مشارکت سیاسی واقعی و معنادار در بسیاری از نقاط جهان دشوار است، بهویژه برای کسانی که به دنبال تغییر وضع موجود یا اجرای عدالت هستند. به دلیل تبعیض مداوم، مقاومت از سوی رهبران سیاسی و تعصبات گسترده میان عموم مردم که زنان را بهسختی به عنوان رهبر میپذیرند، این مسیر برای زنان سختتر از مردان است. این نابرابری جنسیتی در مشارکت و تعامل سیاسی بهویژه در کشورهایی مانند ایران، که زنان فعال با سرکوب روبرو میشوند، مشهود است. این سرکوب زمانی که اهداف کنشگری فعالان زن ارزشها و سنتهای عمیقا ریشهدار اجتماعی را به چالش میکشد، شدیدتر نیز میشود.
وکیل و سیاستمدار شناختهشده زیمبابوهای، فدزای ماهره[1]، نمونهای مناسب از پایداری و رهبری است. او در حال حاضر به عنوان سخنگوی ملی ائتلاف شهروندان برای تغییر و نماینده مجلس در زیمبابوه فعالیت میکند. داستان زندگی و فعالیت ماهره موانع و چالشهایی را که او در مسیر دستیابی به موقعیت سیاسی با آن مواجه شده است، روایت میکند. مسیر او درسهای ارزشمندی را برای کسانی که مشتاق مشارکت در شکلدادن به آینده سیاسی کشورشان هستند، ارائه میدهد. داستان او بهویژه برای زنانی که در صف مقدم تغییر هستند الهامبخش است و چالشها و پیروزیهای ورود به عرصه سیاسی را نشان میدهد. با بررسی تجربیات او، از موانعی که زنان در سیاست با آن روبرو هستند و نیز موفقیتهای زنانی که تلاش میکنند تاثیری تحولآفرین در عرصه سیاسی داشته باشند، درکی عمیقتر به دست میآوریم.
فدزای ماهره کیست؟
فدزای ماهره یک وکیل و سیاستمدار برجسته زیمبابوهای با پیشینهای پربار در عرصههای حمایتگری و رهبری است. او که به عنوان سخنگوی ملی جنبش شهروندی «این پرچم» (#ThisFlag) و ائتلاف «شهروندان برای تغییر» شناخته میشود، حامی عدالت و اصلاحات در کشور زیمبابوه بوده است. ماهره اهل منطقه مانتپلزنت[2] در شهر هراره[3] است. او از فعالیت در حوزه وکالت آغاز نمود و به سمت تصاحب مناصب سیاسی حرکت کرد. در آوریل ۲۰۱۶ ماهره برای اولین بار به عنوان یک نامزد مستقل پارلمانی وارد رقابت شد، اما بعدها به جنبش «حرکت برای تغییر دموکراتیک»[4] پیوست و در میان فعالانی قرار گرفت که سیاستهای دولت را به چالش میکشیدند. تعهد پایدار او به تغییر و عدالت بدون هزینه نبوده است؛ از جمله بازداشتهای متعددی که باعث شد او در حالی که شجاعانه در برابر اقتدار دولت و هنجارهای اجتماعی تثبیتشده ایستادگی میکرد، هزینه فعالیتهایش را با ازدستدادن امنیت خود پرداخت کند.[5]
دستاوردهای تحصیلی فدزای ماهره در مسیر کنشگری او موثر بودهاند. او در سال ۲۰۰۸ مدرک لیسانس حقوق را با درجه ممتاز از دانشگاه زیمبابوه دریافت کرد و سپس در ۲۰۱۱ مدرک کارشناسی ارشد حقوق در حقوق کیفری بینالمللی و دعاوی تجاری بینالمللی را از دانشگاه کمبریج به دست آورد. [6]
به عنوان یک شخصیت قاطع و صریح در اپوزیسیون، تاثیر ماهره فراتر از دستاوردهای علمی و حرفهای او است. نقش او به عنوان سخنگویی پرشور در ائتلاف شهروندان برای تغییر، جایگاه مهم او را در عرصه سیاسی زیمبابوه نشان میدهد. سیر حرکت ماهره نشاندهنده تلاش بیوقفه او برای عدالت، شفافیت و تغییر معنادار در نظام سیاسی زیمبابوه است و جایگاه او را به عنوان یکی از رهبران برجسته سیاسی این کشور تثبیت کرده است.
