اعدام غلام‌رضا نیک‌پی؛ شهردار تهران

غلام‌رضا نیک‌پی از شهریور ۱۳۴۸ تا سال ۱۳۵۶ و به مدت هشتادونه ماه شهردار تهران بود. او در جریان دستگیری برخی از سران شاه توسط دولت ازهاری در پیش از انقلاب، بازداشت شد و به زندان افتاد. زمانی که انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن‌ماه ۱۳۵۷ به قدرت رسید و مردم به زندان قصر حمله کردند او نیز مانند دیگر زندانیان توانست که از زندان فرار کند اما پس از مدتی به دست انقلابیان اسیر شد و دوباره زندانی و سپس تیرباران شد. روزنامه‌ کیهان در تاریخ بیست‌ودوم فروردین‌ماه ۱۳۵۸ در تیتری نوشت که «سران رژیم شاه سابق تیرباران شدند که در میان نام اعدام‌ شدگان، نام غلام‌رضا نیک‌پی نیز به چشم می‌خورد. کیهان نوشت که محکومان «دادگاه عدل اسلامی» در برابر جوخه اعدام قرار گرفتند. روزنامه‌ کیهان از تیرباران‌شدگان با عنوان محاکمه‌ «عناصر حلقه‌به‌گوش» رژیم منفور پهلوی نام می‌برد. کیهان می‌آورد که کار دادگاه از نخستین ساعات صبح روز گذشته در چند شعبه دادگاه عدل اسلامی با تلاوت آیاتی از «کلام‌الله مجید» و با حضور خبرنگاران و عکاسان آغاز شد. این روزنامه نام یازده نفر از اعدام‌شدگان را این‌گونه می‌آورد:

۱- سپهبد ناصر مقدم، رئیس سابق ساواک و از مغزهای متفکر رژیم شاه

۲– سرلشگر حسن پاکروان، رئیس اسبق رکن ۲ ارتش، معاون کل و رئیس اسبق ساواک، وزیر اطلاعات هویدا و سفیر شاه سابق در پاکستان و فرانسه

۳– سپهبد بازنشسته محمدتقی مجیدی، رئیس بیدادگاه فداییان اسلام در ۲۴ سال قبل.

۴– سرلشکر علی نشاط، فرمانده گارد جاویدان

۵– عباسعلی خلعتبری، وزیر اسبق امور خارجه

۶– عبدالله ریاضی، رئیس ۱۵ ساله مجلس منحله شورای ملی

۷– حسینعلی بیات، نماینده مجلس منحله و عامل کشتار سال‌های ۴۶ و ۴۷ کردستان با همکاری اویسی

۸– سناتور علامه وحیدی، سناتور مجلس فرمایشی، متولی مسجد سپهسالار و یکی از اعضای مشورتی فرمانداری نظامی

۹– سپهبد علی حجت کاشانی، رئیس سازمان تربیت بدنی سابق و معاون نخست‌وزیر

۱– منصور روحانی، وزیر اسبق برق و کشاورزی و عامل نابودی کشاورزی ایران

۱۱– غلام‌رضا نیک‌پی، معاون اسبق هویدا و شهردار ۷ ساله تهران که ماجرای خارج از محدوده و داخل محدوده در زمان ایشان اتفاق افتاد و ده‌ها خانه مردم فقیر جنوب شهر به وسیله وی خراب شد.

این روزنامه می‌نویسد: دادگاه پس از محاکمه، این گروه را به اتهام فساد در زمین و خیانت به ملت به اعدام محکوم کرد و ساعت ۲ بامداد این یازده نفر پس از قرائت حکم، اعدام شدند.»

در جریان دستگیری برخی از سران شاه توسط دولت ازهاری در پیش از انقلاب، بازداشت شد و به زندان افتاد

