میرزا فتحعلی آخوندزاده؛ پیام‌آور ملحدِ «پروتستانتیسم اسلامی»
جداکردن قلمرو باورها از قلمرو شناخت، یعنی قلمرو دین از قلمرو علم، از مهم‌ترین دستاوردهای فیلسوف آلمانی، ایمانوئل کانت در قرن هجدهم بوده است. با این حال، میرزا فتحعلی آخوندزاده، متولد ۲۱ تیر ۱۱۹۱ خورشیدی و درگذشته در ۱۸ اسفند ۱۲۵۶ با اعتراض به اطلاق لفظ «علم» به محتواهای مکتوب دینی، از جمله تفسیر و […]
نژادپرستی؛ از نظریه‌پردازی فلسفی تا جرم‌انگاری جهانی
«نژاد سیاه نوعی از انسان است که با نوع ما متفاوت است؛ همان‌گونه که نژاد سگ اسپانیول با نژاد سگ تازی متفاوت است. غشا مخاطی یا شبکه‌ای که طبیعت میان ماهیچه‌ها و پوست گسترده، در ما سفید و در آن‌ها سیاه یا مسی‌رنگ است… فهم آن‌ها، اگر متفاوت با فهم ما نباشد، دست‌کم بسیار فروتر […]
جشن جشن‌ها؛ همزیستی زیر پوست اختلاف‌ها
جشن «جشن جشن‌ها» یا חג החגים (Haifa Festival of Festivals) برای اولین بار در سال ۱۹۹۳ در شهر حیفا، اسرائیل برگزار شد. این جشن هر ساله در ماه دسامبر برگزار می‌شود و همزمان با تعطیلات دینی سه مذهب یهودیت (حنوکا)، مسیحیت (کریسمس) و اسلام (میلاد پیامبر) است. هدف از ایجاد این جشن، تاکید بر همزیستی […]
نصر حامد ابوزید: قرآن‌پژوهی با رویکردهای مدرن
اگر از منظر مطالعات ادبی نگاه کنیم، این یک واقعیت است که برخی متون ادبی در طول تاریخ و در برخی جوامع، مقدس انگاشته شده‌اند. اما تقدیس یک متن ادبی، آن را از جرگه «ادبیات» خارج نمی‌کند و مادام که یک متن، بخشی از ادبیات است، مشمول مطالعات ادبی و تحلیل‌های زبان‌شناختی و روایت‌شناختی هم […]
علی دشتی: روح دیرآمده تمرد و عصیان
«بدبختانه امروز در این کشور دسته‌ای پیدا شده‌اند که می‌گویند این‌ها [دیوان اشعار حافظ و سعدی و مولانا] را باید سوزاند؛ این‌ها همگی علامت عصیان است. مذهب جعفری، مذهب رسمی است و قانون اساسی هم آن را تصریح نموده است. حالا یک عده پیدا شده‌اند که بر ضد این مذهب چیز می‌نویسند و انتشار می‌دهند. […]
ارتداد: مردود شدن در دین!
دوشنبه هجدهم اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۲ خبرگزاری عصر ایران گزارش می‌کند که دو نفر در اراک به جرم «توهین به مقدسات» اعدام شدند. مطابق با گزارش این خبرگزاری «بر اساس رأی صادره، صدرالله فاضلی زارعی، به اتهام سب‌النبی، ارتداد فطری، قذف مادر پیامبر اکرم (ص)، استخفاف قرآن به وسیله سوزاندن، توهین به مقدسات و انتشار تصاویر خصوصی […]
گفت‌وشنود در زمینه آزادی دین و باور به‌ویژه در ارتباط با باورمندان
آزادی دین و باور، فقط به معنای حق داشتن یا نداشتن یک عقیده مذهبی نیست، بلکه به معنای حق هر انسان برای اندیشیدن، پرسیدن، تردیدکردن، باورداشتن، تغییر عقیده یا حتی ترک باورهای پیشین است. در جهان امروز، که جوامع بیش از هر زمان دیگری با تنوع فکری، فرهنگی و دینی روبه‌رو هستند، توانایی گفت‌وگو میان […]
به‌کارگیری نمادهای تاریخی در گفت‌وشنود اجتماعی
نمادها فقط تصویر، نشان یا طرح‌های گرافیکی نیستند. آن‌ها حامل حافظه جمعی، احساسات انسانی، روایت‌های تاریخی و تجربه‌های مشترک نسل‌ها هستند. انسان‌ها از طریق نمادها با گذشته خود ارتباط برقرار می‌کنند، هویت جمعی می‌سازند و ارزش‌ها، آرزوها و دردهای تاریخی خود را به یکدیگر منتقل می‌کنند. به همین دلیل، نمادها در زندگی اجتماعی و فرهنگی […]
ژاکلین ایزاک: مدافع آزادی دین و باور و راوی رنج بازماندگان آزارهای مذهبی
ژاکلین ایزاک:مدافع آزادی دین و باور و راوی رنج بازماندگان آزارهای مذهبی در سال ۲۰۱۵، ژاکلین ایزاک[1] در برابر کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا حاضر شد تا درباره حملات داعش به اقلیت‌های دینی در عراق و سوریه شهادت دهد. او در نقشی فراتر از یک وکیل یا کنشگر در حوزه سیاست‌گذاری ظاهر شد؛ به […]
گذر از جامعه‌ای قطبی‌شده به سوی اتحاد: کدام ارزش‌ها باید مورد تاکید باشد؟
وقتی در دهم آوریل ۱۹۹۸ توافق «جمعه نیک» امضا شد تحقق هدف اصلی آن – که یافتن راه‌حلی برای پایان‌دادن به خشونت‌های ناشی از اختلافات ریشه‌دار سیاسی و مذهبی در ایرلند شمالی بود – در سایه ابهام بود. مسئله فقط بازیگران سیاسی نبودند؛ جامعه‌ای به‌شدت قطبی‌شده بود که به‌راحتی نمی‌توانست از ادامه درگیری چشم‌پوشی کند. […]