چشمانداز و انگیزه
فدزای ماهره به عنوان یکی از منتقدان صریح حکومت رابرت موگابه[7] – رییسجمهور وقت زیمبابوه – در سالهای پایانی و پربحران حکومت او ظهور کرد. او شجاعانه مدیریت نادرست و خطاهای سیستماتیک حکومت را در اذهان مردم برجسته کرد و همزمان تاکید داشت که تنها خود زیمبابوهایها کلید نجات کشورشان را در دست دارند. از آن زمان، ماهره یک مجموعه کنش تحولآفرین را آغاز کرد. در سال ۲۰۱۶، او به طور فعال در روند بررسی عمومی توسط بانک مرکزی زیمبابوه درباره معرفی اسکناسهای جدید برای کشور، شرکت کرد، با این استدلال که این اقدام مغایر با قانون اساسی است.
با استفاده از روشهای موثر اما غیرخشونتآمیز مشارکت سیاسی، ماهره به دنبال ایجاد تغییر معنادار در زیمبابوه است. در سال ۲۰۱۹، او به جنبش «حرکت برای تغییر دموکراتیک» (MDC) پیوست؛ چرا که به قدرت اپوزیسیون متحد برای هدایت زیمبابوه به دور از حکمرانی بد باور داشت.[8] از سال ۲۰۲۰، او به عنوان سخنگوی ملی ائتلاف MDC فعالیت کرده است و از این جایگاه برای افشای فساد و پاسخگوکردن دولت استفاده کرده است. ماهره خود را به عنوان مدافع ثابتقدم تغییر، عدالت و شفافیت معرفی کرده است و با وجود مشکلات و موانع، برای شکلدادن به آیندهای بهتر برای زیمبابوه مبارزه کرده است.
چشمانداز ماهره به توسعه و حکمرانی خوب در زیمبابوه معطوف است و به همین دلیل ایده ترک کشور برای زندگی بهتر در خارج را رد میکند.[9] در عوض، او بر کمک به پیشرفت کشور متمرکز است. انگیزه او در رویای کودکیاش از زیمبابوهای امیدوار و پیشرفته ریشه دارد؛ رویایی که از سن ۱۴ سالگی، زمانی که آرزوی وکیلشدن داشت، او را به حرکت واداشته است.[10] باور ماهره بر این است که تغییر معنادار نیازمند مشارکت سیاسی است و به همین دلیل تنها فعالیت اجتماعی کافی نیست. او به سیاست وارد شد و تاکید کرد که قدرت در ساختارهای سیاسی باید مورد مذاکره قرار گیرد تا تحولات پایدار حاصل شود.[11]
ماهره با تعهدی خللناپذیر به آرمانهای بلندپروازانه خود انگیزه میگیرد؛ تعهدی که باعث شده است با چالشهای بزرگی روبرو شود.[12] در سال ۲۰۱۷، او برای اولین بار پس از سازماندهی یک تورنمنت فوتبال به عنوان بخشی از تلاشهای تبلیغاتی خود در حوزه انتخابیاش، بازداشت شد.[13] با این حال، مهمترین مورد بازداشت او در ژانویه ۲۰۲۱ به دلیل فعالیتهای آنلاینش رخ داد. او به انتشار بیانیههای دروغین درباره وضعیت کشور با هدف ادعایی «تحریک بینظمی و تضعیف اعتماد عمومی به پلیس» متهم شد؛ اتهاماتی که اغلب توسط رژیمهای استبدادی برای ساکتکردن اپوزیسیون سیاسی استفاده میشود.[14] در طول مدت زندانیشدن، ماهره شاهد بدرفتاری سیستماتیک با زندانیان بود. خود او چنین توضیح میدهد که چگونه زندانیان زن مجبور میشدند در برابر نگهبانان زانو بزنند و از حقوق ابتدایی مانند پوشیدن سوتین یا خوردن غذا با قاشق محروم بودند.[15]
علیرغم سختیهایی که تحمل کرد، ماهره همچنان بر این باور استوار مانده است که یک جامعه دموکراتیک باید عاری از خشونت سیاسی باشد و محیطی ایجاد کند که در آن آزادی بیان و تجمع بدون تهدید زندان، شکوفا شود. چشمانداز او برای زیمبابوه کشوری است که در آن دیدگاههای متنوع پذیرفته میشود و افراد میتوانند بدون ترس از انتقام، هنجارهای تثبیتشده را به چالش بکشند.[16]
چالشها و اقدامات
