بابک بیات، آهنگ‌سازی بزرگ

فارسی

«خوشا از عاشقی مُردن»

 توانا- علی‌حسین بیات زرندی مطلق که به بابک بیات معروف شد، آهنگ‌ساز، نوازنده، تنظیم‌کننده و آهنگ‌ساز فیلم بود که در بیست‌وسوم خردادماه ۱۳۲۵ در تهران به دنیا آمد. بیات در جنوب شهر تهران به دنیا آمد و کودکی‌اش در خیابان‌های سرآسیاب دولاب، شکوفه و … گذشت. بابک بیات در مصاحبه با ماه‌نامه‌ی «نسیم هراز» در مورد خانواده‌اش می‌گوید: «پدر من مال اطراف تهران بود و در شانزده سالگی آمده بود تهران. در اطراف تهران جایی که به ساوه نمی‌رسد یک جایی بود به نام «مامونیه.» جایی که الان فرودگاه زده‌اند نزدیک مامونیه است. تنها ده فارس آنجا بوده. اسمش هم از مام می‌آید به معنای مادر. ده‌های دیگر هم آن اطراف بودند که همه‌شان ترک‌زبان بودند مثل قاسم‌آباد و غیره. این ده که پدرم از آنجا بوده همه‌شان فارس بودند. ایرانی اصیل صحبت می‌کردند. طبق گفته ایشان نام واقعی وی: یک اسم و فامیلی خیلی دراز داشتم: «علی حسین بیات زرندی مطلق.» وقتی بزرگ‌تر شدم زرندی را برداشتم و شد بیات مطلق و یک اسم مستعار هم برای خودم انتخاب کردم به نام بابک. شدم بابک بیات و همه من را به این اسم می‌شناختند.» بیات می‌گوید شروع آهنگ‌سازی‌اش از همان خانه‌ی چهل‌وهشت‌متری و محقرشان در همان محله‌ها شروع شد. پدرش مصر بود که بابک ورزش‌کار شود و به مدرسه نظامی برود اما او از سن ۱۹ سالگی زیر نظر اولین باغچه‌بان و ثمین باغچه‌بان و همین‌طور نصرالله زابلی با موسیقی کلاسیک آشنا شد.

پس از آن با محمد اوشال، آهنگ‌ساز و تنظیم‌کننده و رهبر ارکستر ایرانی آشنا شد و این آشنایی به دوستی عمیق منجر شد. اورشال همان کسی است که ابراهیم حامدی(ابی) خواننده مشهور ایرانی را در کاخ جوانان کشف و دعوت به کار کرد. دوستی با اوشال سبب شد که بابک بیات تحصیلاتش را نزد او ادامه دهد و به فراگیری هارمونی و آکومپانیان زیر نظر این استاد بپردازد. بابک بیات ساخت موسیقی فیلم را با فیلم غریبه و با هم‌راهی واروژان آغاز کرد. بیات بعدها برای فیلم‌هایی مانند خورشید در مرداب، شب آفتابی، برهنه تا ظهر با سرعت و فریاد زیرآب نیز موسیقی ساخت. بیات تا انقلاب برای ۹ فیلم و پس از انقلاب برای بیش از شصت فیلم و سریال آهنگ ساخت. بابک بیات هم‌واره از دوستانش مانند محمد اوشال، ایرج جنتی عطایی، خسرو شریف‌پور و دیگران به عنوان مشوق‌ها خود نام می‌برد.

 

بیات در سال‌های پیش از انقلاب بیش‌ترین هم‌کاری را در زمینه‌ی ترانه با ایرج جنتی عطایی داشته است. اولین کار بابم بیات پس از انقلاب اسلامی در سال ۱۳۶۰ ساختن موسیقی برای «مرگ یزدگرد» اثر بهرام بیضایی بود. او در هم‌کاری‌های بعدی‌اش با بهرام بیضایی برای دو فیلم دیگر بیضایی یعنی «مسافران» و «شاید وقتی دیگر» نیز موسیقی ساخت. بابک بیات موسیقی فیلم «شاید وقتی دیگر» را در کنار کارهایی که برای فیلم‌های «طلسم» و «نقطه ضعف» ساخته است از به‌ترین کارهای خود می‌داند. پس از انقلاب اسلامی، بابک بیات به هم‌راه ابراهیم زال‌زاده، روزنامه‌نگار و ناشر در موسسه انتشاراتی و فرهنگی «ابتکار» هم‌کاری داشت که حاصل این هم‌کاری ساختن آهنگ برای «خروس زری، پیرهن پری» و چند اثر دیگر از احمد شاملو بود. ابراهیم زال‌زاده اما سرنوشت تلخی یافت. او در پنجم اسفندماه ۱۳۷۵ ناپدید شد و اوایل فروردین سال ۱۳۷۶ جسد او در بیابان‌های یافت‌آباد در حالی پیدا شد که کاردآجین شده بود. بابک بیات  در کارنامه‌ی هنری خود دو سیمرغ بلورین از جشنواره سینمایی فجر (۱۳۶۹ و ۱۳۷۵) و جایزه‌ی به‌ترین آهنگ‌ساز را به مناسبت صدسالگی سینما دریافت کرد. بابک بیات هشت سال در دانشگاه‌های تهران به تدریس موسیقی پرداخت. بابک بیات را یکی از تاثیرگذارترین آهنگسازان معاصر ایران دانسته‌اند.

