در آستانه سالگرد جانباختن کیانوش سنجری، یادآوری کنیم که چگونه حاکمیتهای توتالیتر در طول تاریخ، از روانپزشکی بهعنوان ابزار سرکوب استفاده کردهاند. همانطور که در این گفتوگوی شنیدنی میان بهرنگ رهبری، خبرنگار، و دکتر احمدرضا یزدی، روانشناس، آمده است، از شوروی استالینی تا جمهوری اسلامی ایران، یک الگوی تکراری وجود دارد: برچسب زدنِ بیماری روانی به مخالفان سیاسی برای بیاعتبارسازی و حذف اجتماعی آنان.
در بخشی از این مصاحبه، دکتر یزدی توضیح میدهد که رژیمهای تمامیتخواه، وقتی برچسبهایی چون «ضد انقلاب» یا «عامل بیگانه» کارایی خود را از دست میدهند، از ابزار روانپزشکی بهره میگیرند تا مخالف را نه بهعنوان معترض، بلکه بهعنوان «بیمار» معرفی کنند. او میگوید: «در ایرانِ امروز، همانطور که در چین و شوروی سابق شاهد بودیم، از بستری اجباری، شوک درمانی و داروهای روانپزشکی بهعنوان ابزار حذف روانی و اجتماعی استفاده میشود.»
در این گفتوگو به نامهایی اشاره میشود که قربانی این روش بودهاند: آهو دریایی، سامان یاسین، ملیکا قرهگزلو، ماهان جلالدوست، سها مرتضوی، هاشم خواستار، بهنام محجوبی و از البته کیانوش سنجری — جوانی که از نوجوانی بارها بازداشت شد، در انفرادی نگهداری شد و در یکی از بازداشتها به آسایشگاه روانی منتقل گردید و همه میدانیم چه اتفاقاتی پس از آن افتاد.
دکتر یزدی تأکید میکند: «این روشها نشانهی شکست رژیم است، نه قدرت آن؛ زیرا دیگر جامعه برچسبهای سیاسی را باور ندارد، و حکومت ناچار به سوءاستفاده از روانپزشکی شده است.»
- از بهرنگ رهبری و دکتر احمدرضا یزدی سپاسگزاریم که فایل این گفتوگو را در اختیار ما قرار دادند.
- در صورتی که بازداشت شدید یا از خانوادههای دادخواه هستید و به روانشناس نیاز دارید، با ادمین توانا تماس بگیرید.
مطالب مرتبط:
درسنامه «راهنمای حمایت روانی-اجتماعی از زندانیان سیاسی
سلامت روان زندانیان سیاسی
در چنگ استبداد چگونه دوام بیاوریم؟
زخمهای پنهان؛ راهنمای مقدماتی برای فهم تراما در قربانیان سرکوب