همزمان با فعالیت سیاسی، فدزای ماهره با چالشهای متعددی روبرو بوده است که مسیر و رویکرد او به رهبری را شکل دادهاند. بین سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۲، او از یک نامزد مستقل پارلمانی به یکی از چهرههای اصلی حزب اصلی اپوزیسیون زیمبابوه، یعنی ائتلاف MDC تبدیل شد. رسیدن به این تحول بدون موانع نبود. روشهای ناعادلانه در رقابتهای سیاسی یکی از موانع اصلی بود؛ بهویژه با چالشهای بزرگ حزب حاکم (ZANU-PF)[17] که ابتدا تحت رهبری رابرت موگابه و سپس امرسون منانگاگوا[18] قرار داشت.[19]
علیرغم چنین موانعی، ماهره به عنوان یکی از منتقدان برجسته ناکارآمدیهای دولت و سوءرفتارهای آن شناخته شد و به عنوان یک وکیل قانون اساسی از تخصص خود برای استدلالهای خود استفاده کرد.[20] با این حال، بدبینی گسترده نسبت به سیاستمداران یک چالش بزرگ برای او در جلب اعتماد عمومی بود. برای مثال برخی اعتبار شخص او را زیر سوال میبردند و میپرسیدند چگونه میتوان پذیرفت که این زن واقعا از دیگر شخصیتهای سیاسی متفاوت باشد. برای رفع این بدبینی، او به افزایش درک عمومی از سیاستمداران فرصتطلب پرداخت و بر تعهد خود به تغییر تاکید کرد و تلاش کرد این تعهد را بهوضوح به مردم منتقل کند.[21]
پس از شکست در کمپین انتخاباتی پارلمان، مسیر ماهره در سال ۲۰۱۹ با پیوستن به ائتلاف MDC به عنوان سخنگو در امور آموزش، ورزش، هنر و فرهنگ تغییر چشمگیری کرد. سبک رهبری او با مشارکت فعال و استراتژیهای نوآورانه در ارتباطات شناخته میشود. او با استفاده از پلتفرمهای آنلاین بهطور موثری به مسائل حاکمیتی پرداخت و کمپین «خودت تغییر باش» (Be the Change) را راهاندازی کرد که توانست هم با اقشار متوسط و هم کمدرآمد ارتباط برقرار کند. با استفاده از هشتگهایی مانند «این پرچم» (This flag)، او تمرکز خود را بر منافع ملی قرار داد.[22]
رویکرد ماهره به سیاست با کار سخت و انرژی بیوقفه تعریف میشود. به عنوان مثال، پیش از انتخابات ۲۰۱۸، او با تلاش فراوان در منطقه خود به تبلیغات پرداخت و مردم را به مشارکت در انتخابات تشویق کرد. رهبری او تعهدی را به نمایش میگذارد که هدفش ایجاد عصری جدید در سیاست است و از رویکردهای نوآورانه برای ایجاد فرصتهای جدید برای زیمبابوه حمایت میکند. با درک قدرت اقدام جمعی، نلسون چامیسا[23] در سال ۲۰۲۰ او را به عنوان سخنگوی اصلی اپوزیسیون منصوب کرد.[24] در سال ۲۰۲۲، ماهره به عنوان نماینده چامیسا، فعال حقوقی زیمبابوهای، در یک سخنرانی در مدرسه حقوق هاروارد حضور پیدا کرد.[25] او همچنین در اجلاس ژنو برای حقوق بشر و دموکراسی در سال ۲۰۲۳ شرکت کرد. علاوه بر این، در کنفرانس توسعه آفریقا در هاروارد در سال ۲۰۱۷ و در انجمن زیمبابوه دانشگاه کیپتاون درباره موضوعات توسعه آفریقا سخنرانی کرده است. به عنوان سخنران منظم در مدارس، او بر اهمیت مشارکت مدنی جوانان و پیشرفت حقوق زنان تاکید دارد.[26]
استفاده بجا و کامل ماهره از ابزارهای ارتباطی برای ارتباط با مخاطبان خود و انتشار پیامش در سطح جهانی درس ارزشمندی برای کنشگران ارائه میدهد؛ بهویژه برای افرادی که در شرایط مشابه، مانند ایران، قرار دارند. در شرایطی که نهادهای مستقل توسط دولت سرکوب یا کنترل میشوند، مسیرهای سنتی برای تغییر سیاست و انتشار پیام ناکارآمد خواهند بود. در نتیجه فعالان باید به دنبال کانالهای جایگزین و تاثیرگذار باشند. به عنوان مثال، مدافعان حقوق بشر و زندانیان سیاسی در ایران نیز از پلتفرمهای آنلاین برای بیان نظرات خود، اتحاد و افزایش آگاهی درباره مسائل حقوق بشری استفاده میکنند. این موضوع بر اهمیت نیاز حیاتی به جایگزینهای قابل دسترس – مانند دسترسی امن به اینترنت – برای حمایت از فعالان دموکراسیخواه، تلاشهای آموزشی و ابتکارات توانمندسازی شهروندان تاکید دارد.
