حسن سجادی‌نژاد؛ از پیشگامان دانش حسابداری در ایران

حسن سجادی‌نژاد
تاسیس «انجمن حسابداران خبره ایران» و «آموزشگاه عالی حسابداری ایران» و تالیف کتاب‌های آموزشی رشته حسابداری، بخشی از فعالیت‌های او بود

حسن سجادی‌نژاد اسفند ۱۲۹۶ در اصفهان به دنیا آمد و در سال ۱۳۱۴ از دبیرستان سعدی (مالیه) اصفهان فارغ‌التحصیل شد. او از پیشگامان حرفه‌ای و دانشگاهی رشته حسابداری در ایران بود. از او همچنین با عنوان «پدر حسابداری نوین ایران» یاد می‌شود.

تحصیل و کار به عنوان حسابدار

حسن سجادی‌نژاد از نسل اول دانش‌آموختگان حسابداری در ایران است؛ زمانی که حسابداری یک رشته تحصیلی یا شغل در ایران محسوب نمی‌شد. خود در این باره می‌گوید: «فن حسابداری با چهار عمل اصلی اشتباه می‌شد و فرض بر این بود که هر کس علم حساب آموخته باشد، حسابداری هم می‌داند، و چنانچه کسی خود را حسابدار معرفی می‌کرد و ادعای خلاف این فرض را می‌کرد، او را به دیده تمسخر و استهزا می‌نگریستند و شاید در دل با خود می‌گفتند و حتی گاهی هم بر زبان می‌راندند که "ای بابا! خدا پدرت را بیامرزد، حسابداری هم شد کار؟"»

در سال ۱۳۱۵ از آن‌جا که نیاز به حسابداری برای اداره امور ممکلت احساس می‌شد، برای اولین بار یک گروه ۱۲‌نفره برای کارآموزی در رشته‌های بانکی به انگلستان اعزام شدند. سجادی‌نژاد آن زمان در دانشسرای عالی در رشته ریاضیات عمومی، فیزیک و شیمی مشغول تحصیل بود، با این حال در کنکور محصلان اعزامی به انگلستان پذیرفته شد و پس از گذراندن دوره حسابداری خبره و عضویت در «انجمن حسابداران خبره انگلستان» در سال ۱۳۲۴ به ایران بازگشت. او - که با بورسیه بانک ملی به انگلستان رفته بود - پس از بازگشت به استخدام بانک ملی درآمد و ۷ سال آن‌جا خدمت کرد.

از سمت راست: محمدمهدی سمیعی، سجادی‌نژاد و رسول محمدی سالک؛ از بنیانگذاران بانک مرکزی

در آن زمان مشاغل حساس حسابداری به ایرانی‌ها واگذار نمی‌شد. سجادی‌نژاد در این باره می‌گوید: «اکثر پست‌های مهم حسابداری در دست کارمندان خارجی بود. برای مثال در شرکت سابق نفت، کلیه پست‌های مهم حسابداری به ترتیب اهمیت در دست کارمندان انگلیسی، هندی و پاکستانی بود و حساب‌های شرکت سابق حتی برای کارمندان و رؤسای عالی‌رتبه فنی ایرانی نیز یک کتاب بسته بود. حتی در بانک ملی ایران، تا سال‌های پس از تاسیس، مشاغل مهم حسابداری در دست مشاورین خارجی بود و سپس به تدریج به دست ایرانیانی که حسابداری را عملا در بانک شاهی آموخته‌ بودند، سپرده شد.»

تا زمان ملی‌شدن صنعت نفت در سال ۱۳۲۹ اوضاع به همین منوال بود، اما با ملی‌شدن صنعت نفت و اخراج کارکنان خارجی از ایران، سجادی‌نژاد به همراه چند نفر از تحصیلکرده‌های هم‌دوره خود مامور خدمت در شرکت ملی نفت شدند. این شد که او سه دهه به عنوان «رئیس حسابداری»، «قائم مقام مدیریت امور مالی» و «مدیرعامل» خدمت کرد و در همین شرکت بازنشسته شد.

