Search

English

صندلی وزارت در نظام اسلامی و سهم بسیار ناچیز زنان

با انجام رفراندم موسوم به “انقلاب سفید شاه و ملت” در سال ۱۳۴۱، زنان در ایران حیات سیاسی یافتند. محمدرضاشاه در طرح خود به زنان ایرانی حق انتخاب کردن و انتخاب شدن داد. در واقع حکومت شاه سعی می‌کرد تا حضور زنان در نهادهای سیاسی را به حضوری عادی تبدیل کند و مسیری غیرقابل بازگشت برای پیشرفت زنان ایجاد کند. از این‌رو پنج سال پس از اولین حضور زنان در مجالس شورای ملی و سنا در سال ۱۳۴۲، در اقدامی بی‌سابقه در تاریخ ایران، یک زن به نام “فرخ رو پارسا” به عنوان وزیر آموزش و پرورش برگزیده شد. پس از خانم پارسا، دیگر وزیر زن در دولت‌های پیش از انقلاب اسلامی، “مهناز افخمی” بود که بین سال‌های ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۷ در کابینه‌های امیرعباس هویدا و جمشید آموزگار، به عنوان وزیر امور زنان فعالیت می‌کرد.

با وقوع انقلاب اسلامی در ایران، در مسیر پیشرفت مشارکت سیاسی زنان در ایران نیز انقلابی ایجاد شد. اما انقلابی منفی که سدهایی ستبر و سنگین برای پیشبرد این مشارکت ایجاد کرد. در حالی‌که تلاش حکومت محمدرضا شاه بر آن بود که حضور زنان در مناصب سیاسی را تثبیت کند و گسترش دهد، اما نظام تازه تأسیس جمهوری اسلامی با توجه به غالب بودن نگاه‌های ارتجاعی در حکومت تازه تأسیس، نه تنها وزارت امور زنان را منحل کرد، بلکه حضور زنان به عنوان وزیر در کابینه دولت را نیز بر نمی‌تابید و از اولین دولت جمهوری اسلامی به ریاست مهندس مهدی بازرگان در سال ۱۳۵۷ تا دولت دوم محمود احمدی نژاد در سال ۱۳۸۸، و بیش از سی سال، هیچ زنی در ایران ردای وزارت نپوشید. 

علی‌رغم عدم اقبال روسای جمهور وقت به وزارت زنان، اما از سال ۱۳۶۷ سعی شد در زیر مجموعه دولت به زنان نقش‌هایی حاشیه‌ای داده شود. به عنوان اولین گام در این حوزه می‌توان به تشکیل “شورای فرهنگی–اجتماعی زنان» در تیرماه سال ۶۷ و در ذیل ریاست جمهوری علی خامنه‌ای اشاره کرد. در طی دوره اول ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی و تشکیل دفتر امور زنان، اولین حکم مشاور امور زنان در پس از انقلاب اسلامی به نام “شهلا حبیبی” صادر شد. با ریاست جمهوری خاتمی، زنان یک پله بالاتر رفتند و توانستند تا کسب مقام معاونت رییس جمهور ارتقاء یابند. “معصومه ابتکار” رییس سازمان محیط زیست و معاون رییس جمهور شد. اما این محمود احمدی‌نژاد بود در دوره دوم خود رکورد زد و سه زن را برای کسب پست وزارت به مجلس معرفی کرد که تنها “مرضیه وحید دستجردی”، به عنوان وزیر بهداشت موفق شد، رأی اعتماد مجلس را به دست بیاورد.

خانم مرضیه وحید دستجردی اولین وزیر زن در تاریخ جمهوری اسلامی بوده است

اما در دولت کنونی، حسن روحانی هیچ زنی را به عنوان وزیر به مجلس شورای اسلامی معرفی نکرد و تنها سه زن را به عنوان معاون در کابینه خود دارد. اگرچه روحانی به انتخاب اولین فرماندارهای زن در دوره خود می‌بالد، اما بارز است که پست وزرات، قد و قامت و ارج و شأن بلند مرتبه‌تری دارد و سهم زنان در این حوزه پس از انقلاب اسلامی، سخت ناچیز است. این مساله البته می‌تواند علل و دلایل مختلف داشته باشد. اما جدای از مخالفت‌هایی که از طرف مراجع و منابع شیعی‌-‌اسلامی با حضور زنان در پست‌های مهم سیاسی ابراز می‌شود، نوع نگاه رهبر جمهوری اسلامی به زن را نیز به هیچ عنوان نمی‌توان در این مساله ناچیز انگاشت. سیدعلی خامنه‌ای، در مناسبت‌های مختلف “وظیفه اصلی زنان” را “خانه‌داری و فرزندآوری” تعریف کرده است و یک‌بار نیز دغدغه وزارت زنان را یک “مشکل فرهنگی” دانست و گفت: «ما دچار یک مشکل فرهنگی هستیم. چرا همه‌اش خیال می‌کنیم که اگر معاون وزیر، یا معاون استاندار یا فرماندار فلان شهرستان دور دست شدیم، ارزش پیدا می‌کنیم؟»

منابع مرتبط برای مطالعه بیشتر؛

۱- آنگ سان سوچی، رهبر جنبش دموکراسی برمه

۲- موانع مشارکت سیاسی زنان در ایران

۳- دوره آموزشی مسئولیت شهروندی در دموکراسی

۴- دوره آموزشی دموکراسی و نقش شهروندان

۵- وبینار حمایت از حقوق زنان در ایران

 
 
 

انتشارات بیشتر ...