محیط مدنی
دوران حکومت رابرت موگابه، که تقریبا برای چهار دهه تا سال ۲۰۱۷ به طول انجامید، با افزایش تدریجی استبداد، سرکوب مخالفتها و مشکلات اقتصادی شناخته شده بود. اگرچه برکناری او در نوامبر ۲۰۱۷ به طور موقت امید را برانگیخت و امرسون منانگاگوا جانشین او وعده اصلاحات سیاسی و اقتصادی داد، اما حزب حاکم بهسرعت به ادامه تاکتیکهای سرکوبگرانه پیشین بازگشت. در جریان سرکوب خشونتآمیز تظاهرات اوایل اوت ۲۰۱۸، نیروهای امنیتی تظاهراتکنندگان مسالمتآمیز را که به تاخیر در اعلام نتایج انتخابات اعتراض میکردند، هدف گلوله قرار دادند و شش غیرنظامی از جمله تعدادی از عابران را کشتند. اعتراضات بعدی نیز با سرکوب مشابهی مواجه شد. فضای دموکراتیک زیمبابوه همچنان به دلیل محدودیت آزادی مطبوعات، نقض حقوق بشر و فضای شدیدا محدود سیاسی برای احزاب اپوزیسیون، تحت فشار است.
بحران اقتصادی طولانیمدت زیمبابوه این چالشها را تشدید میکند. افزایش بیکاری، مهاجرت گسترده به دنبال فرصتهای بهتر و فروپاشی تقریبا کامل خدمات عمومی با فساد گسترده و مدیریت ناکارآمد وخیمتر شده است.[27] در چنین محیط پرتلاطمی، پیگیری یک حرفه سیاسی آزاد و مخالف بدون شک هم دشوار و هم شجاعانه است. به طور تاریخی، زنان در سیاست و حکمرانی به طور قابلتوجهی نمایندگی کمتری داشتهاند و حضور محدود آنها در پارلمان زیمبابوه این نابرابریها را برجسته میکند. غلبه بر چنین موانعی اغلب نیازمند گذر از هنجارهای فرهنگی که زنان را به نقشهای خصوصی محدود میکند، محدودیتهای مالی برای کمپینهای انتخاباتی و مقابله با ارعاب و خشونت است.