غلام‌رضا نیک‌پی که بود؟

غلام‌رضا نیک‌پی فرزند عزیزالله نیک‌پی در سال ۱۳۰۸ در اصفهان به دنیا آمد. اطلاعی درباره نام مادر نیک‌پی در دست نیست تنها اینکه او در دادگاه درباره مادرش چنین آورده است: «تا سال ۱۳۲۹ من هیچ نداشتم. در سال ۱۳۲۹ مادرم فوت کرد و مقدار قابل توجهی اموال به من رسید. از جمله املاکی بود در فریدن اصفهان و در لنجان اصفهان که این اموال با این که من رفتم انگلستان و در آن‌جا تحصیل می‌‌کردم و مادرم هم که آمده بود در انگلستان و همان‌جا فوت کرد؛ برای مدت ۶ سال و اندی که در انگلستان بودم همان‌طور بی‌سرپرست. وقتی برگشتم قبل از این که بشود سر‌وصورتی به آ‌ن‌ها داد، اصلاحات ارضی آن‌ها را گرفت و با پول آن‌ها و پس‌انداز خودم ۲۵۰۰ متر زمین خریدم از قرار متری  ۱۷۲ تومان و به همین جهت هم در سند انتقال نوشتم؛ در حالی که قیمت منطقه‌ای ۶۰ تومان بود. دارایی من محدود بود به همین منزل تا یک سال و چند ماه پیش که پدرم فوت کرد و اموال قابل توجهی از پدرم ماند که به من و سه برادر و یک خواهر و نامادریم رسید که اسنادش موجود است.» پدرش عزیزالله ملقب به اعزازالملک از کسانی بود که در آمریکا تحصیل کرده بود و در زمان رضاشاه و در سال ۱۳۱۸ به استانداری کرمانشاه منصوب شده بود و پس از آن در کابینه‌ قوام‌السلطنه به معاونت نخست‌وزیری و وزارت پست و تلگراف رسیده بود. پدربزرگ مادری غلام‌رضا که ظل‌السلطان نامیده می‌شد، فرزند ناصرالدین‌شاه قاجار بود. غلام‌رضا دیپلم خود را در اصفهان و کرمانشاه گرفت و پس از اخذ لیسانس از دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران در سال ۱۳۲۹ برای ادامه‌ تحصیل به انگلستان رفت و دکترای اقتصاد بین‌الملل خود را در سال ۱۳۳۵ دریافت کرد و پس از آن به ایران بازگشت. نیک‌پی پس از بازگشت به ایران در شرکت ملی نفت ایران به‌عنوان معاونت اداری استخدام شد. نیک‌پی در سال ۱۳۴۳ و در دولت حسن‌علی منصور به معاونت نخست‌وزیری رسید. پس از ترور منصور و به نخست‌وزیری رسیدن امیرعباس هویدا به نخست‌وزیری رسید که نیک‌پی در این دوره نیز به معاونت نخست‌وزیری رسید. پس از حدود چهار سال که نیک‌پی در سمت معاونت نخست‌وزیری به کار ادامه داد در سال ۱۳۴۷ به وزارت آبادانی و مسکن در کابینه‌ هویدا منصوب شد. او پس از این زمان بود که شهرداری تهران شد. از فعالیت‌های نیک‌پی در شهرداری تهران می‌توان به ساخت اتوبان‌ها و پارک‌ها، تدوین طرح جامع شهر تهران، اخذ عوارض شهری، احداث پارکینگ، تعیین حریم شهر تهران و ایجاد کارخانه‌ تبدیل زباله به کود اشاره کرد. او در سال ۱۳۵۶ از شهرداری خارج شد و پس از آن با حکمی از سوی محمدرضا شاه پهلوی به نمایندگی از شهر اصفهان در دوره هفتم مجلس سنا راه یافت. بسیاری از فعالیت‌های سازنده‌ی نیک‌پی پس از انقلاب و در جریان دادگاه «عدل اسلامی» به‌عنوان اتهامات او در قالب همکاری با استعمار غرب، همکاری با رژیم پهلوی، کم‌کاری فراوان در هنگام تصدی پست شهرداری از جمله حل نکردن معضل ترافیک، فساد مالی فراوان مطرح شد.

از شهریور ۱۳۴۸ تا سال ۱۳۵۶ به مدت هشتادونه ماه شهردار تهران بود.

وب‌سایت شهرداری تهران درباره فعالیت‌های غلام‌رضا نیک‌پی این‌گونه نوشته است:

ساخت هفت مجسمه و استقرار آن‌ها در شهر؛

طرح احداث چهار واحد مسکونی در اراضی خارج از محدوده؛

تغيير نام رفتگر به کارگر خدمات شهري؛

ايجاد قسمت در‌آمدهاي عمومی؛

ايجاد سازمان اداره کل بودجه؛

جانشين‌ کردن اتوبوس‌های لوکس به جای مينی‌بوس؛

تخصیص مبالغی برای ایجاد ساختمان و نگهداری اطفال معلول؛

اصلاح سازمان شهرداری پايتخت؛

تخصیص مبالغی براي احداث سيل‌بند غرب تهران؛

تجديد ساختمان مغازه‌های موجود شهر که قبل از تصويب طرح جامع وجود داشته است؛

ايجاد ساختمان اداره کل مکانوگرافي و آمار ۱۳۵۱؛

ايجاد پارك نياوران؛

ايجاد سازمان امور بازرسی؛

ايجاد سازمان موتوری؛

تغيير سازمان کشتارگاه و سردخانه تهران؛

تجديد‌نظر در سازمان معاونت شهر‌سازي و برنامه ريزي و شهر‌سازی مناطق؛

احداث پارکينگ‌های منطقه‌ای در جنوب خيابان تخت جمشيد (طالقانی)؛

ايجاد خانه‌های سازمانی و آپارتمان‌سازی برای کارمندان شهرداری؛

مصرف ۵۰ ميليون ريال اعتبار دولت برای امور عمرانی و تنظيف جنوب شهر؛

احداث پارک و ساختمان درياچه مصنوعی در جنوب میدان شهياد (آزادی)؛

طرح ايجاد خانه‌های سازمانی جهت کادر افراد پليس اداره راهنمایی و رانندگی پايتخت و طرح خانه‌های سازمانی، آسايشگاه سيصد تختخوابی سالمندان و حمام در کهریزک

