«گُلدُونگ تبا پُر از گُلنِ
به از گُلشن چه مزگُلن
باز گُل ياسمين تَكُرُک
مُوخُت مَوى چه مَزگُلنِ
نه گُل سرخ نه نستَرَن
نه نرگس، و نه ياسمين
باغ گُلشن سيمين بدن
مُوخُت مَوى چه مَزگُلنِ»
(محمد ازهر کوخردی، شاعر هرمزگان)
استان هرمزگان در جنوب ایران و در شمال تنگه هرمز قرار گرفته است. در شرق این استان دریای عمان و در غرب آن نیز خلیج فارس واقع شده است. شهر بندرعباس مرکز این استان است. دیدنیهای این استان بسیار است. از جزایر زیبای قشم و کیش و ابوموسی و لاوان، هرمز و لارک و سیری گرفته تا برکههای باران و حمام گپ و مجموعه توریستی گنو و پل لاتیدان. فقط نامبردن از دیدنیهای این استان نیازمند نوشتاری طولانی است. از این میان اما محله باستانی «سورو» و «قلعه فین» برگزیده شده است.
محله باستانی سورو در غرب شهر بندرعباس در استان هرمزگان قرار گرفته است. در کاوشهای باستانشناسان در این محله، سکههایی به دست آمده که به دورههای مختلف ایران: ساسانی، صفویه و قاجاریه تعلق دارد.
شاید نوشتهای درباره تاریخ بندرعباس وجود نداشته باشد که در آن اسمی از سورو نیامده باشد. بندر سورو آنچنان که در تاریخ آمده است از زمان هخامنشیان مسکونی بوده و مورد توجه قرار داشته است؛ چرا که این محله کوچک هم به هرمز نزدیک بوده است و هم اینکه در مسیر تجاری فارس به هرمز قرار داشته است. «گای لو استرنج» ایرانشناس بریتانیایی در کتاب معروف خود به نام «جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی» – که برگردان فارسی آن با ترجمه محمود عرفان، در سال ۱۳۳۷ توسط بنگاه ترجمه و نشر کتاب منتشر شده است – میآورد که راه کاروانی (شیراز) از طارم به سمت جنوب به ساحل دریا و به بندر سورو یا شهرو مقابل جزیره هرمز میرسد. ایرج افشار در کتاب «شناخت هرمزگان» میآورد: «شهر بندرعباس از روزگاران کهن دارای نامهایی چون گاملاو، کاماراو، گامبری، گمبرون، گامرون، گمرو و جرون بوده است. بندرعباس در محل یا نزدیک آبادی ماهیگیری به نام شهرو، سورو، تهرو … قرار داشته است و در اوایل سده ۸ هجری قمری، که نام جزیره کنونی هرمز از جرون به هرمز تغییر یافت، نام جرون به شهر (سورو) داده شد. در دوران اشکانی نیز خلیج فارس، از جمله بندرعباس از جایگاه ویژهای برخوردار بوده است. در روزگار ساسانی، این ناحیه از مراکز مهم دادوستد و بازرگانی به شمار رفته است. در اثر کاوشهایی که در اسکلهسازی سورو انجام گرفته، چندین سکه نقره دوران ساسانی به دست آمده است. در شمال محله سورو در گذشتهای نهچندان دور نخلستان وسیعی قرار داشت که شامل هزاران مغ (نخل) و انواع درختان دیگر مانند: کنار، کرت، کهور، گز و خرگ بود. تابستانها مردم سورو به مدت ۳ ماه در این نخلستانها به سر میبردند. مغ بالا، مهفوز، سندلی و کلوکر نخلستانهای مختلف سورو را تشکیل میدادند.»
اسکله سورو با این نام تاریخی و قدیمی پس از انقلاب اسلامی به اسکله شهید باهنر تغییر نام داده شد و سابقه ۱۵۰۰ ساله این منطقه و این نام نادیده گرفته شد و همه اسناد معتبر تاریخی از ساسانیان تا اکنون به هیچ گرفته شد.
قلعه فین
قلعه فین در بخش فین شهرستان بندرعباس و از نقاط دیدنی استان هرمزگان است. این قلعه روی تپهای قرار گرفته است و از سفالهایی که از آن به دست آمده میشود دریافت که ساخت این بنا به قرون میانه اسلامی برمیگردد. باستانشناسان بر این نظر هستند که این بنا به دوره ایلخانی و تیموری تعلق دارد. این قلعه فضای وسیعی را در برمیگیرد که بیشترین طول آن ۲۹۰ متر و بیشترین عرض آن ۱۸۰ متر است. از برجهایی که در هر گوشه این بنای تاریخی قرار گرفته است میتوان چنین حدس زد که نقشه واقعی این قلعه چندضلعی نامنتظمی بوده است که به وسیله برجهای مدوری محافظت شده است. آنگونه که از شواهد بر میآید این قلعه در زمان ساخت جنبه نظامی داشته است. قلعه فین به شماره ۷۲۷۰ به ثبت آثار ملی رسیده است. در زلزلهای که سال ۱۳۸۶ رخ داد این بنا کمی خسارت دید. مصالح بهکاررفته در این بنای تاریخی در بخشهای زیرین دیوارها و برجها سنگ و ملات ساروج و در بخشهای بالایی خشتهای مربعشکل هستند.
در حوالی این قلعه آبشارهای زیبا و نقاط مرتفع دیدنی وجود دارد که بر جاذبههای گردشگری محیط میافزاید. در استان هرمزگان علاوه بر قلعه فین، قلعههای تاریخی و دیدنی دیگری نیز وجود دارند. قلعه مغوبه، قلعه ایلود، قلعه جناح و قلعه دیدهبان از این قلعهها هستند.