فدزای با چالشهایی فراتر از مخالفت رسمی و سرکوب مواجه است. چالشهایی از جمله انتقاداتی که جنبه شخصی دارند، نگرانیهای خانوادگی و بیاحترامیهای گاه به گاه. با وجود اینکه او یک وکیل بسیار محترم است، اغلب تحت نظارت شدید قرار میگیرد و سوالاتی از مسائل جزئی – مانند ساعت اپل او تا پرسشهای مداخلهآمیز درباره زندگی شخصیاش – مطرح میشود که خطراتی را برای او ایجاد میکند. والدین فدزای ابتدا به دلیل نگرانی از امنیتش، از حمایت از فعالیتهای او تردید داشتند. علاوه بر این، توهینهای لفظی که او متحمل میشود، اغلب با مضامین جنسی همراه است و این موضوع یک مشکل گستردهتر برای زنان سیاستمدار در زیمبابوه را نشان میدهد. با این حال، ماهره به طور مداوم شایستگی خود را ثابت کرده است و از محدودشدن به کلیشههای جنسیتی خودداری کرده است. او با حمایت از سیاست مبتنی بر شایستگی، بر ضرورت شناخت زنان به عنوان شرکتکنندگان توانمند و ضروری در مباحث ملی تاکید میکند، نه اینکه فقط برای پرکردن سهمیهها حضور داشته باشند. از طریق این رویکرد، او تلاش میکند گفتوگو درباره نقش زنان در سیاست را گسترش دهد.[28]
این مسائل با تجربههای کنشگران زن در ایران همخوانی دارد، چراکه نابرابریهای جنسیتی اموری از نظر فرهنگی ریشهدار هستند. همانند فدزای ماهره در زیمبابوه، زنان فعال در ایران نیز با هنجارهای اجتماعی که آنها را از مشارکت در سیاست و فعالیتهای حقوق بشری منصرف میکند، مبارزه میکنند. به عنوان مثال، کنشگران زن ایرانی از پلتفرمهای آنلاین برای بیان دیدگاههای خود و اتحاد علیه رژیم سرکوبگر استفاده میکنند. آنها همچنین تحت فشارها و تهدیدهای رژیم تمامیتخواه اسلامی قرار دارند.
فعالیتهای ارتباطی و دستاوردها
با توجه به محیط مدنی و موانع سیاسی، جای تعجب نیست که ماهره خود را یک غریبه در فضاها و حلقههای سیاسی توصیف میکند.[29] با این وجود، او به طور گسترده به عنوان یکی از جوانترین و آیندهدارترین رهبران سیاسی آفریقا شناخته میشود. ماهره که در برقراری ارتباط در فضای دیجیتال ماهر است، تاثیری قوی در محیط آنلاین ایجاد کرده است. او تا کنون بیش از نیم میلیون دنبالکننده در ایکس (توییتر سابق) دارد. پستهای او نیز از نقلقولهای انگیزشی تا نظرات درباره مسائلی مانند تورم بیرویه و خشونت علیه فعالان سیاسی را شامل میشود. او همچنین از شبکههای اجتماعی برای تقویت پیامها و اطلاعیههای حزب اپوزیسیون استفاده میکند و نقش خود را به عنوان یک صدای کلیدی در سیاست زیمبابوه تقویت میکند.
در طول فعالیت خود به عنوان یک فعال سیاسی، ماهره در چندین مورد دولت زیمبابوه را مورد خطاب قرار داده است. به عنوان مثال، او در سال ۲۰۱۶ نامهای سرگشاده به رئیسجمهور وقت، موگابه، نوشت و از محدودیتهایی که رژیم بر آزادی بیان اعمال میکند انتقاد کرد؛ محدودیتهایی که به شهروندان عادی اجازه نمیداد سیاستمداران را مورد سوال قرار دهند یا مسائل انتقادی را مطرح کنند.[30] در همان سال، ماهره به اعتراضات خیابانی علیه اقدامات ارزی دولت پیوست. در نتیجه برای اولین بار به همراه دوستان و خواهرش مودیوا، که یک فعال در زمینه توسعه اقتصادی است، دستگیر شد و یک شب را در بازداشت سپری کرد. تا اواسط سال ۲۰۱۷، او قصد خود را برای شرکت در انتخابات بعدی پارلمان به عنوان یک کاندیدای مستقل اعلام کرد.[31] کمپین او بیش از ۴هزار رأی به دست آورد که به طور قابلتوجهی تصویر عمومی او را تقویت کرد.[32]
توجهی که ماهره به دست آورد، بدون پیامد نبود. او با مشکلات حقوقی و دستگیریهایی روبرو شد، از جمله اتهام انتشار اطلاعات نادرست مرتبط با چندین پست او در شبکههای اجتماعی. با این حال، او تنها حدود ۱۵ ماه پس از دستگیری خود یک ابلاغیه رسمی اتهام دریافت کرد. بیش از یک سال پس از دستگیری اولیه او به اتهاماتی که عفو بینالملل آنها را «بدخواهانه» توصیف کرده بود، دادگاه ماهره درباره توییتهایش بالاخره شروع شد اما باز هم همچنان با تاخیر مواجه بود. [33]
در سال ۲۰۱۶، به عنوان بخشی از جنبش «این پرچم» (#ThisFlag)، ماهره آغاز به تشویق و بسیج شهروندان کرد و عمدتا از پلتفرمهای شبکههای اجتماعی مانند فیسبوک لایو (Facebook Live) و ایکس (توییتر سابق) برای اعتراض علیه دولت استفاده کرد.[34] دستاوردهای ماهره تاثیر گستردهای به دنبال داشت. او بخشی از تیم «مشاوران ارشد»[35] بود که در سال ۲۰۰۷ برنده «رقابت دادگاه موت[36] حقوق بینالملل بشردوستانه آفریقا»[37] در آروشا، تانزانیا برنده شد و جایزه بهترین استدلال شفاهی را در مرحله نهایی دریافت کرد.