تاسیس دانشکده حسابداری

یکی از خدمات ارزنده سجادی‌نژاد تاسیس «آموزشگاه عالی حسابداری ایران» به همراه اسماعیل عرفانی در سال ۱۳۳۶ بود. این آموزشگاه ابتدا فقط برای آموزش کارکنان حسابداری شرکت ملی نفت ایران تاسیس شده بود ولی از سال ۱۳۳۸ پذیرش دانشجو از بین جوانان سراسر کشور را آغاز کرد. چنین بود که اولین موسسه آموزش حسابداری در ایران شکل گرفت. این آموزشگاه در سال ۱۳۵۰ به مدرسه عالی حسابداری و امور مالی و در سال ۱۳۵۳ به دانشکده حسابداری و امور مالی شرکت ملی نفت ایران تبدیل شد.

پس از انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ این مدیر نخبه از ریاست دانشگاه کنار گذاشته شد و به تدریس در دانشگاه علامه روی آورد.

نفر اول نشسته از راست، جشن چهارشنبه‌سوری، دانشکده حسابداری، اسفند ۱۳۵۵

سجادی‌نژاد در دهه ۱۳۴۰ موسسه «حسابرسی دقیق» را تاسیس کرد، که بزرگ‌ترین موسسه حسابرسی وقت بود. او در تاسیس «انجمن حسابداران خبره ایران» در سال ۱۳۵۱ نیز نقش برجسته‌ای داشت.

او که از مهم‌ترین استادهای رشته حسابداری در ایران به شمار می‌آید، مؤلف نخستین مجموعه کتاب‌های آموزشی رشته حسابداری نوین در ایران بود و کتاب‌هایش تا مدت‌ها در دانشگاه‌ها تدریس می‌شد. همچنین در طول حدود ۳۰ سال تدریس بیش از ۵ هزار دانشجوی حسابداری تربیت کرد.

حسن سجادی‌نژاد ۱۹ شهریور ۱۳۶۷ و در ۷۱ سالگی در بیمارستان پاستور تهران درگذشت، در حالی که کنار تختش عینک، قلم و کتابی باقی ماند؛ کتابی که آن را برای چاپ مجدد تصحیح می‌کرد.

 

در اَپ توانا ببینید!

 

Twitter

از وعده‌های انقلابیون ۵۷ «خانه نخرید، همه را صاحب خانه می‌کنیم» - به نظر شما انقلاب انگیزه‌های اقتصادی داشت؟ مردم… https://t.co/aSo0AGYORU
Tavaana (1 hour ago)
گردان‌های سایبری سپاه پاسداران در ۲۷ آبان ۱۳۹۹ بود که «محمدرضا یزدی» فرمانده سپاه «حضرت محمد رسول‌الله تهران بزرگ… https://t.co/Er0yolj4Mk
Tavaana (1 hour ago)
‌ «بیشتر حکومت‌ های ایدئولوژیک ادعا‌های بزرگ دارند و توانایی های اندک مثل جمهوری اسلامی»‌ ‌ -متن و تصویر توییت… https://t.co/F3PKVUl2Gp
Tavaana (2 hours ago)
‌ شیخ محمد یزدی: «ما انقلاب کردیم تا کسی بی‌حجاب نباشد»! عکس: زنان باحجاب و بی‌حجاب در راهپیمایی ۱۹ بهمن ۵۷! به… https://t.co/7vs5mOT82B
Tavaana (2 hours ago)
جشن تولد سی و هشت سالگی ندا آقاسلطان در کنار مزار او برگزار شد. ندا آقاسلطان، نماد آزادی‌خواهی یک ملت… https://t.co/BraXPlD5JJ
Tavaana (3 hours ago)
تغییر پوسته در دایرکت اینستاگرام در این ویدیو کوتاه می‌آموزیم چگونه رنگ پس‌زمینه گفت‌وگوها را در اینستاگرام تغییر… https://t.co/ZpqMFfFmCA
Tavaana (3 hours ago)
«این روزها اکثر کشورهای جهان باتمام قدرت دارندبه خاطرمردمشون با #کرونا مبارزه می‌کنند،جمهوری اسلامی هم برای مردم فق… https://t.co/ctzS42auvB
Tavaana (5 hours ago)
“Graduate from the School of Khomeinism” Minister of Education Mohsen Haji-Mirzaei: “One can produce a Khomeini out… https://t.co/oW1tCDzURS
Tavaana (13 hours ago)