در بهمن ۱۳۵۷ تیرباران شد

«دادگاه عدل اسلامی» درباره فساد مالی نیک‌پی چنین می‌آورد: «یک شایعه بود که بعد از این که شما از شهرداری کنار رفتید در حدود ۵۰۰ یا ۶۰۰ میلیون تومان پول از فرودگاه مهرآباد هنگام خارج شدن همراهتان بود و بعد که دستور توقیف شما از طرف‌ شاه صادر شد، بعضی‌ها گفتند این پول را دربار گرفت و بعضی‌ها گفتند معلوم نشد چه شد و متعاقبا مورد لطف مجدد قرار گرفتید و سناتور شدید. این شایعه‌ای بود که صحت و سقم آن معلوم نیست و این مدت‌ها مورد بحث مردم بود و بعد هم شما سناتور انتصابی شدید؛ خواهش می‌کنم بگویید در این‌باره اصولا چه نظری دارید؟ نیک‌پی در پاسخ دادگاه می‌گوید: «اولا من قبل از این شایعه سناتور شدم. در این فاصله پدر من فوت کرد و من پدرم را بردم اصفهان که به خاک بسپارم، عده کثیری در آن‌جا بودند، از جمله تمام روسای ادارات و روحانیون از جمله حضرت آیت‌الله خادمی تشریف آوردند که نماز میت گذاشتند و من اصلا فرودگاه مهرآباد نبودم. تحقیق بفرمایید اگر بنده در آن موقع پاسپورت گرفته بودم، اگر بنده در فرودگاه مهرآباد بودم، اگر در فرودگاه مهرآباد دیده شده‌ام...» برگزاری دادگاه چند نفر در چند ساعت و صدور حکم تیرباران نشان از فرمایشی‌بودن این دادگاه‌ها و روند ناعادلانه دادرسی دارد که در آن جو انقلابی که شور انقلابی همه‌گان را فراگرفته بود و عکس امام در ماه می‌دیدند عکس‌العمل‌های چندانی ایجاد نکرد و چه بسا گروه‌هایی که بعدها خود طعمه‌ «دادگاه‌های عدل اسلامی» شدند از این اعدام‌ها حمایت کردند و خواهان گسترش‌یافتن این‌گونه اعدام‌ها شدند.

 

در اَپ توانا ببینید!

 

Twitter

گلناز صمصامی مادر یک پسر ۸ ساله ۲۶ آبان در شهریار با اصابت گلوله نیروهای امنیتی به ناحیه‌ی سر، جان باخت. برخی منابع… https://t.co/8df8wq8Oux
Tavaana توانا (52 minutes ago)
محمد نوری،مدیر دفتر"فرهنگ معلولین" از رهاکردن کودکان دارای #معلولیت در بیابان خبر داد و گفت:"در برخی مناطق ایران مع… https://t.co/Q9a7P8HU4Q
Tavaana توانا (9 hours ago)
اون تلویزیون رو خاموش کن! کاری دیدنی از مازیار کوپیدار #وریا_غفوری https://t.co/TwcuYVmVZC
Tavaana توانا (9 hours ago)
ابتدا تکذیب کردند اما اکنون می‌گویند که نوع قرص‌های جاسازی شده در کیک‌ها شناسایی شده است. مدیر کل استاندارد آذربای… https://t.co/Ty0TVVH6Am
Tavaana توانا (12 hours ago)
in memoriam. Mehdi Daemi Shot & killed by direct gunfire from security forces during #IranProtests in Malard.… https://t.co/4n6kH3D8Lq
Tavaana توانا (12 hours ago)
in memoriam. Reza Moazemi Goudarzi – 19 yrs old Shot & killed by direct gunfire from security forces during… https://t.co/otwNtRWoQg
Tavaana توانا (12 hours ago)
With brazen shamelessness, Shahr-e Qods governor Leila Vaseghi is present (1st from right) as regime representative… https://t.co/Gbr0dv9lyp
Tavaana توانا (13 hours ago)
پیام «امپراطور کوزکو» خطاب به آذری جهرمی، #وزیر_جوان که مردم رو می‌خواد سورپرایز بکنه. #طنز https://t.co/fjGsgZTnCP
Tavaana توانا (13 hours ago)