او هم در ساختن موسیقی فیلم و هم در موسیقی ترانه سبکی منحصر به فرد داشت و توانسته بود بر معاصران خود تاثیر به‌سزایی بگذارد. بهرام بیضایی در مراسم تشییع جنازه‌ی بابک بیات پیام فرستاد و در آن به ویژگی‌های شخصیتی بابک بیات اشاره کرد: «آن مرد مهربان بود. آن مرد نواهایی در سر داشت كه رهایش نمی‌كردند. آن مرد وقت كمی داشت، نه آن قدر كه صداهای سرش را ردیف كند یا به دستگاهی بسپارد...آن مرد گله‌های ما همه را شنید و گله‌هایش را با خود برد.بیش از هر چیز متاسف هستم به خاطر دل‌آزردگی‌هایی که موجب مرگ این هنرمند شد و متاسف هستم به دلیل این‌که هیچ‌یک از کارهای او به صورت قابل قبولی در دست‌رس مردم قرار نگرفت. با همه‌ی پر کاری‌ای که بابک بیات داشت اما تا روزهای پایانی عمر از خدمات بیمه‌ی درمانی بی‌بهره بود و وضع مالی چندان خوبی نداشت. او خود در این‌باره گفته بود: «از این‌که یک آهنگ‌ساز با این‌همه زحمت چنین زندگی می‌کند و درآمد کمی در حد یک کارمند داشته باشد خنده‌تان می‌گیرد.»

 

بابک بیات پس از انقلاب بیش‌ترین هم‌کاری‌اش را در زمینه‌ی ترانه با بابک صحرایی داشته است. بابک صحرایی توسط بیات به موسیقی ایران معرفی می‌شود بابک صحرایی، ترانه‌سرا و شاعر و روزنامه‌نگار است که ترانه‌های بسیاری سروده که توسط خوانندگان شناخته‌شده‌ی ایرانی خوانده شده است. بابک صحرایی در مراسم تشییع بابک بیات گفت: «جا دارد در اینجا از برخی مطبوعات به خاطر درج این مطلب که بابک بیات به دلیل وضعیت مالی نامناسب برای ادامه درمان به خارج از كشور نرفته است گله کنم. من از طرف خانواده وی این مسئله را شدیدا تكذیب می‌كنم چرا كه بابک بیات از نظر مالی شرایط مناسبی داشت اما باز هم در این شرایط هزینه كردن ۱۰۰ میلیون تومان برای خانواده ایشان میسر نبود.

در شرایطی که او مجبور شد پس از تصادف پسرش هزینه زیادی برای درمان او بپردازد.» در پی این سخنان بابک صحرایی «عباس سجادی» رئیس مركز موسیقی سازمان فرهنگی هنری تهران گفت: «شاید بیات مبلغ ۱۰۰ میلیون تومان هزینه را برای پیوند كبد نداشت اما وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌توانست این اقدام را انجام دهد و تاسف اینجاست كه یك هنرمند در سن ۶۰ سالگی بیمه نباشد.» بابک بیات وصیت کرده بود که در امام‌زاده طاهر و در کنار احمد شاملو دفن شود اما به دلیل آن‌که در کنار شاملو قبر خالی وجود نداشت او را در قطعه‌ی هنرمندان بهشت‌زهرا به خاک سپردند. بابک بیات علاوه بر دوستی با احمد شاملو کارهای مشترکی نیز با هم داشتند. کاست معروف «سکوت سرشار از ناگفته‌هاست» و «چیدن سپیده‌دم» با صدای احمد شاملو از کارهای مشترک بیات و شاملو است.

 

بابک بیات در پنجم آذرماه ۱۳۸۵ به علت نارسایی کبدی درگذشت و در بهشت‌زهرا به خاک سپرده شد.

 

 

در اَپ توانا ببینید!

 

Twitter

RT @MajidTavakolii: شاید برای تحقق عدالت به بیش از دادخواهی نیاز نباشد. سرانجام یک‌روز بایستیم و جامعه را علیه فراموشی و خاموشی برانگیزانیم…
Tavaana توانا (9 minutes ago)
RT @john_lucckk: #پیام_محمدی، همقطار توییتریمان در خیابان دستگیر شده؛ اتفاقی که هرروز در هراسش هستم. بیایید برایش سر و صدا کنیم، کاری که اگ…
Tavaana توانا (11 minutes ago)
#سپیده_قلیان: #مزه_شیرین_عدالت برای ما #تایید_نظر به جای تجدیدنظر بوده/ قول برگزاری دادگاه باحضور خودمان و وکیل و ب… https://t.co/hq3fZuIVVN
Tavaana توانا (12 minutes ago)
#رقیه_کبیری داستان‌نویس و عضو کانون نویسندگان ایران که در سی و ششمین جشنواره‌ی بین‌المللی فیلم کوتاه تهران در شاخه‌… https://t.co/ps2P8WASij
Tavaana توانا (48 minutes ago)
پدر #مهدی_نیکوئی، از جان‌باختگان #اعتراضات_سراسری آبان در شیراز، روز پنجشنبه ۲۱ آ‌ذر به کلانتری معالی‌آباد شیراز اح… https://t.co/JsVKCFic3r
Tavaana توانا (55 minutes ago)
مهدی نیکوئی علی‌آبادی دانشجوی رشته حقوق ۲۵ آبان‌ماه ۹۸، با گلوله‌ی مستقیم نیروهای سرکوب در معالی‌آباد شیراز جانش… https://t.co/SnJoNatuXU
Tavaana توانا (3 hours ago)
RT @AvandFardi: ده‌هزار فالوئر آخر #جهرمی رو استخراج کردم. نتایج خیلی جالبه: -1785 نفر تاحالا نه توییت کردند و نه لایک (18%) -5140 نفر تعدا…
Tavaana توانا (9 hours ago)
Gohar Eshghi (whose son Sattar Beheshti was killed in 2012) visiting Nahid Shirpisheh, mother of #IranProtests vict… https://t.co/G8BEjH8ipz
Tavaana توانا (12 hours ago)