چنانچه گفته شد، اوایل سال ۲۰۱۶، ماهره به طور فعال در جنبش «این پرچم» (#ThisFlag) که توسط شهروندان هدایت میشد، شرکت کرد. این جنبش خواستار اصلاحات بود و تلاش داشت حزب حاکم را برای چالشهای زیمبابوه پاسخگو کند. یکی از مسائل اصلی در نظر ماهره، تصمیم دولت برای صدور «اوراق استقراض عمومی» برای مقابله با کمبود نقدینگی بود که مردم را مجبور میکرد ساعتها در صف بایستند یا حتی شب را بیرون بانکها بگذرانند. او استدلال کرد که معرفی این اوراق غیرقانونی است. اعتراض او همچنین نگرانیهای عمومی از بازگشت به دوران ابرتورم را منعکس میکرد.[38]
در ایکس (توییتر سابق)، فدزای ماهره خود را به عنوان «بانوی آهنین زیمبابوه» توصیف میکند؛ نامی که روحیه مقاوم او را نشان میدهد. توییتهای تاثیرگذار او، با شعارهای کوتاه اما قدرتمندی مانند «نخست، شهروندان»، «#برایهمه» و «زیمبابوه بزرگ جدید»، ارزشها، چشمانداز و تلاشهای مداوم او را بازتاب میدهند. او از این پلتفرم برای حمایت از فعالان حقوق بشر، ترویج فراگیربودن امر دموکراتیک و پشتیبانی از چهرههای سیاسی تحت تعقیب، مانند جاب سیکالا،[39] استفاده میکند. ماهره همچنین مدافع سرسخت آزادی بیان است و معتقد است که هنر هرگز نباید سرکوب شود. او به طور خاص از هنرمند زیمبابوهای، وینکی دی،[40] حمایت کرد که پس از انتشار آهنگی در نقد فساد نخبگان، از اجرای برنامه منع شد. از طریق پستهایش، ماهره تعهد خود به حقوق بشر، دموکراسی و آزادی هنری را بهخوبی منتقل میکند.
اگرچه ماهره شبکههای اجتماعی را ابزاری حیاتی برای ایجاد تغییر میداند، اما آن را تنها روش موثر نمیبیند؛ او در طول کمپین انتخاباتیاش، فعالیت در شبکههای اجتماعی را با تلاشهای مردمی ترکیب کرد و اهمیت حفظ حضور قوی سیاسی در میان جامعه را برجسته ساخت.[41]
نتیجهگیری
مسیر سیاسی فدزای ماهره چالشهای قابلتوجه درگیرشدن در سیاست معنادار و تاثیرگذار و دفاع از عدالت و تغییرات عمده را برجسته میکند. این دشواریها برای زنان، که با موانع بیشتری در حوزههای مختلف از جمله سیاست روبرو هستند، پیچیدهتر میشوند. حرفه ماهره به عنوان وکیل و سیاستمدار، نمونهای از مقاومت و عزم راسخ است. شعارهای تاثیرگذار او، مانند «نخست، شهروندان» و «زیمبابوه بزرگ جدید»، ارزشها، اهداف و تعهد او به دفاع از حقوق را مجسم میکنند. او بهطور مداوم از مدافعان حقوق بشر حمایت کرده، فراگیری و عدم تبعیض در فعالیت و حقوق دموکراتیک را ترویج داده و در کنار چهرههای تحت تعقیب، مانند جاب سیکالا، ایستاده و تعهد خود به عدالت و آزادی بیان را نشان داده است.
