندتر از این ساخت. ولی من می‌خواستم وقتی به بنا نزدیک می‌شوید به طرف بالابرو د، در حالی که بالابردن بنا ممکن نبود.
در دوره شهرداری محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور پیشین جمهوری اسلامی، کارشناسان بسیاری نسبت به خطر نابودی پایه و ستون‌های این بنا هشدار دادند که کی از دلایل آن را آب اری فضای سبز اطراف این بنا می دانستند. وجود ترمینال مسافربری «غرب» در نزدیکی میدان آزادی و رفت و آمد پرتعداد ماشین‌ها از کنار این محوطه و دود ایجاد‌شده در منطقه از نظر کارشناسان سم مهلکی برای بقای برج آزادی است. نصب لوله‌های پرچم و همچنین پروژکتورهای محوطه، به بدنه برج نیز آسیب‌هایی وارد کرده و آبیاری فضای سبز میدان طی سال‌های متمادی خسارت هایی به اصل و پی برج زده که استحکام آن را تهدید می‌کند. در آن زمان مهندس ایرج حقیقی مهندس کارگاه برج آزادی (شهیاد) بود .حسین امانت معتقد است که مهندس حقیقی یکی از بهترین کسانی است که در مورد مرمت شهیاد می‌توان به ایشان مراجعه کرد. در ویدئوی مستندی که در مورد میدان آزادی ساخته و در فضای مجازی انتشار افته است، ایرج حقیقی بغض می‌کند و دل نگرانی خود را از تخریب برج آزادی (شهیاد) بیان می‌کند.
مهندس ایرج حقیقی در گفت‌وگویی با خبرگزاری میراث فرهنگی در مورد مرمت این برج در سال ۱۳۸۶ چنین می‌گوید: «این مرمت‌های بی‌جا بود. در همان سال ۸۶ هم من عنوان کردم، این‌ها مرمت نیست تخریب است. این تخریب‌ها اکنون دارد خودش را نشان می‌دهد. اگر جلوی آن را گرفته نشود، مسلما به خود برج صدمه می‌زند. این محوطه باید سریع‌تر توسط کارشناسانی که تخصص دارند، ترمیم شود. اول عیوب را پیدا کنند و بعد اقدام کنند. نباید ظاهری اقدام کرد؛ سازه‌ها باید بررسی علمی شوند. این سازه، سازه‌ای نیست که به این سادگی‌ها نشست کند. بهترین متخصصان مرمت در سازمان میراث فرهنگی بیایند کمک کنند، و تا این ساختمان، وضعیت تخت جمشید و امثال هم را پیدا نکرده به داد آن برسند.»
مرم فنود، پژوهش‌گر میراث فرهنگی در مطلبی در سایت بی‌بی‌سی با عنوان نقش میدان در فضای شهری ،از آگورا تا آزادی می‌نویسد: میدان آزادی به عنوان ک پهنه وسیع که کی از ارزشمندترین بناهای این شهر را در خود جایی داده قابلیت تبدیل‌شدن به یک میدان واقعی در مفهوم شهرسازی را دارد اما ساخت زیرگذرها در اطراف این میدان همان معدود گذرکنندگان پیاده را هم دور می‌کنند و نقش آن را به ک فلکه کاهش می‌دهند… در دوره‌ای که نیاز ک فضای جمعی به‌شدت در تهران احساس می شود و با وجود تانسیل میدان آزادی در خلق این فضا، اهمال‌کاری مسئولان شهری به دو صورت قابل تحلیل و بررسی است. این اقدامات ا به صورت آگاهانه و به قصد جلوگیری از تبدیل‌شدن این میدان و سایر میادین به یک فضای عمومی شهری صورت می‌گیرند و را به صورت ناآگاهانه و در اثر ناآگاهی در حال نابودی یکی از مهم‌ترین عرصه‌های عمومی شهری تهران هستند.
در خرداد ۱۴۰۳ دانشگاه بریتیش کلمبیا در کانادا به او دکترای افتخاری اعطا کرد.
این معمار برجسته ایرانی یک سال پس از انقلاب ۵۷، به کانادا مهاجرت کرده است. او هنگام سخنرانی خود در مراسم اهدای این جایزه از کشور کانادا بابت امنیت و آزادی که به او و خانواده‌اش اعطا کرده است، قدردانی کرد و هنگام ادای کلمه “freedom” (آزادی) بغضی کرد.
حسین امانت اکنون با حدود شش دهه سابقه فعالیت حرفه‌ای، یک شرکت معماری در ونکوور کانادا را مدیریت می‌کند و پس از برج شهیاد، امضای خود را پای آثار چشمگیری در چین، خاورمیانه و آمریکای شمالی نیز گذاشته است.