رهبری ماهره با چالشهای خاص خود روبرو بوده است، از جمله روبروشدن با رقابتهای ناعادلانه سیاسی و غلبه بر شک و تردید عمومی نسبت به سیاستمداران. با این حال، او از طریق ارتباطات استراتژیک و استفاده ماهرانه از پلتفرمهای آنلاین با مخاطبان متنوعی ارتباط برقرار کرده است. فعالیتها و پایداری او نمونهای قدرتمند برای کسانی است که تحت رژیمهای سرکوبگر با فضای سیاسی محدود زندگی میکنند. تعهد ماهره به بهچالشکشیدن وضع موجود و عزم تزلزلناپذیر او برای ترویج عدالت همچنان الهامبخش دیگران است.
[1]. Fadzayi Mahere.
[2]. Mount Pleasant.
[3]. Harare.
[4]. Movement for Democratic Change.
[5]. Zoe Flood. “The Zimbabwean Political Figure Fighting for Her Country’s Future.” Al Jazeera, Al Jazeera, 7 July 2022.
[6]. “Fadzayi Mahere Officially Joins MDC.” Nehanda Radio, 20 June 2019.
[7]. Robert Mugabe.
[8]. “Fadzayi Mahere Officially Joins MDC.” Nehanda Radio, 20 June 2019.
[9]. Ibid.
[10]. Zoe Flood. “The Zimbabwean Political Figure Fighting for Her Country’s Future.” Al Jazeera, Al Jazeera, 7 July 2022.
[11]. Maryam Ahmad. “Fadzayi Mahere Calls on Youth to Participate in Democracy.” UWIRE Text 2022: 1–. Print.
[12]. “Fadzayi Mahere.” The Geneva Summit for Human Rights and Democracy, 18 May 2023.
[13]. “Fadzayi Mahere Arrested.” The Standard, 29 Oct. 2017.
[14]. Zoe Flood. “The Zimbabwean Political Figure Fighting for Her Country’s Future.” Al Jazeera, Al Jazeera, 7 July 2022.
[15]. Ibid.
[16]. Ibid.
[17]. The Zimbabwe African National Union – Patriotic Front (اتحاد ملی آفریقایی زیمبابوه-جبهه میهنپرستانه).
[18]. Emmerson Mnangagwa.
[19]. Ibid.
[20]. Ibid.
[21]. Ibid.
[22]. Zoe Flood. “The Zimbabwean Political Figure Fighting for Her Country’s Future.” Al Jazeera, Al Jazeera, 7 July 2022.
[23]. Nelson Chamisa.
[24]. Alois Vinga. “Chamisa Appoints Mahere Spokesperson in MDC Mini Reshuffle.” NewZimbabwe.Com, 29 May 2020.
[25]. Harvard Law School. “Hosting Fadzai Mahere (on Behalf of Advocate Chamisa): Zimbabwe’s President of the Opposition.” Harvard Law School, 18 Aug. 2023.
[26]. “Adv. Fadzayi Mahere.” ELLEN JOHNSON SIRLEAF – PRESIDENTIAL CENTER FOR WOMEN AND DEVELOPMENT, 6 June 2023.
[27]. Zoe Flood. “The Zimbabwean Political Figure Fighting for Her Country’s Future.” Al Jazeera, Al Jazeera, 7 July 2022.
[28]. Alex Magaisa. “BSR: Conversation with Advocate Fadzayi Mahere.” Big Saturday Read, 12 Dec. 2019.
[29]. Ibid.
[30]. “Fadzayi Mahere.” Pindula. Accessed 30 Aug. 2023.
[31]. Zoe Flood. “The Zimbabwean Political Figure Fighting for Her Country’s Future.” Al Jazeera, Al Jazeera, 7 July 2022.
[32]. Ibid.
[33]. Ibid.
[34]. “Fadzayi Mahere Officially Joins MDC.” Nehanda Radio, 20 June 2019.
[35]. Lead Counsel.
[36]. Moot Court یا دادگاه موت به معنی دادگاه تمرینی یا دادگاه شبیهسازیشده است.
[37]. All Africa International Humanitarian Law Moot Court Competition.
[38]. Zoe Flood. “The Zimbabwean Political Figure Fighting for Her Country’s Future.” Al Jazeera, Al Jazeera, 7 July 2022.
[39]. Job Sikhala.
[40]. Winky D.
[41]. Maryam Ahmad. “Fadzayi Mahere Calls on Youth to Participate in Democracy.” UWIRE Text 2022: 1–. Print.